POW! WOW!Street art in 010

Festival Na Taiwan, Amerika, China en Japan is Nederland aan de beurt voor POW! WOW!: het grootste en bekendste street art festival ter wereld. Dave Vanderheijden haalde de eerste Europese editie van het festival naar Rotterdam. „We hebben er twee jaar keihard voor geknokt.”

Madre tierra van Tymon de Laat, Bergweg, Rotterdam-Noord Foto David van Dam

De Britse en wereldberoemde kunstenaar Banksy kan worden gezien als de eerste graffitikunstenaar die met street art zijn werk naar een hoger plan trok. Geen snel gespoten pieces op treinen of muren langs de snelweg, maar slimme en fraaie kunstwerken met een boodschap en soms bijtende humor. Banksy’s echte naam is een goed bewaard geheim en zijn werk duikt nog altijd onaangekondigd in het straatbeeld op. Maar street art wordt, in opdracht van woningbouwverenigingen en bedrijven, steeds vaker legaal ingezet om grijze kantoorgebouwen, wooncomplexen, donkere stegen of industrieterreinen een facelift te geven. Hoewel het zijn oorsprong vindt in de hiphopcultuur en graffiti, is het een nieuwe en slimme manier van kunst in de buitenruimte waarmee de makers hun brood kunnen verdienen.

Straatkunst heeft zo graffiti niet verdrongen, maar geeft meer mogelijkheden voor artiesten. „Om kleur te geven aan een straat of een wijk huren commerciële partijen steeds vaker kunstenaars in”, legt Dave Vanderheijden uit. Hij is organisator van eerste Europese editie van POW! WOW! en oprichter van collectief Hiphop In Je Smoel (HIJS). „Rotterdam laat dat toe, er kan en mag hier veel”. Dat trok ook POW! WOW! over de drempel om naar de Havenstad te komen, het grootste en bekendste street art festival ter wereld. Het festival is ontstaan op Hawaï, en heeft op verschillende plekken edities – en nu dus ook in Europa.

Vanderheijden deed er alles aan om de grondleggers te laten kiezen voor Rotterdam, en niet voor meer voor de hand liggende steden als Berlijn of Londen. „ De straatkunst in Rotterdam groeit steeds verder uit tot een museum dat nooit dicht gaat. Het is dag en nacht toegankelijk en je hoeft er geen kaartje voor te kopen.” POW! WOW! is voor Vanderheijden de kers op de taart. „Ik werk er hard aan dat het een jaarlijks terugkerend evenement wordt.”

Als locatie koos Vanderheijden voor het Vierhavengebied in Nieuw-Mathenesse: een rauwe plek en broedplaats voor kunstenaars en creatieven waar achter gesloten deuren van alles gebeurt. Vanderheijden: „We willen het gebied in positieve zin transformeren en leggen de focus op de buitenruimte waardoor kunst straks voor iedereen zichtbaar is. De rauwe omgeving van staal en beton is, in combinatie met de haven, een perfecte locatie om street art de ruimte te geven.”

Tijdens POW! WOW! gaan zo’n twintig kunstenaars uit binnen- en buitenland aan de slag op pakweg 2.500 vierkante meter aan muur. Alle ‘canvassen’ zijn beschikbaar gesteld door de gemeente, het Havenbedrijf en de particuliere eigenaren van de panden. „Naast muren nemen andere artiesten een aantal voertuigen en pilaren in de omgeving onder handen”, zegt Vanderheijden. „Ook is er een street ball- en free-runningtoernooi en een expositie van aankomend Rotterdams street art-talent in het HAKA-gebouw. Ik ben erg blij dat we zo veel waanzinnige kunstenaars hebben weten te strikken.”

Als afsluiter worden op zondag 16 september, in navolging van de Dutch Street Art Awards, voor het eerst de Benelux Street Art Awards uitgereikt. Bo The, één van de oprichters van Boomerang Create en medebedenker van de prijs: „De afgelopen jaren hebben we heel wat werk van street art-kunstenaars uitgebracht op onze Boomerangkaarten. De kunstvorm spreekt aan. Het is, net als onze kaarten, gratis en mensen worden er toevallig mee geconfronteerd.” Dat heeft een andere impact dan werk in een museum waar je bewust naar kunst gaat kijken, meent The. „Met street art kom je als voorbijganger uit het niets in aanraking met een werk dat aan het denken zet, inspireert of gewoon grappig is. Het is een prachtige en makkelijke manier om heel veel mensen in contact te brengen met kunst.”

Dat straatkunst steeds populairder wordt komt mede dankzij social media. Foto’s van kunstwerken van over de hele wereld worden gretig gedeeld op Instagram en Facebook en kunstenaars krijgen aanzien. Toch wordt de kunstvorm nog geregeld bestempeld als vandalisme. Onterecht, vindt The: „Street art wordt niet alleen meer gemaakt in opdracht van een winkelier die iets op een kale buitenmuur wil. Er zijn serieuze kunstenaars mee bezig en wat zij maken is ongelofelijk knap en origineel. Ook in horecagelegenheden worden artiesten ingezet om de zaak van binnen en van buiten te verfraaien.”

Overal ter wereld lijkt street art volwassen te worden. Het is goed voor de stad en trekt mensen aan. Gemeentes zijn echter nog terughoudend en leggen de link nog vaak met kladden en graffiti. Bo: „In verhouding wordt er meer geld uitgegeven aan traditionele kunst in de buitenruimte en moet street art het nu vooral hebben van toestemming van projectontwikkelaars en woningbouwverenigingen die hun pand willen verfraaien.”

Maar op omheiningen van bouwplaatsen, hekwerken en in tunnels wordt ook nog illegaal werk gemaakt. Die anonieme kunstwerken zijn vaak niet langer dan een paar weken te zien. The: „De concurrentie is groot en in de scene schilderen of spuiten kunstenaars soms over elkaars werk heen. Het illegale underground-gevoel schuurt voor hen met het in ontvangst nemen van een award op een podium. Maar met de prijzen willen we hen zichtbaarheid geven en het prachtige werk uit de anonimiteit halen. Er moet meer waardering komen voor deze bijzondere kunstvorm. En de makers verdienen de credits.”

POW!WOW! op 15 en 16 september 2018 aan de Keilewerf 1
Benelux Street Art Awards op 16 september 2018 in Theater Rotterdam
    • Cathelijne Beijn