Brexitblog

Vliegtuigen bij ‘no-deal Brexit’ mogelijk aan de grond

Blog afgesloten

We sluiten dit Brexit-blog voor deze week af. Lees verder in het blog van week 39.

Vliegtuigen bij 'no-deal Brexit' mogelijk aan de grond

De Britse regering heeft maandag weer documenten gepubliceerd waarin de procedures van een no deal beschreven staan. Mochten het het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie niet tot concrete afspraken komen over de uittreding, dan stappen de Britten eind maart volgend jaar uit de Europese Unie met een no deal - voor het VK zou dat economisch rampzalig kunnen zijn.

Zonder overeenkomst verliezen de vliegtuigen uit de EU en het VK bijvoorbeeld het recht om zonder voorafgaande toestemming door het territorium van de ander te vliegen of daar te landen. Dat betekent dat er zonder afspraken tussen luchtvaartmaatschappijen en landen zelf geen vluchten meer uitgevoerd kunnen worden. Volgens de Britse regering zullen Europese luchtvaartmaatschappijen in ieder geval toestemming krijgen om in het VK te landen; het is de vraag of de EU daar omgekeerd ook mee akkoord gaat.

In totaal zijn er nu 65 van zulke documenten vrijgegeven, waarin bijvoorbeeld ook ogenschijnlijke kleine gevolgen zijn opgenomen: etiketten op levensmiddelen die zijn geproduceerd in het VK mogen vanaf maart bijvoorbeeld niet meer 'gemaakt in de EU' bevatten.

'VK dicht bij de EU houden'

Voorstanders van de Brexit stellen dat het VK op korte termijn misschien economische hinder ondervindt, maar dat de regering nu te veel inspeelt op de publieke angst voor een crisis. Volgens voorstanders maakt het feit dat het VK na maart niet meer gebonden is aan de afspraken binnen het Europees handelsblok, de weg vrij voor nieuwe, gunstigere handelsafspraken.

Brexit-minister Dominic Raab stelde maandag dat er nog steeds wordt geprobeerd om tot een deal te komen. De Duitse bondskanselier Angela Merkel stelde op dezelfde dag dat Duitsland het VK "zo dicht bij de EU wil houden als mogelijk". Persbureau Reuters schrijft dat premier Theresa May haar minister al eerder had voorbereid dat er in de onderhandelingen een kritiek punt zou komen en dat nu de tijd is om moed te houden.

Twitter avatar mgarschagen Melle Garschagen Viel mij de vorige keer ook op. Als er No Deal is, en dus snoeiharde ruzie tussen de EU en het VK, verwacht Raab dat de EU rationeel handelt (‘wederzijds belang’) en een deelakkoord aangaat om de ergste klappen op te vangen. https://t.co/DEgpKTYTed

Funny thing abt the Brexit no-deal technical papers, another batch of which was published by govt today, is that the overarching expectation is that in the event of no deal there will be, erm, a deal. Here's a bit from the paper on aviation (full thing: https://t.co/63IdAdyj5n) pic.twitter.com/q2t9WbGee3

— Ed Conway (@EdConwaySky) September 24, 2018

'ECB dwingt ING handelaren terug te halen uit Londen'

Onder druk van de Europese Centrale Bank (ECB) moet ING een recente verhuizing van handelaren naar Londen deels terugdraaien. Dit meldt Het Financieele Dagblad maandag. Zo’n honderd handelaren zijn de voorbije twee jaar verhuisd vanuit Amsterdam en Brussel naar Londen, een operatie waarmee de bank honderden miljoenen wilde besparen. Maar vanwege de Brexit eist de ECB dat ING en andere banken uit de eurozone hun activiteiten in Londen terugschroeven. Wanneer het Verenigd Koninkrijk uit de EU treedt, krijgt de ECB als toezichthouder minder greep op filialen van banken in Londen.

Een woordvoerder van ECB onthoudt zich tegenover NRC van commentaar. ING zegt bij monde van een voorlichter dat de bank “continu in gesprek is met de ECB”. De mogelijke gevolgen van de Brexit “maken daar deel van uit”. Volgens de zegsman is het besluit om dealing rooms te “centraliseren” in Londen destijds genomen om redenen van “efficiency” en omdat er meer “dealing talent” in Londen te vinden is. Volgens het FD moet mogelijk de helft van de handelaren nu terug naar de eurozone. Daarbij zou niet alleen Amsterdam, maar ook Frankfurt als locatie de ronde doen. Amsterdam heeft als nadeel dat Nederland striktere bonusregels kent dan de rest van de EU.

Bronnen binnen en buiten ING spreken volgens het FD van “mismanagement”. De bank nam de beslissing in oktober 2016, na het Brexit-referendum van juni dat jaar. Veel banken maakten juist de omgekeerde beweging. Royal Bank of Scotland bijvoorbeeld wil een deel van zijn activiteiten overbrengen naar Amsterdam. Deutsche Bank verkleint, eveneens onder druk van de ECB, zijn zakenactiviteiten in de City en verplaatst deze naar thuisbasis Frankfurt.

'Labourleider Corbyn bereid tweede referendum te steunen'

Jeremy Corbyn, de leider van de Britse oppositiepartij Labour, is bereid een tweede Brexit-referendum te steunen als zijn partij daarom vraagt. Dat meldt Skynews zondag. Een opmerkelijke uitspraak van de oppositieleider, die sinds het referendum in 2016 heeft volgehouden dat Labour zich zou neerleggen bij die uitkomst. Uit een recente peiling van YouGov bleek dat 90 procent van de Labourleden bij een tweede referendum tegen Brexit zou stemmen.

Of er wat Labour betreft een tweede referendum over de uittreding van het VK komt, zal de komende dagen moeten blijken tijdens het meerdaagse partijcongres in Liverpool. Op basis van dezelfde YouGov-peiling bleek in ieder geval dat 86 procent van de Labourleden vindt dat er gestemd moet kunnen worden over de uitkomst van de Brexit-onderhandelingen, die voor premier Theresa May weer in volle gang zijn. Afgelopen week werd haar Chequers-plan afgewezen. Daarin staat dat de EU en VK het vrije verkeer van goederen behouden.

'Nieuwe verkiezingen'

Ook de tweede man bij Labour, Tom Watson, stelde zaterdag in The Observer dat de partijtop zich heeft neer te leggen bij wat de partij vindt. Mocht de uitkomst zijn dat er inderdaad een people's vote moet komen, dan moet dat volgens Watson gebeuren - ongeacht wat Labour eerder beloofde. The people's vote, een iniatief gesteund door onder meer bekende Britten en politici, wint binnen Labour aan populariteit. Volgens Watson staat de regering op het punt van omvallen.

Corbyn zei eerder dat nieuwe verkiezingen de oplossing zijn voor de politieke crisis die zich nu in het VK ontvouwt, en dat nieuwe algemene verkiezingen de voorkeur heeft boven een referendum. Volgens The Sunday Times bereidt de Tories-top zich al voor op vervroegde verkiezingen.

'May overweegt vervroegde verkiezingen'

Medewerkers van de Britse premier Theresa May zijn begonnen met plannen voor mogelijke nieuwe verkiezingen in november, om de Brexit te redden en haar eigen positie te verstevigen. Dat meldt de Britse zondagskrant The Sunday Times.

Volgens de krant werken twee hoge medewerkers van Downing Street aan maatregelen voor vervroegde verkiezingen, met als doel steun van kiezers te verwerven voor een nieuw Brexitplan. Het Chequers plan van premier May werd vorige week verworpen door EU-leiders bij een top in Salzburg.

De Conservatieven van May regeren sinds de verkiezingen van juni 2017 met een minderheid in het Lagerhuis.

De Britse regering heeft nog niet op het bericht gereageerd.

De Britse premier Theresa May in haar ambtswoning Downing Street 10 in Londen op vrijdag. Foto Jack Taylor / Getty

Britse minister Jeremy Hunt kritisch over 'toon' van Europese leiders

"Neem de Britse beleefdheid niet als een zwakte. Als u ons in een moeilijke hoek plaatst vechten we terug. Dat is het soort land dat we zijn."

Zo luidt een waarschuwing van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt aan de Europese leiders. Hij deed die uitspraak zaterdag in een radioprogramma van de zender BBC. Volgens Hunt moet de EU samenwerken met het Verenigd Koninkrijk, om een manier te vinden om ervoor te zorgen dat Theresa Mays plannen "redelijke, concrete voorstellen daadwerkelijk zullen werken".

Hunt zei nog steeds te wachten op een "gedetailleerd antwoord" vanuit de EU op de plannen van May. Hij vindt dat de unie niet de juiste toon aanslaat in de onderhandelingen. De minister refereerde onder andere aan een Instagram-bericht dat president van de Europese Raad Donald Tusk op vrijdag plaatste. Daarin biedt hij May een stuk taart aan, maar "zonder de kersen", waarmee hij zou refereren aan cherry-picking, een sneer aan het adres van Mays plannen. Dergelijke "beledigingen op social media" zijn volgens Hunt niet de manier om een oplossing te vinden voor Brexit.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt. Foto David Cheskin/ Reuters

Tusk: compromis met VK is nog steeds mogelijk

De president van de Europese Raad Donald Tusk gelooft nog wel in een deal met het Verenigd Koninkrijk. In een verklaring stelt hij: "Hoewel ik de logica van de onderhandelingen begrijp, blijf ik ervan overtuigd dat een compromis, die goed is voor iedereen, nog steeds mogelijk is." Tusk sluit af met de tekst: "Ik zeg deze woorden als een goede vriend van het VK en een echte bewonderaar van premier May."

Met deze verzoenende woorden hoopt Tusk dat de EU en het VK in gesprek blijven over de Brexit. Eerder vandaag bekrititseerde Theresa May de onderhandelingstactiek van de EU. Volgens de Britse premier is er sprake van een "impasse" in de Brexitonderhandelingen. Ze eiste respect van de EU en vroeg nadrukkelijk om een tegenvoorstel.

Donderdag werden de voorstellen van May neergesabeld door Tusk en de Franse president Emmanuel Macron. Zij noemden het "onacceptabel" dat de Britten na de uittreding een douane-unie willen nabootsen en alleen de EU-regels voor handel willen blijven volgen, en niet voor personen en diensten.

Sturgeon: toespraak May was vreselijk

Inmiddels stromen de reacties binnen op de toespraak van premier May waarin ze in ferme taal uithaalde naar de EU. De Schotse premier Nicola Sturgeon reageerde via Twitter fel. Ze noemde de verklaring "vreselijk" en schreef dat May tot nu toe niet goed naar de EU heeft geluisterd. De Schotten stemden tijdens het referendum tegen een Brexit.

Twitter avatar NicolaSturgeon Nicola Sturgeon 1/ PM statement was dreadful. The EU view was bluntly expressed yesterday but not new - she just hasn’t been listening. If her tactic now is to double down on the Chequers dead duck, and then blame EU for a no deal, she will do huge damage to all those she is supposed to serve.

 

Twitter avatar NicolaSturgeon Nicola Sturgeon 2/ the only remotely workable way to do Brexit is to stay in the single market and customs union. If PM not prepared to do that, Brexit shouldn’t happen. ‘No deal’ or ‘no detail‘ Brexit simply not acceptable - especially for Scotland, where we did not vote for this.

'May slaat nieuwe toon aan'

Richard Tice, oprichter en vicevoorzitter van actiegroep Leave means Leave en een van de aanjagers van het Brexitreferendum, reageerde enthousiast. Dat schrijft persbureau Reuters. Hij zei blij te zijn dat de premier een nieuwe toon heeft aangeslagen.

"De toon was goed en mensen zullen dat toejuichen: ze zegt de Europese unie dat ze haar niet op deze manier kunnen behandelen."

Reactie Rutte

Ook premier Rutte reageerde op de toespraak van May. Tijdens de algemene beschouwingen zei hij dat er nog veel werk te doen is. "Het wordt tijd nu."

"Heel eerlijk, ik vrees dat als de Britten niet nog een stap zetten het heel moeilijk wordt. Ik vind niet dat Europa onredelijk is."

Vanuit Mays regering lijkt de kritiek op de EU toe te nemen. Penny Mordaunt, minister voor Internationale Ontwikkeling, zegt na afloop van de toespraak op Twitter dat het duidelijk is geworden dat het gedrag van de EU de afgelopen dagen "de steun voor ons vertrek uit de EU heeft doen toenemen". Volgens Mordaunt zou het volk ook tevreden zijn met een vertrek uit de EU zonder deal.

Twitter avatar PennyMordaunt Penny Mordaunt MP Speaking to constituents today, it is clear that EUs behaviour in recent days is increasing support for us leaving the EU. Ppl still want a deal but content to go without one, even folk who voted remain. Important statement from PM re rights for EU migrants in a no deal scenario.

Schotland betrekt Europees Hof van Justitie bij Brexit

Het Europees Hof van Justitie moet zich buigen over de voorwaarden waarop het VK de EU verlaat. Dat heeft de hoogste Schotse rechter vrijdag gezegd, schrijft persbureau Reuters. De Schotse rechters geven daarmee toestemming om de Brexit aan de hoogste rechterlijke instelling van de EU voor te leggen, een klap voor May, zo kort na de Brexit-onderhandelingen in Salzburg.

De Britse regering stelde vrijdagmiddag 'teleurgesteld' te zijn in het besluit van The Court of Session in Schotland. Wel herhaalde een woordvoerder van de regering dat er wat betreft Westminister geen weg meer terug is en dat artikel 50-proces (de uittreding) niet opgeschort wordt. De hoogste Schotse rechter ging daar niet mee akkoord, wijzend op het feit het VK voor uittreding wel degelijk aan Europese wetgeving gebonden is. Het artikel waarin de uittreding volgens Europese wetten is geregeld, is echter zeer beknopt. Bovendien betekent de Brexit de allereerste keer dat lidstaat uittreedt. Het artikel moet dus voor het eerst praktisch worden toegepast.

'Uitspraak is klap voor regering'

De hoogste Schotse rechter wil nu dat het EU-hof helder krijgt wat er wettelijk gezien mogelijk is binnen artikel 50, en aan welke juridische regels de uittreding verbonden is. Een dergelijke rechtsgang kan bij het EU-hof alleen zeer lang duren, en het is nog maar de vraag of de interpretatie op tijd komt voor de uiterste datum die staat voor de uittreding, 29 maart.

Jo Maugham, een strafrechtadvocaat die de zaak hielp voorleggen bij de Schotse Hoge Raad, stelt dat de beslissing een gigantische klap is voor de Britse regering die vol in de onderhandelingen zit over de Brexit. Schotland stemde destijds met een ruimte meerderheid voor 'blijven'.

May: onderhandelingen in een impasse

De Brexitonderhandelingen zitten "in een impasse". Dat zei de Britse premier Theresa May vrijdag in Londen tijdens een persconferentie waarin ze fel uithaalde naar de Europese Unie. "We hebben serieuze betrokkenheid nodig om de belangrijkste problemen op te lossen," zei ze. "Wij staan klaar."

May vroeg de EU nadrukkelijk om met een alternatief voorstel te komen, nadat 'EU-president' Donald Tusk het Britse voorstel donderdag verwierp. "Het is niet aanvaardbaar om simpelweg het voorstel van de andere partij te verwerpen zonder een gedetailleerde toelichting en een tegenvoorstel." Ze wil van de EU weten wat de "echte problemen" zijn en een alternatief horen. "Anders kunnen we geen vooruitgang boeken."

"Tijdens dit proces heb ik de EU met niets dan respect behandeld. Het Verenigd Koninkrijk verwacht hetzelfde."

Ook probeerde May de drie miljoen EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk wonen, gerust te stellen. Ze zei hun rechten te beschermen, ook als er geen deal wordt gesloten.

Daarnaast maakte ze nog eens duidelijk niet akkoord te gaan met een deal waarin Noord-Ierland een uitzonderingspositie krijgt. De EU wil dat Noord-Ierland als noodoplossing onderdeel blijft van de Europese markt waardoor de interne grens van het Verenigd Koninkrijk wordt verschoven naar de Ierse zee. "Wij zullen hier nooit mee akkoord gaan. Dit zou betekenen dat ons land uiteenvalt."

Twitter avatar mgarschagen Melle Garschagen Dus een dag nadat de EU van May eist dat ze met een nieuw plan komt, eist May van de EU dat zij met een nieuw plan komen. Dit is echt een game of chicken richting de afgrond.

May benadrukte verder achter de uitslag van het referendum te blijven staan. "We kunnen niets accepteren dat het resultaat van het referendum niet respecteert."

Sterke daling Pond

Na de toespraak van May daalde de pond sterk. Al voordat May begon met praten was de daling ingezet, maar terwijl ze sprak zakte de munt verder in.

Britse minister: geen deal als EU positie Ierland niet bijstelt

Het VK treedt maart volgend jaar uit de Europese Unie zónder deal wanneer de EU haar positie over Noord-Ierland niet bijstelt. Dat heeft de huidige minister van Transport Chris Grayling vrijdag tegen de BBC gezegd.

Op het gebied van grensafspraken over Noord-Ierland en de EU-lidstaat Ierland ligt er in de onderhandelingen nog veel open, ook na de EU-top in Oostenrijk afgelopen week. De komende maanden zal een oplossing moeten worden gevonden voor Noord-Ierland, dat als deel van het VK door de nieuwe buitengrens van de EU mogelijk te maken krijgt met douanes en grensposten. De Ierse nationalisten zien dat niet zitten.

Lees ook het opiniestuk van Joris Luyendijk over Brexit: Val niet voor valse retoriek uit Londen over Brexit

De EU wil dat Noord-Ierland na de Brexit als noodoplossing onderdeel blijft van de Europese markt. Daarmee zou de interne grens van het VK worden verschoven naar de Ierse zee. Noord-Ierland in het Europees blok houden is volgens premier Theresa May echter onbespreekbaar omdat een dergelijke tijdelijke oplossing de territoriale eenheid van het VK zou aantasten. Daarmee draaien de Brexit-onderhandelingen symbolisch uit op een discussie over identiteit en de samenhang van het VK. In Noord-Ierland stemde tijdens het referendum een meerderheid voor 'blijven'.

Vertrouwen in deal

Grayling noemde het "simpelweg onmogelijk" om de voorwaarden die door de EU zijn gesteld te accepteren omdat het VK zich daarmee ook bij de grensverlegging neerlegt: "Als de EU bij haar standpunt blijft, komt er geen deal". Toch stelde Grayling er vertrouwen in te hebben dat er een deal komt.

Datzelfde optimisme uitte May eerder deze week bij de top in Salzburg. Desondanks tikt de tijd, en met nog net zes maanden te gaan tot de uittreding ('de echtscheiding', aldus de Britten) staan de onderhandelingen op scherp. De 27 EU-leiders waarschuwden May deze week al dat zij bereid zijn een Brexit zonder afspraken over Noord-Ierland te accepteren.

Al eerder stelde May een tijdelijke douaneovereenkomst voor. Dat houdt in dat het gehele VK tijdelijk toegang zou blijven krijgen tot de interne goederenmarkt van de EU. Die overeenkomst zou dan in 2020 in werking treden, een oplossing die voor het VK handelsvoordelen oplevert en de Britse economie beschermt.

De Britse media zijn ondertussen niet te spreken over het optreden van May in Oostenrijk. "Your Brexit's broken", kopte de populaire krant The Daily Mirror. Dagbladen The Guardian en The Times spraken beiden van "een vernedering voor May".

Harde woorden vallen bij Brexitbesprekingen

De toon van de eindspurt in de Brexitonderhandelingen is donderdagmiddag in Oostenrijk gezet. Het gaat er ruig aan toe. In de persconferenties na de informele EU-top werden de plannen van Theresa May neergesabeld door de Europese raadspresident Donald Tusk en de Franse president Emmanuel Macron.

Tusk zei dat de voorstellen van May om na de Brexit een douane-unie na te bootsen en EU-regels te volgen voor de handel in goederen, "niet acceptabel zijn omdat ze de integriteit van de interne markt mogelijk ondermijnen". Tusk bedoelt dat de interne markt een pakket is. Wel vrij verkeer van goederen, maar niet van diensten en personen overnemen, is niet mogelijk. De Franse president Macron zei dat "de voorstellen in huidige vorm niet kunnen".

De EU-leiders riepen May op met een nieuw plan te komen dat verenigbaar is met de Europese basisprincipes. Dat betekent dat de Britten door de EU gedwongen worden te kiezen: of zoals Noorwegen alle verplichtingen van de interne markt overnemen of op grotere afstand van de Europese markt staan via een vrijhandelsverdrag zoals Canada heeft met de EU.

De Britse premier May herhaalde dat Chequers "de enige serieuze" optie is. De premier herhaalde dat als de EU haar niet tegemoet komt, ze bereid is om het Verenigd Koninkrijk zonder deal uit te laten treden.

In het Verenigd Koninkrijk werd verrast gereageerd. De reactie drukte de Britten met de neus op de feiten. Een compromis waar de EU, hardliners bij de Tories, de Noord-Ierse unionisten die May's minderheidsregering gedogen en een meerderheid in het Lagerhuis mee kunnen leven bestaat niet. Dat is wat May met Chequers beoogde.

De vraag is nu wanneer ze beweegt. Voor de optie Noorwegen is geen steun bij de Tories. Dan moeten de Britten te veel zonder invloed Brusselse regels volgen. Het bedrijfsleven schrikt van de economische gevolgen van het Canadese model. Ook wordt het dan nog moeilijker om te regelen dat de Ierse grens onzichtbaar blijft.

De Duitse Bondskanselier Angela Merkel vatte de dag adequaat samen. "Het is duidelijk geworden dat er nog heel wat werk verricht dient te worden", zei ze. 18 en 19 november vindt een speciale Brexittop plaats. Dan moet er een akkoord liggen.

'Brexit is slecht voor Londens imago', vinden beleggers in VK

Een harde Brexit. Steeds meer beleggers in de City gaan daar vanuit. Dit blijkt uit de halfjaarlijkse enquête van de CFA Society United Kingdom, die op woensdag werd gepubliceerd. Van de 800 ondervraagde beleggers, aangesloten bij de CFA, verwacht 58 procent dat er een zachte Brexit komt. Vorig jaar lag dat nog op 67 procent. De Britten zijn de groep die het meest overtuigd is van een harde Brexit, terwijl financiële professionals met een paspoort van buiten de EU juist vaker op een zachte Brexit rekenen, blijkt uit de resultaten.

“De toenemende verwachting van een harde Brexit is schadelijk voor het imago van Londen”, luidt de kop van het persbericht. Vergeleken met een jaar geleden is het aantal beleggers dat het VK wil verlaten met een kwart gestegen. “Diegenen die vorig jaar nog twijfelden, kiezen dit jaar om te vertrekken,” aldus Will Goodhart, de topman van CFA Society UK. “Dat zie je als je de antwoorden van dit en vorig jaar naast elkaar legt.” Ook waarschuwt 15 procent meer van de ondervraagden de andere financiële professionals om nu niet naar het VK te verhuizen. Bij elkaar opgeteld blijft driekwart van de respondenten vinden dat Brexit de aantrekkelijkheid van Londen als financieel centrum heeft beschadigd.

Tusk: 'Er moet nog nog veel gebeuren aan het Brexit-plan'

De huidige Brexitvoorstellen van premier May moeten worden aangepast. Dat stelde 'EU-president' Donald Tusk vandaag in Oostenrijk tijdens een tweedaagse EU-top. Vooral op het gebied van grensafspraken over Noord-Ierland en de EU-lidstaat Ierland ligt er nog veel open; de EU wil dat Noord-Ierland onderdeel blijft van de Europese interne markt als noodoplossing. De interne grens van het Verenigd Koninkrijk zou daarmee naar de Ierse zee worden verschoven.

Lees ook: Hebben de Britten spijt van hun keuze? En elf andere vragen over de Brexit

Ierland tijdelijk in het Europese blok houden is onbespreekbaar voor May omdat het de eenheid van het Verenigd Koninkrijk op het spel zou zetten. Dat argument zal zij woensdagavond vermoedelijk voorleggen aan de andere EU-leiders tijdens een informele onderhandeling, aldus de Duitse krant Die Welt. Over deze positie moet nog stevig worden onderhandeld als het aan Tusk ligt.

Daarmee zet Tusk de onderhandelingen op scherp, zes maanden voor de datum waarop het VK uittreedt. De afgelopen maanden werden meerdere voorstellen besproken om Ierse grensproblematiek te voorkomen, maar een definitieve oplossing lijkt - ook tijdens de tweedaagse EU-top in Salzburg - nog ver weg. De Ierse kwestie zal vermoedelijk een van de belangrijkste agendapunten van de tweede top in november worden.

Woensdag werd bekend dat Theresa May, naast de vertegenwoordigers van de andere 27 lidstaten, bij de top aanwezig zal zijn, maar helemaal aansluiten zit er voor May niet in: de premier zal moeten plaatsnemen in een apart zaaltje.

'De klok tikt'

De boodschap van de onderhandelingen op woensdag lijkt te zijn dat een no-deal-Brexit wat Tusk betreft nog steeds mogelijk is, voor beide partijen overigens een ongewenst scenario. Toch was er wat betreft Tusk ook wat (bescheiden) ruimte voor optimisme: "Er is zeker nog hoop, maar de klok tikt. Elke dag telt in de onderhandelingen." Ook May leek vanavond nog positief: "Ik geloof nog steeds dat we met goede wil en vastberadenheid een deal kunnen sluiten die voor beide partijen gunstig is."

Lobbygroep: stemmen over deal wel degelijk mogelijk

De Brexit is zo goed als onontkoombaar, toch gaan er nu in het Verenigd Koninkrijk stemmen op voor een people's vote. Onder meer politici, activisten en bekende Britten vinden dat over het resultaat van premier Mays onderhandelingen met de EU gestemd moet worden. Zij pleiten niet zozeer voor een tweede referendum maar voor een publieke stemming over het onderhandelingsresultaat.

Een dergelijke stemming heeft echter veel voeten in de aarde, en er is nog maar weinig tijd voor. In een woensdag gepubliceerd document ('The Roadmap to a People’s Vote') laat een prominent lobbygezelschap zien hoe zo'n publieke stemming toch nog bereikt kan worden.

Tijd dringt

Officieel treedt het VK op 29 maart volgend jaar uit de Europese Unie, met of zonder (goede) deal. Dat betekent dat er voor een tweede stemming te weinig tijd over is - ongeveer zes maanden. Wil er een publieke stemming plaatsvinden, dan moet de onderhandelingstermijn dus worden verlengd.

In het document stelt de lobbygroep onder meer dat EU-leiders bereid zouden zijn om het VK meer tijd te geven voor een referendum. De zogenoemde artikel 50-procedure van het EU-verdrag (de uittreding) zou dan opgeschort moeten worden; volgens het lobbygezelschap een plausibel scenario.

Lees ook: Brexitminister: ‘Het is nodig dat de EU nu ook over de brug komt’

Ook worden in het document zes scenario's uiteengezet waarin de politiek een stemming over de onderhandeling zou kunnen afdwingen. In die scenario's wordt onder meer geopperd dat, wanneer het premier Theresa May niet lukt om een uittreeddeal te sluiten, burgers alsnog moeten kunnen stemmen of het VK onder die conditie de EU wel moet verlaten.

Tevens houdt de lobbygroep rekening met de mogelijkheid dat Labour en conservatieve parlementsleden Mays deal zullen wegstemmen. De premier ondervindt momenteel veel weerstand van Labour, geleid door Jeremy Corbyn. Mogelijk moet May uiteindelijk noodgedwongen steun zoeken bij de bevolking in plaats van Westminster.

Voordelen laten varen

Eén van de schrijvers van het plan, dat 29 pagina's telt, is John Kerr - die betrokken was bij het opstellen van artikel 50. In hoeverre de scenario's even waarschijnlijk zijn, is nog onduidelijk. NRC-correspondent Melle Garschagen:

"Het is het zeer onwaarschijnlijk dat een tweede referendum plaatsvindt. Er is weinig tijd. De uittredingsprocedure van artikel 50 kan alleen verlengd worden als alle EU-lidstaten instemmen. Dat betekent dat de politieke prijs heel hoog is. Wie zegt, bijvoorbeeld, dat Spanje dan niet eisen gaat stellen over Gibraltar. De EU zal alleen geneigd zijn hierover na te denken als de kans groot is dat de Britten niet uit de EU willen treden. In zo’n geval zou het VK alle voordelen (uitzonderingsclausules, financiële teruggave) moeten laten varen. De meeste opiniepeilingen laten zien dat Britten weinig fiducie hebben in de regering en in de onderhandelingen, maar dat de verdeling over of een Brexit door moet gaan nog erg lijkt op die van tijdens het Brexitreferendum."

Advies: na de Brexit geen voorkeursbehandeling voor EU-migranten

Een Indiër of een Chileen moeten na de Brexit even makkelijk in het Verenigd Koninkrijk kunnen werken en wonen als een Nederlander of een Pool. EU-burgers mogen geen voorkeursbehandeling krijgen na het Britse uittreden uit de EU. Dat schrijven wetenschappers van het Migration Advisory Committee, een onafhankelijke instantie die de Britse regering adviseert.

Het comité, onder leiding van arbeidsmarkteconoom Alan Manning, schrijft dat het Verenigd Koninkrijk het beste net als Canada een migratiebeleid hanteert. De adviseurs noemen de Canadese aanpak "open en verwelkomend". Het model staat niet gelijk aan het Europese vrij verkeer van personen. Dat is belangrijk. Onder vrij verkeer van personen hebben de migranten en niet het land van bestemming het heft in handen, aldus het comité. "Met vrij verkeer is er geen garantie dat migratie in het belang is van Britse burgers", aldus Manning en zijn collega’s.

Lees ook: ‘Strikt immigratiebeleid van VK na Brexit’

De economen adviseren eveneens dat het Britse migratiebeleid onderscheid moet maken tussen migranten. "Beter gekwalificeerde mensen verdienen doorgaans meer, met een grotere positieve bijdrage aan de openbare financiën tot gevolg", schrijven ze. Ze betalen dus meer belasting en ontvangen minder uitkeringen. "Eveneens leveren ze een grotere bijdrage aan innovatie en productiviteit."

De huidige voorkeursbehandeling van EU-burgers leidt tot onvrede. Sommige Britten afkomstig uit een voormalige kolonie van het Verenigd Koninkrijk, als India, Jamaica of Kenia, vinden dat zij nauwere culturele en historische banden met het Verenigd Koninkrijk hebben en dus op zijn minst hetzelfde behandeld dienen te worden als EU-burgers. In plaats daarvan voerde de Brite regering de afgelopen jaren een ontmoedigingsbeleid, waardoor tientallen mensen onterecht zijn uitgezet.

Britse werkgeversorganisaties reageren kritisch op het rapport. Zij vrezen dat zonder een grote toestroom uit de EU, de schaarste op de Britse arbeidsmarkt desastreuze vormen aanneemt.

IMF: Brexit treft Britse economie

De Brexit-beslissing raakt de Britse economie nu al. En zeker als de Britten op 29 maart aanstaande onder slechte voorwaarden uit de Europese Unie treden, zal de Brexit de economische groei in het land verder drukken. Dit stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een verklaring na een zogeheten Artikel 4-bezoek aan het land, een standaardmissie die het IMF uitvoert in alle lidstaten.

Het IMF schrijft dat de koersval van het Britse pond na het referendum van 23 juni 2016 heeft geleid tot hogere inflatie (nu 2,7 procent). De Britten importeren meer dan ze exporteren; import wordt door het zwakke pond duurder (nog steeds staat het pond zo’n 10 procent lager ten opzichte van de dollar dan voor het referendum). Dat raakte de portemonnee van de Britse consument, want de lonen zijn minder gestegen. Bovendien investeren bedrijven minder door de onzekerheid over de Brexit, stelt het IMF. "In zijn geheel genomen viel de groei terug tot ongeveer 1,75 procent in 2016-17, zodat het Verenigd Koninkrijk van de top naar bijna de onderkant van de groeitabellen van de G7 viel", aldus de verklaring.

Het VK streeft voor het einde van het jaar naar een akkoord met de EU over de toekomstige relatie, waarbij de handel in goederen en sommige diensten zo veel mogelijk vrij moet blijven. In dit scenario gaat het IMF uit van 1,5 procent economische groei dit en volgend jaar. "Een meer schoksgewijs vertrek uit de EU zou een significant slechter resultaat opleveren", aldus het fonds. Handelsakkoorden van het VK met niet-EU-landen zouden na de Brexit "een deel van de verliezen opvangen". Maar, stelt de organisatie: "Het is onwaarschijnlijk dat dergelijke akkoorden genoeg opbrengen om de kosten van het verlaten van de EU te compenseren."

Lees ook: Hebben de Britten spijt van hun keuze? En elf andere vragen over de Brexit

Chequers is beter dan ruzie-Brexit

Geloof me, Chequers is de enige kans op een fatsoenlijke exit uit de Europese Unie. Zo verdedigde Theresa May haar Brexitstrategie maandag op BBC Radio 4. "Het alternatief is geen akkoord", zegt ze.

May werd vorige week door partijgenoten die voorstander zijn van een harde Brexit hard aangevallen op haar koers, die ze uitstippelde op buitenhuis Chequers. Ze vinden dat het plan om een douane-unie met de EU na te bootsen en het plan om verplicht EU-regels te volgen voor de handel in goederen en landbouwproducten ervoor zorgt dat het Verenigd Koninkrijk een vazalstaat van de EU wordt. BRINO, roepen de Brexiteers. Dat betekent Brexit in name only. Een groep van veertig Tories besprak zelfs of ze May kon afzetten. Het plan faalde. De groep is een te kleine minderheid om een vuist te maken.

Lees ook: Britten kiezen Brexit-strategie die voor Brussel onwerkbaar lijkt

Donderdag treft May de overige EU-leiders in Salzburg. May ziet de ontmoeting als dé kans om Michel Barnier, hoofdonderhandelaar namens de Europese Commissie, te omzeilen en met Macron en Merkel te praten. The Times meldt dat de EU bereid is een compromis te sluiten over hoe de grens tussen Ierland en Noord-Ierland onzichtbaar te houden, mogelijk een opsteker voor May. Ze zou nog opgewekter in Oostenrijk aankomen als haar partij achter haar strategie staat.

Zondag probeerde Michael Gove (minister voor milieu en een Brexiteer) een brug te slaan tussen de premier en de hardliner. "Chequers is het juiste plan, voor dit moment", zei hij. Hij bedoelde dat als Brexiteers het in de toekomst oneens zijn met de afspraken en zij dan wel een meerderheid binnen partij en parlement hebben, ze altijd de toezeggingen ongedaan kunnen maken. Dit is juist het gemarchandeer waar de EU voor vreest en waarom Barnier een compromis afwijst waar de Britten zich op den duur onderuit kunnen wurmen.

Bekijk hieronder het gesprek met Michael Gove: