Turkse centrale bank verhoogt rente, tot woede van Erdogan

Lira

De verhoging van de rente naar 24 procent is bedoeld om de sterk gedaalde lira te stutten.

De Turkse lira daalde dit jaar ruim 40 procent ten opzichte van de dollar. Foto Amir Makar/AFP

De Turkse centrale bank heeft donderdag de rente drastisch verhoogd om een valutacrisis af te wenden en de koers van de lira te stutten. Het belangrijkste rentetarief ging omhoog van 17,75 naar 24 procent. In reactie op het nieuws steeg de Turkse munt ruim 3 procent in waarde ten opzichte van de dollar.

„Dit was het juiste besluit”, mailde Timothy Ash, Turkije-expert van vermogensbeheerder BlueBay, in een reactie aan investeerders. „De Turken hebben zichzelf een kans gegeven om de lira te stutten en het vertrouwen van de markt terug te krijgen. Ze kunnen hieruit komen zonder het IMF en zonder het kapitaalverkeer beperkingen op te leggen.”

De lira is dit jaar al 40 procent gedaald ten opzichte van de dollar. Dat leidt tot grote problemen bij Turkse bedrijven, die een gezamenlijke buitenlandse schuld van 230 miljard dollar hebben. Door de scherpe koersval van de lira wordt het steeds duurder om die leningen in buitenlandse valuta af te lossen.

Het verhogen van de rente is voor centrale banken doorgaans een manier om in te grijpen bij een stijgende inflatie in een oververhitte economie. In Turkije was de inflatie in augustus gestegen tot 18 procent. De centrale bank stond onder grote druk van investeerders om de rente te verhogen.

Die maakten zich zorgen over Erdogans toenemende invloed op de bank. Erdogan is namelijk fel tegenstander van hoge rentes, die hij „de moeder en vader van alle kwaad” noemt. Vorige maand verhoogde de centrale bank de rente niet. Dit was tegen de verwachting in en leidde tot een scherpe koersval van de lira. De renteverhoging van donderdag was dan ook vooral bedoeld om investeerders gerust te stellen dat de centrale bank nog steeds onafhankelijk is.

Verkeerde beslissingen

Erdogan leek zich donderdag in te dekken voor de verhoging. In een toespraak uitte hij kritiek op de centrale bank en herhaalde hij zijn onorthodoxe idee dat hoge rentes leiden tot hoge inflatie. „Als je zegt dat inflatie de oorzaak is en rentes zijn het gevolg, dan weet je niet waar je het over hebt. De inflatie is een gevolg van de verkeerde beslissingen die je hebt genomen.”

Volgens analist Ash had de centrale bank Erdogan duidelijk op de hoogte gesteld dat ze de rente zou verhogen. „Zijn commentaar vanmorgen moest zijn achterban voorbereiden – hij schoof alle schuld af op de centrale bank.”

Met de renteverhoging zijn de problemen in de Turkse economie overigens nog niet voorbij. Naast de hoge inflatie kampt Turkije met een tekort op de lopende rekening van 6,5 procent. Maar door de scherpe daling van de lira is sprake van een radicale herbalancering. De import was in augustus met ruim 22 procent gedaald. ABN Amro verwacht dat de Turkse economie volgend jaar met 3 procent krimpt.

Daarbij zijn investeerders bezorgd over het diplomatieke conflict en de handelsoorlog tussen Turkije en de VS over de aanhoudende detentie van de Amerikaanse pastor Andrew Brunson in Turkije. De VS hebben sancties ingevoerd tegen twee Turkse ministers en de invoertarieven op Turks staal en aluminium verdubbeld. Dat heeft de daling van de lira in de hand gewerkt. De VS hebben met nieuwe sancties gedreigd.

    • Toon Beemsterboer