Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Een betuttelende pensioendwangbuis

Een jaar nadat ik zzp’er was geworden, ging ik naar zo’n pensioencalculator en rekende uit wat ik moest wegzetten voor een mooie oude dag. Ik heb namelijk nogal wat ambities voor die tijd. Ik wil rijk, gezond en stokoud worden. Op mijn negentigste wil ik in een zelfrijdende Tesla 8 heel Europa door. Elk onderdeel van mijn lichaam heb ik tegen die tijd al laten vervangen. Ik word zo’n irritante oudere die weer in de collegebanken gaat zitten, ongevraagd op ieders verjaardag komt en elke week eersterangs zit bij het Scapino Ballet.

De tiny house movement is tegen die tijd een stille dood gestorven, net als de deeleconomie, dus we wonen in grote huizen aan zee en in de stad. Ik moet ons personeel uitstekend kunnen betalen, en ook onze (klein)kinderen ruime buffers meegeven. Kortom: ik heb geld nodig. Veel geld. En toen ik had uitgerekend hoeveel ongeveer, begon ik dat maandelijks opzij te zetten.

De uren die ik aan pensioenonderzoek besteedde, had ik beter ergens anders aan kunnen besteden, want als de voortekenen enigszins kloppen, wordt er in de komende weken een pensioenakkoord gepresenteerd met daarin een verplicht zzp-pensioen. One size fits all. Geen persoonlijke potjes waarin ieders persoonlijke keuzes de toekomst bepalen. Je kunt de burger immers niet genoeg beschermen tegen zijn kortetermijn-visie. AOW, AWBZ, ANW is niet genoeg vangnet. Je mag immers niet mislukken in dit land, ook al kies je bewust voor een bestaan als ondernemer met alle daarbij horende risico’s. Straks zitten we allemaal in dezelfde betuttelende pensioendwangbuis.

Ik weet niet wat de volgende stap is. Misschien gaat de overheid bij elke btw-aangifte iets van je winst inhouden omdat zoveel mensen de dure decembermaand vergeten? Dat is heus niet zo vreemd gedacht, hoor. Ik kreeg als zwangere zelfstandige een uitkering voor het geval ik was vergeten dat een zwangerschap betekent dat ik een paar weken uit de running ben. Dit land is af.

Het probleem is dat een boel zzp’ers er niet veel van bakken en toch doorgaan. Een belangrijk deel zijn mijn lang-leve-de-lol generatiegenoten die achter hun MacBook lekker genieten van alle vrijheden die het ondernemerschap biedt. Bij zorgen over de toekomst gaan ze liever in kleermakerszit op de grond zitten om hun ademhalingen te tellen dan dat ze gewoon even online een degelijke lijfrente voor zichzelf afsluiten.

Het CBS liet een aantal redenen zien waarom zzp’ers niet aan pensioenopbouw doen. „Het duurt nog zo lang”, was een veelvoorkomend antwoord. Ronduit onverstandig natuurlijk, want als je pensioen nog ver weg is, kun je juist aardige rendementen boeken. Of ze zeiden: „Ik heb er geen geld voor”. Waarmee ze eigenlijk bedoelen dat ze geen gezonde onderneming runnen omdat ze gewoonweg niet genoeg geld verdienen om zichzelf op de lange termijn te bedruipen.

Maar misschien zit ik er zelf wel helemaal naast. Misschien ben ik juist wel een domme ondernemer die aan vermogensopbouw doet. Want dit is en blijft Nederland. Het groepje zzp’ers dat braaf zijn huiswerk doet heeft straks een bergje geld verzameld, terwijl de rest alleen AOW heeft. En dat is straks zielig. In 2060 constateren we dat er een enorme kloof is ontstaan tussen rijk en arm en dat het de hoogste tijd is voor wat ouderwetse solidariteit. Misschien is zo’n zzp-pensioen dan toch niet zo’n slecht idee.

Ondertussen voelt u vast wat medelijden als u denkt aan ons arme dertigers. Een meerderheid is slechter af dan zijn ouders, bleek deze week uit onderzoek. Goed om even te lezen waarom: flex- en uitzendwerk. U weet wel: Uber-rijders, Deliveroo-fietsers en al die andere slachtoffers van de platformeconomie. Ik weet niet hoe zielig we dat moeten vinden. Het is misschien niet zo modieus om te zeggen, maar die mensen worden niet verplicht om dat werk te doen. Ze zouden ook kunnen kiezen voor één van de 130.000 openstaande vacatures in de zorg. Of voor een vast dienstverband in de bouw, de ICT en het onderwijs. U weet wel, met zo’n maandelijks loon waar alle belastingen al op zijn ingehouden. Met wat vakantiegeld in mei en aan het eind van het jaar een extraatje. En uiteraard een automatische pensioenpremie. Dat is in mijn ogen een betere oplossing dan alle zzp’ers in dit land te bemoederen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger