De groei komt van over de grens, maar de risico’s ook

Centraal Planbureau De Nederlandse economie kan zomaar een tik krijgen, schrijft het CPB. Risico’s zijn de handelsoorlog met de VS, een mogelijke Italiaanse crisis en een chaotische Brexit.

De haven van Rotterdam bereidt zich voor op extra douaneformaliteiten en inspecties in het kader van Brexit. Foto Koen van Weel/ANP

De Nederlandse welvaart komt van oudsher voor een belangrijk deel uit het buitenland. Heel mooi, die export, maar het betekent ook dat onrust over de grens – politiek, financieel, of allebei – de economie plots een tik kan geven, zo benadrukt het Centraal Planbureau in de donderdag gepubliceerde Macro Economische Verkenningen (MEV).

„De neerwaartse risico’s voor de Nederlandse economie zijn toegenomen”, schrijft het CPB. „Mochten risico’s als een handelsoorlog of een Italiaanse bankencrisis zich daadwerkelijk voordoen, dan laat zich dat in een open economie als de Nederlandse sterk voelen.” Van de door het CPB geraamde economische groei in 2018, 2,8 procent van het bruto binnenlands product (bbp), komt ruim eenderde door de export, stelt het Planbureau. Van de groei in 2019 (2,6 procent) iets minder dan eenderde.

Lees ook: Raad van State kraakt begrotingsbeleid kabinet

Italiaanse crisis

Internationale risico’s zijn er altijd en het CPB benoemt ze steevast. Maar dit jaar lijken de bedreigingen zich op te stapelen. Behalve de handelsoorlog en Italië noemt het CPB onder meer de Brexit en de problemen in opkomende landen.

Vooral als het misloopt in Italië zal Nederland dat merken, meent het CPB. Het populistische kabinet in Rome wil miljarden extra uitgeven, terwijl de Italiaanse staatsschuld (zo’n 130 procent van het bbp) nu al extreem hoog is. Op basis van een scenario waarin ook andere Zuid-Europese landen worden meegesleurd, becijferde het CPB dat een Italiaanse crisis voor 0,5 procentpunt minder economische groei in Nederland zou zorgen in 2019.

Het CPB gaat in het scenario uit van „vervliegend” vertrouwen op de financiële markten in het Italiaanse begrotingsbeleid. Dan loopt de rente op Italiaanse staatsschuld op en komen Italiaanse banken in de problemen. De Nederlandse export naar Zuid-Europa valt terug, maar er zijn ook andere effecten. De eurokoers daalt, waardoor de inflatie in Nederland toeneemt, wat ook de binnenlandse consumptie drukt. En de investeringen dalen.

Lees ook: Handelsoorlog is al voelbaar op vele plekken

Handelsoorlog en Brexit

Ook een handelsoorlog tussen de EU en de VS – die ondanks een voorlopige deal in juli nog niet van de baan is – zou erin hakken, berekende het CPB. Gaan de invoertarieven tussen EU en VS omhoog met 5 procentpunt, dan raakt dit de Nederlandse uitvoer en de bedrijfsinvesteringen. Het resultaat: 0,3 procentpunt minder bbp-groei in 2019.

Het CPB waarschuwt, net als veel andere instituten, voor het risico van een chaotische Brexit. „Het risico op een cliff-edge Brexit wordt met de dag groter”, staat in de MEV. Vlak voor het Brexit-referendum in juni 2016 berekende het CPB dat een Brexit zonder nieuwe handelsafspraken Nederland minstens 10 miljard euro gaat kosten tot 2030, ofwel 1,2 procent van het bbp.

Lees ook: Hoe ziet de Brexit eruit, over 255 dagen? Vier scenario’s
    • Mark Beunderman