Russen ook verdacht van cyberaanval op dopingbureau WADA

Aangehouden spionnen Den Haag Dopingbureau WADA werd gehackt door de Russische spionnen die in Den Haag werden gesnapt, vermoedt de Zwitserse justitie.

Een laboratoriummedewerker van het Spiez Laboratorium in Zwitserland. Twee Russische spionnen die in Nederland opgepakt zijn, probeerden de computers van dit laboratorium te hacken. Foto Peter Schneider/EPA

De twee Russische spionnen die dit voorjaar in Den Haag zijn opgepakt, worden ook verdacht van „een cyberaanval” op het wereldantidopingbureau WADA in het Zwitserse Lausanne. Dat bevestigt het Openbaar Ministerie in Bern tegenover NRC en de Zwitserse krant Tages-Anzeiger.

WADA meldde in 2016 zelf dat bij een cyberinbraak een grote partij medische gegevens van atleten was buitgemaakt. Volgens het antidopingbureau was de inbraak het werk van de Russische hackersgroep Fancy Bear. De groep wordt in verband gebracht met de Russische militaire veiligheidsdienst GROe.

Donderdag meldde NRC dat met de aanhouding van de twee spionnen in Den Haag – medewerkers van de GROe – een diefstal van gegevens uit het Spiez-laboratorium in Zwitserland was voorkomen. Dit lab onderzocht zowel de gifgasaanvallen van het door Rusland gesteunde Syrische regime als de aanslag op de Russische dubbelspion Sergej Skripal in het Britse Salisbury. De ontmaskering van de spionnen was een gezamenlijke actie van Nederlandse, Britse en Zwitserse inlichtingendiensten. De Russen zijn daarna Nederland uitgezet, meldde de Zwitserse inlichtingendienst NDB donderdag.

Het Zwitserse strafrechtelijk onderzoek tegen de twee spionnen loopt al sinds maart 2017. Donderdag meldde het OM in Bern dat beide mannen verdacht worden van spionage-activiteiten in Zwitserland. Vrijdag volgde de bevestiging dat het gaat om een cyberaanval bij WADA. Omdat het een politiek gevoelig dossier betreft, is voor het voortzetten van het onderzoek toestemming nodig van de Zwitserse regering.

Lees ook: Twee Russische spionnen op weg naar Zwitsers gifgaslab gepakt in Den Haag

Dopingspionage

De Russische belangstelling voor WADA was niet toevallig. Het antidopingbureau deed onderzoek naar het door de Russische overheid gecoördineerde dopinggebruik van sporters. In 2015 publiceerde WADA een rapport waaruit bleek dat er in de Russische sport op grote schaal doping was gebruikt.

Het rapport leidde tot de uitsluiting van Russische atleten, onder meer bij de Olympische Winterspelen in 2018 in Pyeongchang. Via verschillende websites verspreidden de Russische hackers vervolgens gestolen gegevens over sporters uit andere landen, die zouden moeten aantonen dat ook zij doping gebruikten.

De Zwitserse ex-minister van Defensie Samuel Schmid onthulde in 2017 al in een interview dat Russische agenten geprobeerd hadden om een WADA-vergadering in Zwitserland te tappen. Een spionageteam had daarvoor zijn intrek genomen in hetzelfde hotel als de WADA-delegatie. Ook de commissie van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), die de dopingpraktijken in Rusland onderzocht, had te maken met aanvallen van hackers. Het IOC is ook gevestigd in het Zwitserse Lausanne.

Salisbury

De militaire veiligheidsdienst GROe zat volgens het Verenigd Koninkrijk ook achter de aanslag op de Russische ex-spion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia in Salisbury. Het duo zou vergiftigd zijn door twee andere medewerkers van de GROe: Aleksandr Petrov en Roeslan Bosjirov. Beiden verklaarden donderdag op de Russische televisie niets met de aanslag van doen te hebben.

Bij het internationale onderzoek naar de GROe is de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) betrokken. De MIVD weigerde vrijdag commentaar. Ook het Landelijk Parket van het Nederlandse OM geeft geen commentaar.

    • Joep Dohmen