Russisch-Turks akkoord: toch geen aanval op Idlib

Syrië Door een akkoord tussen Erdogan en Poetin over een gedemilitariseerde zone in Idlib, bolwerk van Syrische rebellen, lijkt een groot offensief afgewend.

Het akkoord kwam voor velen als een verrassing. Na de mislukte top tussen Rusland, Turkije en Iran anderhalve week geleden leek een offensief in Idlib onafwendbaar. Foto Alexander Zemlianichenko/Reuters

Rusland en Turkije hebben maandag een akkoord gesloten dat een grootschalig offensief in de Syrische provincie Idlib moet afwenden. Op een top in de Russische badplaats Sotsji, waarvoor Frankrijk en Duitsland ook waren uitgenodigd, bereikten de Turkse president Erdogan en zijn Russische ambtgenoot Poetin overeenstemming over het instellen van een „gedemilitariseerde zone” rond Idlib om gevechten tussen het regime en de rebellen te voorkomen.

Het akkoord volgt op weken van koortsachtig diplomatiek overleg. Terwijl het regime en Rusland zich opmaakten voor de herovering van Idlib, vreesden Turkije en Europese landen een humanitaire crisis en een massale vluchtelingenstroom naar Turkije en mogelijk Europa. Idlib is het laatste grote bolwerk van de rebellen. Er wonen zo’n drie miljoen mensen. Velen zijn al meerdere keren gevlucht uit andere delen van Syrië en kunnen geen kant meer op.

De gedemilitariseerde zone moet vijftien tot twintig kilometer breed worden en 15 oktober gereed zijn. De bedoeling is dat de rebellen al hun zware wapens weghalen. De door Turkije gesteunde, gematigde groepen mogen blijven, maar de extremisten moeten zich terugtrekken. Ankara moet ervoor zorgen dat de rebellen de afspraken naleven. En Moskou moet erop toezien dat het regime geen aanvallen uitvoert. Turkse en Russische militairen zullen gezamenlijk patrouilles uitvoeren in de zone.

'Hoop van de regio'

Het akkoord kwam voor velen als een verrassing. Na de mislukte top tussen Rusland, Turkije en Iran anderhalve week geleden leek een offensief in Idlib onafwendbaar. Poetin wees Erdogans oproep tot een wapenstilstand resoluut van de hand.

Lees ook: Drie miljoen Syriërs in de val nu aanval op Idlib is begonnen

Het contrast met de top in Sotsji is groot. „Ik ben ervan overtuigd dat we met dit akkoord een humanitaire crisis in Idlib hebben afgewend”, zei Erdogan na afloop. Hij noemde de samenwerking met Rusland „de hoop van de regio”. Ook Poetin sloeg een andere toon aan. „We zijn in staat geweest serieuze vooruitgang te boeken bij de oplossing van dit probleem en kunnen ons voorbereiden op gecoördineerde acties”, zei hij op de persconferentie met de Turkse president.

De grote vraag is of het regime en de rebellen de afspraken zullen naleven. Zij waren immers niet aanwezig in Sotsji. Bovendien heeft Turkije beperkte invloed op de rebellen. Een deel heeft zich onder Turkse druk verenigd in de hoop een offensief af te wenden. Maar de sterkste groep, Hayat Tahrir al-Sham (tot voor kort gelieerd aan Al-Qaeda), wil niets weten van een wapenstilstand.

Het regime ziet álle rebellen als terroristen, of ze nu gematigd zijn of niet. Maar het is afhankelijk van Russische luchtsteun. De Russische minister van Defensie Sergej Sjojgoe verzekerde na afloop van de top dat president Assad de deal steunt en dat „we in de komende uren overeenstemming zullen bereiken over de details”.

    • Toon Beemsterboer