Echtpaar De Jonge houdt huis in Groninger Museum

Expositie

Het heet ‘real life exhibition’, wat Hella en Freek de Jonge in het Groninger Museum uitvoeren. Of dat werkt? De museumdirecteur: „Ik heb werkelijk geen idee.”

Foto Kees van de Veen

Het eerste openbare ontbijtje schoot er zaterdagochtend een beetje bij in. Hella en Freek de Jonge hadden nog veel te veel laatste details te regelen en kregen op hun verdieping in het Groninger Museum ook al volop aanspraak van de tientallen bezoekers die zich die ochtend vanaf 10 uur graag door het kunstenaarsechtpaar wilden laten rondleiden. Pas tegen half 11 konden ze, elk in een eigen hoekje, even neerstrijken om het door Hella samengestelde bakje gezondheid op te lepelen. In de open keuken hangt een lijst waarop de aanbevolen ingrediënten staan vermeld, waaronder diverse yoghurts, tarwes, kokosmelk en havermout.

Lees ook: Hella en Freek de Jonge zijn zes weken lang levend kunstwerk

Zo begon zaterdag Het volle leven, een als real life exhibition aangeduide combinatie van tentoonstelling, evenementenreeks en performance-momenten waarbij Hella en Freek de Jonge de komende zes weken dagelijks in hoogsteigen persoon de rollen van gastvrouw en -heer vervullen. In een omgeving die hier en daar de sfeer van rommelig ingerichte huiskamers oproept, maar ook museale kanten vertoont – met sculpturen en mozaïeken van eigen makelij, fotografie, schilderijen uit de eigen collectie, boeken en cd’s uit de eigen kasten en een 2 uur en 9 minuten durende compilatie van theaterscènes die vooral laten zien hoe visueel Freek de Jonge altijd was en is.

Een reportage van RTV Oog:

Het plan om een expositie in het Coop Himmelb(l)au-paviljoen van het Groninger Museum te maken, werd al een jaar of zeven geleden geopperd door toenmalig museumdirecteur Kees van Twist. „Maar wij hadden toen het gevoel dat we niks met die ruimte konden,” zegt Freek de Jonge. „We vonden het er afschuwelijk, ” beaamt zijn vrouw. „Alles was schots en scheef. De kunst zou overschaduwd worden door de architectuur van de ruimte.” Vorig jaar, nadat Freek de Jonge actie had gevoerd tegen het Groningse aardbevingsgevaar, deed de huidige museumdirecteur Andreas Blühm niettemin een tweede poging. En nu reageerde het paar aanzienlijk positiever.

Bataclan-achtige associaties

Hella de Jonge wijst op een bestaande muur met een dwars lattenpatroon die door hen tot een overvolle boekenkast is gemaakt: „Zo hebben we het gebouw omarmd. Het is onderdeel van onze kunst geworden.” Hetzelfde geldt voor een bestaande loopbrug in het paviljoen, waarop nu tientallen poppen in Freek-kostuums in een bonte rij staan die – van links naar rechts – van een onbezorgd tafereel verandert in een dreigend bedoelde opstopping. Zaterdagochtend was echter nog de vraag of daar niet een verklarend tekstbordje bij moest komen. Intussen was immers gebleken dat de Bataclan-achtige associaties die deze opstelling wilde opwekken, door veel bezoekers niet meteen werd herkend.

Veel explicieter is het decorhuisje dat tegenover de loopbrug is verrezen. Op gezette tijden, nadat het publiek door een sirene is gewaarschuwd, gaat dit huisje een huiveringwekkende scheur vertonen, waarna Freek de Jonge een tekstloze performance opvoert met een hond die deze aardbeving, hier gepresenteerd als „aardbeleving”, niet lijkt te overleven. Gegil en hondengeblaf versterken de dreiging.

Een actielied van Freek de Jonge voor aandacht rond de aardbevingen in Groningen:

Ook elders vertoont Het volle leven een verwijzing naar het Groningse gevaar. Op de trap naar de loopbrug hangt een tekst die bezoekers uitnodigt bezittingen in te leveren die door een aardbeving in ongerede zijn geraakt. Als er genoeg bruikbaars binnenkomt, beloven Hella en Freek de Jonge de oogst tot een kunstwerk te zullen maken.

Bij de eerste opvoering van zijn aardbevingsperformance leek De Jonge nog wat onwennig door de afwezigheid van tekst. „Ik hoor er niks bij te zeggen,” zei de anders zo verbale cabaretier na afloop verontschuldigend tegen het zaterdagochtendpubliek.

Meer op zijn gemak toonde De Jonge zich op het kleine podium, centraal in het paviljoen, waar dagelijks gasten uit hun artistieke vriendenkring optreden. Op deze eerste dag waren dat onder meer de harpiste Lavinia Meijer, die de gastheer begeleidde in een door hem vertaald stukje Satie („vraag mij niet waarom / waarom niet?”) en tv-presentator Matthijs van Nieuwkerk, die hem vroeg of hij de eerste vier minuten van zijn eerste opzienbarende theatershow uit 1980 nog uit zijn hoofd kon citeren. De Jonge wist nog wél de eerste zin: „Ik ben mijn tekst kwijt.”

Op de eregastenlijst staan verder uiteenlopende namen als Paul Scheffer, Paul de Vliet, Conny Palmen, Henk van Os, Jan Mulder en Kamagurka.

Foto Kees van de Veen

Wat het Groninger Museum van dit evenement verwacht, zegt directeur Blühm niet te weten: „Ik heb geen idee. Bij de meeste tentoonstellingen kun je vooraf wel ongeveer berekenen hoe groot de belangstelling zal zijn. Maar dit is zoiets anders – ik weet het werkelijk niet.”

Wel staat al vast dat Freek de Jonge vanaf eind november op tournee gaat met een nieuwe voorstelling die De suppoost gaat heten. „Over een zaalwachter in een museum met zijn beschouwingen over een tentoonstelling en de bezoekers,” grijnst hij. „En over de etalagedrift van een echtpaar dat zich daar komt exposeren.”

Hella en Freek de Jonge: Het Volle Leven. Groninger Museum, t/m 28/10. Inl. groningermuseum.nl
    • Henk van Gelder