Jeffrey Herlings, monomane sportman met een ontembare wil om te winnen

MXGP Jeffrey Herlings is zondag wereldkampioen in de MXGP geworden in Assen. Hij is „de meest complete motorcrosser”.

Jeffrey Herlings kan als eerste Nederlandse motorcrosser wereldkampioen worden in de zwaarste klasse. Foto’s Ray Archer/KTM Media

Waar Jeffrey Herlings een pesthekel aan heeft? Als-ie de Max Verstappen van de motorcross wordt genoemd. Het dedain in die kwalificatie bevalt hem niet. En er spreekt een scheve rangorde uit.

Natuurlijk, de motorcrosser begrijpt de vergelijking met Verstappen vanwege de min of meer parallelle opmars in hun sport, maar hij, Jeffrey Herlings, is wel de drievoudig wereldkampioen (MX2), die zich zondag in Assen voor de vierde keer tot ’s werelds beste crosser laat kronen, maar deze keer in de zwaarste klasse, de MXGP; als eerste Nederlander. Zo’n erelijst kan Max Verstappen niet overleggen.

Diep van binnen voelt Herlings gebrek aan erkenning. Waar in Nederland een Max-manie is ontstaan, blijft die supporters-hysterie rond zijn persoon uit. Waar wonderkind Verstappen, na één grandprixoverwinning, tot sportman van het jaar werd gekozen, moet wonderkind Herlings het al jaren doen zonder zelfs maar een nominatie voor die eervolle titel. Hij denkt het, maar mensen in zijn entourage spreken er schande van.

Nu gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat Herlings ook weinig werk maakt van imagebuilding. Rond grands prix vervult hij trouw zijn plichtplegingen tegenover de pers, maar daarbuiten houdt hij zich goeddeels schuil. Hij heeft geen team dat hem promoot. Hij doet er ook weinig moeite voor. Herlings is vooral een einzelgänger. Bij mediaverzoeken is de motorcrosser eerder afhoudend dan toeschietelijk. Je ziet hem relatief weinig op televisie. Het grote publiek heeft geen gezicht bij Herlings. En in tegenstelling tot Max is Jeffrey (nog) geen merknaam.

Laag profiel

Afgezet tegen zijn prestaties heeft Herlings een laag profiel. Maar zijn antecedenten weerspiegelen het beeld van een groot kampioen, van een heerser in zijn sport. Nog maar 24 jaar oud, en dan al vier keer wereldkampioen. Nog maar 24 en dan al tot zondag 83 gandprixoverwinningen bij 134 GP-starts. Hij stond 109 keer op het podium.

En wat te denken van zijn statistieken dit seizoen, zijn tweede in de MXGP. Van de negentien grands prix miste Herlings er één wegens een gebroken sleutelbeen. Desondanks won hij er zestien. In 31 van 38 manches werd hij als winnaar afgevlagd, eindigde hij vier keer tweede en één keer als derde.

Van de achttien grands prix miste Herlings er één wegens een gebroken sleutelbeen. Desondanks won hij er vijftien. Foto’s Ray Archer/KTM Media

Herlings is niet gewoon goed, hij is uitzonderlijk goed, daarover eensgezindheid onder kenners. John van den Berk, voormalig wereldkampioen 125cc en 250cc, die Herlings als junior trainde, is ronduit lyrisch: „De beste, maar vooral meest complete motorcrosser die ik ooit gezien heb”, zegt hij. „Wát hem zo bijzonder maakt? Zijn talent vanzelfsprekend, maar vooral zijn arbeidsethos en een ontembare wil om te winnen. Technisch zijn er gelijkwaardige coureurs, maar niemand die zo hard en zo intens traint als Herlings. Hij kent tijdens wedstrijden geen conditioneel verval en kan in elke manche dertig minuten voluit gaan. Van de eerste tot en met de laatste ronde zie je dezelfde Herlings. Hij maakt het verschil altijd in het laatste kwartier.”

Juiste cadans

Joël Smets, de Belgische vijfvoudige wereldkampioen en als sportdirecteur van motorfabrikant KTM lid van Team Herlings, ziet nog een ander verschil met de concurrenten: zijn benen. „Dan bedoel ik de manier waarop Jeffrey het circuit ‘absorbeert’”, zegt Smets. „Hij vindt altijd de juiste cadans tussen de vele bulten, punten, knippen en gaten. Dat ligt aan zijn benenwerk. Vergelijk het met BMX waar je met een goed ritme zonder trappen over die heuveltjes vaart kunt houden. Die kunst verstaat Jeffrey op de motor. Hij valt nooit stil.”

Marc de Reuver, oud-motorcrosser en minstens zo talentvol als Herlings, maar een rijder die vanwege zijn roekeloosheid vaker revalideerde dan presteerde, ziet een sportman die innerlijke rust heeft gevonden. Ook Herlings werd aanvankelijk gehinderd door zijn onstuimigheid, met vele botbreuken tot gevolg. Maar hij heeft geleerd van zijn fouten. „Hij is verstandig geworden, heeft zichzelf nu beter onder controle”, concludeert De Reuver. Om er grijnzend aan toe te voegen: „Dat leer je wel na een paar keer in die gele taxi met blauwe zwaailichten te hebben gelegen.”

Zijn waardering voor Herlings is groot, daarover geen misverstand, maar De Reuver, tegenwoordig actief als trainer, vindt dat Herlings geen goddelijke status moet worden aangemeten. „Akkoord, hij is een winnaar, een killer, maar technisch echt niet beter dat zijn naaste concurrenten. Hij geeft gewoon meer gas. Waarom wint Chris Froome de Tour de France? Omdat hij het hardst fietst. Waarom wordt Usain Bolt olympisch kampioen? Omdat hij het hardst loopt. Herlings is de snelste op de crossbanen, zo simpel is het.”

Zwartwitdenker

Monomane sportman, die Herlings. Gedreven tot in al zijn vezels en in de uitvoering van zijn sport een zwartwitdenker. Moet hij meer trainen om te winnen, dan traint hij meer. In extremis, als het aan hem ligt. Het is dat zijn omgeving hem tempert, anders zou de motorcrosser geen balans tussen rust en inspanning vinden. Moet hij afvallen om scherp te zijn in de zware MXGP-klasse, dan past hij zijn eetpatroon aan, compromisloos. Herlings is sinds de overstap tien kilo lichter. Dat kenmerkt de sportman. Of zoals moeder Alice zes jaar geleden hem in deze krant typeerde: „Jeffrey heeft een pitbullmentaliteit. Hij is nooit tevreden. Het moet altijd harder en beter.”

De motorcrosser houdt bewust zijn wereld klein. Hij woont in een groot huis in Oploo. Alleen, omdat een relatie ten koste van zijn carrière gaat. Over tien jaar zijn er ook nog vrouwen, redeneert Herlings, die wel heel close is met zijn moeder bij wie hij vaak en graag eet. Zij waakt vanuit Elsendorp, waar Herlings opgroeide, als een kloek over het welzijn van haar zoon. De moeder en de tien jaar oudere broer Danny zijn ook Herlings belangrijkste vertrouwelingen. Vader Peter Herlings, een oud-motorcrosser, blijft na een scheiding op iets meer afstand.

„Jeffrey heeft een pitbullmentaliteit. Hij is nooit tevreden. Het moet altijd harder en beter,” zegt zijn moeder. Foto’s Ray Archer/KTM Media

De motorcrosser Herlings laat eveneens weinig mensen tot zijn entourage toe. Hij trekt al jaren met hetzelfde, kleine team de wereld over. Smets is de liaison met KTM en zijn belangrijkste adviseur. De Belg Ruben Tureluren is al negen jaar zijn vaste monteur en in de loop der tijd een vertrouwenspersoon geworden. Tijdens wedstrijden voegt zich een Australische monteur van KTM bij het team. Die prepareert de motor, maar wel in nauw overleg met Herlings en Tureluren. In Smets en Tureluren heeft hij genoeg kennis paraat om effectief te trainen, vindt Herlings. Zijn fysieke training doet de motorcrosser zelf, onder meer in zijn kleine gym thuis. En mentale begeleiding? Heeft-ie niet nodig, hij vindt zichzelf geestelijk sterk genoeg.

Over de inkomsten van Herlings is niets bekend. Zij die het weten houden hun mond. Maar volgers waarderen hem bij het fabrieksteam van KTM op een jaarsalaris tussen de twee en drie miljoen euro, exclusief bonussen en prijzengeld welteverstaan. En bij een wereldtitel in de MXGP-klasse stijgt zijn marktwaarde, dat is evident. Maar geld is niet leidend voor Herlings. Hij is er niet vies van, verre van dat, maar het is niet zijn motivatie. Herlings is een liefhebber, die de beste motorcrosser ter wereld wil worden. Dat is zijn drive. Het geld volgt dan vanzelf, is zijn redenatie. „Voor zijn sportieve doelen gaat Jeffrey door muren”, karakteriseert Tureluren die gedrevenheid.

Ongekroonde koning Gerrit Wolsink

Bij zijn eerste wereldtitel in de MXGP overtreft Herlings, na bijna veertig jaar, Gerrit Wolsink, met voorsprong de succesvolste Nederlander in de koningsklasse, destijds nog 500cc geheten. De Achterhoeker werd in de jaren zeventig in de WK-strijd twee keer tweede, twee keer derde, één keer vierde en twee keer vijfde. Een koning die ongekroond bleef. De inmiddels 71-jarige Wolsink is een bewonderaar van Herlings, die hij expliciet als zijn opvolger bestempelt. Dan moet je wat kunnen, want Wolsink heeft een kritisch oog en vindt dat de circuits tegenwoordig zijn vereenvoudigd. „Door goede preparatie lijken tegenwoordig alle crossbanen op elkaar. In mijn tijd had je veel meer te maken met natuurlijke obstakels.”

Nee, Wolsink kent Herlings niet persoonlijk. Hij heeft hem ooit kort gesproken, meer niet. „Ik ga me niet als een supporter opdringen”, zegt hij. En over zijn capaciteiten: „Wat mij opvalt is dat Herlings zijn rijstijl bij het vermogen van de motor heeft aangepast, want 450cc is toch even iets anders dan zo’n 250cc’tje. In de MX2 kon hij altijd maximaal rijden, maar in de MXGP moet je het vermogen gebruiken om snelheid te maken, anders gaat de motor met je aan de haal. Voorheen riep ik voortdurend tegen het televisiescherm: ‘Doe toch eens rustig!’ Maar nu moet ik vaststellen dat hij die rust heeft gevonden. Niemand die Herlings dertig minuten onafgebroken partij kan geven. Eerlijk gezegd begrijp ik niet dat zijn concurrenten er geen schepje bovenop doen. Dat was in mijn tijd wel anders. Toen voerden we met een vijftal rijders altijd felle strijd.”

Onnodige blessures voorkomen

Zijn rust heeft Herlings mede gevonden onder druk van KTM, de Oostenrijkse motorfabrikant waarbij hij nog tot en met 2020 onder contract staat. Van hogerhand is hem bij de overgang naar de MXGP te verstaan gegeven zijn onstuimigheid in te dammen om onnodige blessures te voorkomen. Sportdirecteur Smets waakt over Herlings en zegt „dat we hem gelukkig hebben kunnen bijsturen”. Smets legt uit: „In de MX2 won hij met zijn vingers in de neus. Bij zijn overgang naar de MXGP heb ik hem gewaarschuwd voor overschatting. Maar toch is hij in die val getrapt. Vorig jaar kreeg hij te maken met jongens die hem weerstand boden. Was Jeffrey niet gewend. Dit jaar heeft hij zichzelf beter onder controle en wendt hij zijn krachten op de juiste momenten aan. Jeffrey is eindelijk volwassen geworden.”

NB: dit portret van Jeffrey Herlings is op zondag 16 september geactualiseerd.

    • Henk Stouwdam