NRC checkt: ‘Vrije uitloop zorgt voor meer stress bij kippen’

Dat zegt schrijfster Louise O. Fresco in haar column in NRC van 27 augustus.

Foto Jasper Juinen/ANP

De aanleiding

Vlees eten is vandaag de dag een ingewikkelde kwestie. Landbouw- en voedseldeskundige en schrijfster Louise O. Fresco verduidelijkt in haar column van 27 augustus in NRC dat „de duivel in de details schuilt” als men wil beoordelen of de productie van vlees verantwoordelijk is voor klimaatproblemen, dierenleed en andere kwalen. Zo blijkt het voor de gemiddelde consument niet eenvoudig te ontdekken of kippenvlees zonder lijden is geproduceerd, een vrolijk scharrelende kip op de verpakking zegt niet veel. Op zo’n verpakking wordt niet vermeld „dat kippen in de gewenste vrije uitloop meer last van stress en verwondingen hebben”, stelt Fresco. Lezer F. de Vries vond het een opmerkelijke uitspraak: „Hoe kan een buitenuitloop meer stress doen ontstaan dan in een krappe ‘megastal’?” Dat gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

Louise O. Fresco verwijst naar een analyse uit mei 2018 uitgevoerd door Wageningen Livestock Research in opdracht van de Stichting Wakker Dier. Het is een inventarisatie van het ongerief in de meest voorkomende vleeskuikenproductiesystemen in Nederland. In de studie staat dat „het bieden van buitenuitloop enig ongerief biedt vanwege angst bij externe prikkels en eventuele angst en pijn bij predatie”. Ook verwijst Fresco naar een studie over vogelgriep.

En, klopt het?

„Ik begrijp wat Louise O. Fresco bedoelt”, zegt onderzoeker welzijn pluimvee Ingrid de Jong, die heeft meegewerkt aan de studie waarnaar wordt verwezen. „Een buitenloop heeft inderdaad twee kanten. Aan de ene kant biedt die – mits goed ingericht met voldoende beschuttingen – veel voordelen. Kippen kunnen er bijvoorbeeld veel meer elementen uit hun natuurlijke gedrag uitvoeren, zoals hun behoefte om te exploreren. Verder kunnen ze zelf kiezen welke temperatuurzone ze opzoeken, door in de zon of schaduw te gaan zitten, krijgen ze te maken met verschillende ondergronden en een grotere diversiteit aan voer; ze kunnen insecten eten, gras pikken.” Een buitenuitloop, mits goed ingericht, verkleint ook het risico op verenpikken.

Dat wil niet zeggen dat het allemaal fantastisch is, vervolgt De Jong. „Een buitenuitloop heeft risico’s. We weten dat bij leghennen tot ongeveer 10 procent van de dieren sterft door predatie, bijvoorbeeld roofvogels of vossen die in de ren komen. Op zo’n moment kan er sprake zijn van stress en pijn.” Zowel binnen als buiten kunnen vogels infecties krijgen, maar bijvoorbeeld voor vogelgriep is aangetoond dat kippen in een buitenuitloop een veel hoger risico hebben op besmetting, vanwege de overdracht door wilde vogels. Ook dat kan ongerief veroorzaken. De Jong: „En wanneer de buitenuitloop in het najaar vol plassen staat heb je meer kans dat kippen voetzoollaesies krijgen dan wanneer ze binnen zitten in een stal met een droge ondergrond.”

Met een goede inrichting van de stal en goed management van de veehouder kun je volgens De Jong enkele van de bovenstaande risico’s verkleinen, maar ze volledig wegnemen gaat niet. Bij een kip die binnen zit is het risico op bepaalde verwondingen en ziektes dus kleiner. De Jong: „Maar die kan nooit zelf beslissen of hij wel of niet in de wind gaat staan.”

Het is volgens De Jong inderdaad onmogelijk om te zeggen wat beter is: stal of buitenuitlopen. Het is ook onmogelijk om te zeggen of een kip in vrije uitloop meer of minder last heeft van stress: „Alles hangt af van het management van de desbetreffende verblijfplek.” Beter is volgens haar om te zeggen dat „kippen in de gewenste vrije uitloop óók last kunnen hebben van stress en verwondingen”.

Conclusie

Kippen kunnen in zowel een buitenuitloop als een stal last hebben van stress en verwondingen. Het is onmogelijk om te checken wat beter is. Daarom beoordelen we de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Sabeth Snijders