‘Nederland handhaaft onvoldoende bij omkoping bedrijfsleven’

Nederland valt in de op één na slechtste categorie, de landen die slechts ‘beperkt’ handhaven.

Overzicht van de Zuidas in Amsterdam. Foto John Gundlach/ANP

Nederland doet te weinig tegen omkoping door Nederlandse bedrijven in het buitenland. Dat stelt een woensdag verschenen rapport van Transparency International (TI), Exporting Corruption. Nederland staat in het rijtje met onder andere Frankrijk, Hongarije, Zuid-Afrika en Chili.

Nederland valt in het rapport in de op één na slechtste categorie, de landen die slechts ‘beperkt’ handhaven. Deze groep is gezamenlijk goed voor 12 procent van de wereldexport. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) benadrukte een aantal jaar geleden al dat Nederland zijn corruptiebeleid moet versterken. Nu concludeert TI dus dat er nog te weinig is veranderd.

Het Nederlandse systeem is volgens TI te weinig transparant en er is onvoldoende regelgeving om corruptie door Nederlandse bedrijven in het buitenland tegen te gaan. Ook zijn bedrijven na een veroordeling niet verplicht bij de overheid te rapporteren over hun activiteiten. Dat biedt veel ruimte voor verbetering, zo stelt het rapport.

Sinds 2001 is het in Nederland strafbaar om in het buitenland steekpenningen te betalen. Tot dat jaar konden deze kosten worden afgetrokken van de belasting. Maar volgens TI is er sinds de strafbaarstelling in Nederland niet één persoon vervolgd voor omkoping.

Heeft een schikking hetzelfde resultaat als een rechtszaakLees ook: ‘Zolang je maar genoeg betaalt, is schijnbaar alles toegestaan’.

Grote omkopingszaken

Over de periode 2014 tot 2017 noemt TI Nederland drie grote buitenlandse omkopingszaken die zijn onderzocht en geschikt. SBM Offshore schikte voor 240 miljoen na omkoping in Equatoriaal-Guinea, Angola en Brazilië. Telecomberijven VimpelCom en Telia Company schikten voor bijna 400 miljoen en 275 miljoen dollar (omgerekend zo’n 360 miljoen en 230 miljoen euro) na steekpenningen te hebben betaald voor toegang tot de Oezbeekse telecommarkt.

De rol van ING bij Telia en Vimpel komt maar kort aan bod in het rapport. Waarschijnlijk was deze zaak nog in onderzoek toen het rapport geschreven werd. ING heeft vorige week maandag geschikt voor 775 miljoen euro. Daarmee voorkwam ING strafrechtelijke vervolging voor het jarenlang structureel overtreden van de Wet ter voorkoming van witwassen.

Lees ook: Poortwachter ING hield zijn ogen gesloten. Een achtergrondverhaal bij het witwasschandaal van ING.

Het boetedeel van de bovengenoemde schikkingen, 675 miljoen euro, komt terecht in de nationale schatkist, de overige 100 miljoen komt ten goede aan eventuele slachtoffers. Wel benadrukt het rapport dat er geen duidelijke regels zijn om ervoor te zorgen dat de verdiensten van de misdaad teruggaan naar de landen waar ze verdiend zijn.

Transparency International is een ngo die zich inzet tegen wereldwijde corruptie en is gevestigd in Berlijn. Volgens het rapport zijn er “slechts 7 van de 44 beoordeelde rechtsgebieden” die onderzocht zijn, actief in hun handhaving tegen buitenlandse omkoping.

    • Simone Peek