Emma Thompson als rechter Fiona Maye in ‘The Children Act’.

Emma Thompson: acteren en activisme zijn even belangrijk

Emma Thompson De Britse actrice speelt een gerespecteerde rechter in ‘The Children Act’. Over de huidige Engelse wetgeving is Thompson kritisch. Dat is geen verrassing, ze is altijd uitgesproken politiek geweest.

‘Verdienen jullie evenveel als andere journalisten?” In het midden van haar antwoord over de loonkloof in Hollywood kijkt actrice Emma Thompson mij en een andere vrouwelijke journalist aan tafel strak aan. „Niemand praat over zijn loon”, mompel ik. We zouden het oprecht niet weten. „Zou financiële transparantie niet fijn zijn in de eenentwintigste eeuw?”, reageert Thompson droog.

Activisme en haar werk als actrice – of „entertainment” zoals ze het zelf noemt – zijn voor haar even belangrijk, vertelt de 59-jarige Thompson. Ze draait als een van de weinige vrouwelijke acteurs al decennia mee in Hollywood, won een Oscar voor haar acteerwerk in Howards End (1992) en haar scenario voor Sense and Sensibility (1996). Thompson praat even gepassioneerd over haar nieuwe films als over onderwerpen waar ze voor strijdt, zoals gelijke beloning voor mannen en vrouwen en het milieu. Zonder haar gevoel voor humor te verliezen; de huidige Britse regering noemt ze terloops „een stel gibbons in de jungle”.

In haar nieuwe film, The Children Act, speelt Thompson de gerespecteerde rechter Fiona Maye, die uitspraken doet binnen het familierecht. Centraal staat haar oordeel over een zeventienjarige jongen met leukemie die een mogelijk levensreddende bloedtransfusie weigert. De tiener en zijn ouders zijn Jehova’s getuigen en tegen het vermengen van bloed. Het scenario is geschreven door Ian McEwan en geïnspireerd op een waargebeurde casus. Maye kan wettelijk zonder problemen de wens van de ouders negeren en de jongen verplichten tot een transfusie, maar omdat hij bijna volwassen is, beslist ze hem te bezoeken en te beoordelen hoe zelfstandig hij tot zijn keuze is gekomen.

Hoe denkt Thompson zelf over deze specifieke casus? „Ik ben natuurlijk een witte” – met een gniffelende blik op de volledig witte outfit die ze aanheeft onder haar spierwitte haren – „feministische vrijdenker. Ik ben hoger opgeleid en atheïst. Ik denk dat al die dingen duidelijk maken wat ik voel als mensen zeggen dat je bloed niet mag mengen. En ik vind de houding van Jehova’s getuigen ten opzichte van vrouwen angstaanjagend. Maar ik probeer me voor te stellen dat het ongemak dat zij voelen bij een bloedtransfusie vergelijkbaar is met het ongemak dat ik bijvoorbeeld voel bij genetische manipulatie. Actief je verbeelding gebruiken om het standpunt te begrijpen van iemand met wie je het hevig oneens bent, dat is het werk van een rechter. Dat maakte het interessant om haar te spelen.”

Thompson bracht als research tijd door met vrouwelijke rechters en kreeg enorm veel respect voor hun manier van oordelen. Tegelijkertijd is ze kritisch over de huidige wetgeving. Thompson: „Ik geloof dat de wet een oud instituut is dat werd ontworpen door alleen mannen en specifieke beperkingen heeft. Het is een zeer star instrument omdat ervan uit wordt gegaan dat als het niet star is, het misbruikt zal worden.” Tijdens haar research merkte ze dat ook veel rechters en advocaten cynisch zijn over de wetgevende macht. „Niettemin nemen ze het enorm serieus; op dit moment is het alles wat we hebben.”

Lees hier de recensie van ‘The Children Act’

Thompson is stellig overtuigd dat er een aparte wetten bestaan voor wie rijk is en wie minder gefortuneerd door het leven gaat. „Kijk naar de populatie in de gevangenissen en je zult zien wie de prijs betaalt. Wie het slachtoffer is van de wet, het zijn altijd de armen en gekleurde mensen geweest.”

De actrice is vooral bekend van haar werk in drama’s, maar ze combineert deze rollen geregeld met luchtiger werk. Zo is ze vanaf deze week ook te zien in de spionageslapstick Johnny English Strikes Again met Rowan Atkinson. In The Children Act dreigt het huwelijk van haar personage op de klippen te lopen omdat ze non-stop met haar werk in de weer is. Op de vraag of Thompson zichzelf herkent in Maye, die naarmate ze ouder wordt steeds gedrevener lijkt te worden, reageert de actrice verbaasd: „Fiona is niet gedreven. Dit gaat helemaal niet over gedreven zijn; dit gaat over een van de belangrijkste rollen hebben in de samenleving die bestaan. Haar relatie valt niet uit elkaar omdat ze een workaholic is, maar omdat ze dit soort werk nooit kan doen zonder de hoeveelheid tijd die ze erin steekt. Als ik een familierechtbank binnenwandel en ik zie rechters zitten voor mensen die lijden, wier leven fysiek bepaald wordt door hun beslissingen, dan is dat beroep totaal anders dan acteur zijn.”

Van zichzelf vindt ze niet dat ze gedreven is, vertelt ze: „Ik stop vaak, voor lange periodes. Als ik niet werk, woon ik in Schotland in de natuur, kijk er naar mos, maak mijn eigen cider en wandel in de heuvels. Daarom ben ik ook zo gepassioneerd bezig met klimaatverandering; de natuur is mijn thuis.”

Voelt ze de verantwoordelijk om zich als actrice over bepaalde onderwerpen uit te spreken? „Ja. Ik ben altijd politiek geweest. Ik ben pas op mijn zevenentwintigste actrice geworden en toen ik daarvoor werkte als stand-up comedian was al mijn werk politiek geladen.”

Er is een scène in de film waarin Fiona’s secretaris bekent dat hij nooit jong en wild is geweest. Hoe was ze zelf in haar jeugd? „Mijn vader [acteur Eric Thompson, red.] was zeer ziek vanaf dat ik vrij jong was, dus ik was een verantwoordelijk meisje; ik werkte hard op school en gedroeg me netjes. Mijn wilde jaren beleefde ik als twintiger, wat ik iedereen kan aanraden.” Over wat ze zoal deed wil ze niet in detail uitweiden, zegt ze: „Ik was stand-up comedian, ik was vrij politiek, feminist, zeer militant en luid. Ik hield van mannen, van seks, van drinken, van drugs. Het was zeer aangenaam.” Een stand-up comedian moet materiaal vinden in het echte leven? Thompson: „Dat is waar. Al mijn stand-up ging over Margaret Thatcher en herpes. Dat was toen erg groot, iedereen gaf elkaar herpes.”

Over de huidige generatie jonge actrices is Thompson erg positief, zo vindt ze het fantastisch dat er openlijk wordt gesproken over de loonsverschillen tussen mannen en vrouwen in de filmindustrie. Is het voor haar niet frustrerend dat ze al zo lang strijdt voor dit onderwerp en er zo weinig beweging in lijkt te komen? „Dit is geen nieuw onderwerp, in de negentiende eeuw waren er in Duitsland al vrouwen die zeiden dat vrouwenwerk moet worden betaald. Maar wat inderdaad frustreert is dat het nog steeds niet is aangepakt.”

Ziet ze een oplossing in de nabije toekomst? „Gelijkwaardige lonen krijg je volgens mij alleen als het contractueel wordt verplicht. Vrouwen moeten in hun contract laten zetten dat ze evenveel willen worden betaald als mannelijke tegenspelers, maar zoiets werkt alleen als een hele groep vrouwelijke acteurs het doet.”

Ze verwijst naar een gelijkaardige oproep van actrice Frances McDormand om de diversiteit in Hollywood te vergroten. Tijdens het in ontvangst nemen van haar Oscar afgelopen voorjaar pleitte McDormand voor ‘inclusion riders’, waarbij filmsterren in hun contract laten opnemen dat ze alleen nog beschikbaar zijn voor filmprojecten waarbij er voor en achter de camera aandacht is voor diversiteit. Thompson: „Ik heb dit idee net, maar eigenlijk is het echt een goed plan.”

    • Sabeth Snijders