Farmaceuten nemen zich voor ‘maximaal’ transparant te worden

Gedragscode De farmaceutische industrie wordt al jaren bekritiseerd vanwege de torenhoge medicijnprijzen. 44 bedrijven beloven transparanter te worden.

De code moet dienen als een "moreel kompas". Foto Lex van Lieshout/ANP

Farmaceutische bedrijven beloven transparanter en meer “maatschappelijk verantwoord” te gaan werken. Dit bevestigt de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) na berichtgeving in de Volkskrant. 44 bedrijven die bij de brancheorganisatie zijn aangesloten willen een code opstellen die moet dienen als “moreel kompas”.

De code zal in het voorjaar van 2019 het licht zien, vertelt Merit Boersma, woordvoerder van VIG. De bedrijven willen onder meer regels opstellen met betrekking tot de lobby en afspreken hoe ze excessen kunnen voorkomen. De code moet ook uitkomst bieden bij ethische dilemma’s, zoals het vragen van hoge prijzen voor medicijnen die levens kunnen redden. “Het gaat om zaken die legaal zijn, maar waarvan niet duidelijk is of ze ook wenselijk zijn”, zegt Boersma.

Kijken Waarom zijn medicijnen zo duur?

Woekerprijzen

Wat in de code wordt opgenomen over de totstandkoming van medicijnprijzen, is nog onduidelijk. De laatste jaren heeft de farmaceutische industrie veel kritiek ontvangen omdat weinig bekend is over de manier waarop de (soms torenhoge) prijzen tot stand komen. In een extreem geval is de prijs van een medicijn zelfs vervijfhonderdvoudigd.

Volgens Boersma bestaat bij de 44 aangesloten bedrijven “de expliciete wens om maximaal transparant te zijn”, maar is nog niet duidelijk in hoeverre dit mogelijk is. Het feit dat de meeste hoofdkantoren in het buitenland gevestigd zijn, en zich dus niet aan de gedragscode hoeven te houden, noemt zij “een remmende factor”.

Patentrechtexpert Ellen ’t Hoen stelt vraagtekens bij de effectiviteit van de code. Zij meent dat de code slechts een reactie is op “het groeiende ongemak in de maatschappij” met de hoge prijzen en dat wetgeving de enige manier is om de woekerprijzen echt aan banden te leggen. “Je moet niet vergeten dat de hoge prijzen het businessmodel van de hele farmaceutische industrie vormen. De bedrijven zullen er alles aan doen om te voorkomen dat er dwingende maatregelen worden opgelegd om de prijzen aan te pakken.”

Lees ook Hoe een farmaceut de prijs van een oude pil vervijfhonderdvoudigde

Sancties

VIG-woordvoerder Boersma ontkent dit. Zij stelt dat regelgeving een langdurig proces is en dat “de sector op deze manier verantwoordelijkheid neemt”. Volgens Boersma is het nog niet duidelijk wat de sancties zijn voor bedrijven die de regels van het “morele kompas” overschrijden. “We gaan dan sowieso een goed gesprek voeren. Of er sancties komen en zo ja, welke, is nog onderwerp van gesprek.”

Ondanks de kritiek nemen de prijzen van geneesmiddelen toe. Overheidsmaatregelen om die stijging aan banden te leggen, hebben vooralsnog weinig effect. Met de octrooiwet en tientallen rechtszaken in de hand behouden farmaceutische bedrijven hun monopoliepositie op de medicijnenmarkt.

    • Floor Bouma