Hoe gezond is het om in een open kantoortuin te werken?

las deze zomer dat je meer beweegt in een open kantoortuin maar er wel asocialer van wordt. Wat is de waarheid, vroeg ze een gebouwenonderzoeker.

Illustratie Tomas Schats

Is de open kantoortuin nou gezond of niet? Je hoort er de laatste tijd van alles over. Deze zomer nog. Toen schreef de Universiteit van Arizona dat mensen in een open kantoor minder gestresst zijn omdat ze er meer bewegen in vergelijking met een kantoor met afgesloten kamers. Een andere studie, van de Harvard Business School, zegt dat mensen juist asocialer worden van een open kantoor: verrassend genoeg gaan mensen dan meer met elkaar mailen dan met elkaar praten, juist omdat er zoveel mensen om hen heen zijn.

Zelf vind ik het open kantoor met flexplekken de hel, zo schreef ik al geregeld. De middelvinger van elke baas naar zijn personeel. Je wordt er veel te veel afgeleid om te kunnen werken. Maar wat is er nou waar? Ik belde erover met Wim Pullen. Hij is directeur van het ‘Center for People and Buildings’ dat samen met de TU Delft onderzoekt hoe gebouwen ons werkgeluk, vitaliteit en productiviteit beïnvloeden.

Word je nou asocialer of gezonder van de open kantoortuin?

„Hoho, ik moet nu even de wetenschapper spelen hoor, want wat bedoel je precies met ‘open kantoor’? Bij studies erover zit ook zelden een plattegrond, tekening of foto.”

Ik bedoel de kantoortuin met veel te veel werkplekken per vierkante meter, slechte akoestiek en flexplekken - de intensieve menshouderij.

„Ah, ja, dat is helder en herkenbaar. Wij hebben studies gedaan waaruit bleek dat in dergelijke kantoren gemiddeld één verstoring per minuut plaatsvindt; iemand die iets laat vallen, iemand die langsloopt of praat, echt desastreus! Heel veel mensen presteren daardoor slechter en sommigen vallen erdoor uit.”

Die studie dat je gezonder wordt van de open kantoortuin klopt dus niet?

„Uit beide onderzoeken die je noemt kun je niet echt algemene conclusies trekken. Misschien bewegen we meer in een kantoortuin, maar het onderzoek van de Universiteit van Arizona zegt niet waarom. Het gaat ook slechts over een kleine populatie en is dus niet representatief. Er is ook maar kort geobserveerd, zo’n drie dagen.”

Misschien bewegen mensen wel meer in een open kantoor omdat ze gillend wegrennen van het lawaai?

„Ja, haha, of omdat ze een zwakke blaas hebben. Het kan allemaal in deze studie.”

Word je asocialer van een open kantoor?

„Die conclusie vind ik ook te makkelijk. Dat je minder met elkaar praat en meer mailt wil bijvoorbeeld niet meteen zeggen dat je asocialer wordt. Dat wordt in die studie niet nader uitgewerkt.”

Je hoort werkgevers vaak zeggen dat een open kantoortuin de creativiteit bevordert, de interactie, de samenwerking, de innovatie, blablabla.

„Ja, dat hoor ik ook geregeld. Maar als wij daarop doorvragen, komt er zelden een uitleg hóe dat dan werkt. De meeste open kantoortuinen zijn bedacht om kosten te besparen: meer mensen in minder ruimte. Op zich een valide argument. Maar ik vind dat werkgevers veel te weinig nadenken over de gevolgen.”

Is er een kantoor dat wél werkt?

„Ja, dat zijn kantoren met voldoende privacy, voldoende overlegplekken, zones waar je stil kunt werken. Wij adviseren ook niet meer dan acht mensen in één ruimte, anders moet je geluiddempende maatregelen nemen, voldoende daglicht, uitzicht op groen en een regelbare temperatuur.”

Ja, lekker logisch.

„Haha, ja, maar dat is nu ook door ons onderzoek vastgesteld.”

Zijn er ideale kantoren in Nederland?

„Ja, de douane-cargo op Schiphol heeft een kantoor met een veelbelovend concept, het salonconcept. Daar zijn veel meer verschillende soorten werk- en overlegplekken, maar ook hoekjes en gangetjes waar mensen zich even kunnen terugtrekken – het is één van onze best geëvalueerde kantoorconcepten.”

Al die onderzoeken zijn mooi, maar wat moet je als je ongelukkig zit te zijn op een rotkantoor?

„Maak je ongenoegen kenbaar, ga meer thuiswerken, vraag om een medewerkerstevredenheidonderzoek en schakel de ondernemingsraad in.”

Laten we gewoon stoppen met kantoren. Scheelt ook files en vergaderingen.

„Een gebouw voorziet in een hoop primaire behoeften: geborgenheid, schuilen voor de elementen, sociale interactie, dus nee. Maar als je klakkeloos de tijgers bij de aapjes zet, kan je erop wachten tot de één de ander opvreet.”

Dit zijn de ergste jeuktweets van de week:

    • Japke-d. Bouma