Europees Parlement stemt in met ‘nucleaire optie’ Hongarije

Judith Sargentini (GroenLinks) presenteerde eerder een rapport waarin zij stelde dat de ontwikkelingen in Hongarije een ‘systematische bedreiging’ vormen voor de Europese waarden.

Premier Viktor Orbán maandag in het Europees Parlement in Straatsburg. Foto Frederick Florin/AFP

In het Europees Parlement is woensdag artikel 7 ingezet tegen Hongarije. Dat kan er in het uiterste geval toe leiden dat het land zijn stemrecht aan de EU-vergadertafels verliest. Hongarije zou daardoor feitelijk buitenspel worden gezet in de EU. Het Europees Parlement besloot daartoe vanwege systematische ondermijning van de rechtsstaat onder premier Viktor Orbán.

Lees meer over Viktor Orbán: een vechter die nooit zal stoppen

Europees parlementslid Judith Sargentini (GroenLinks), die in samenwerking met de Verenigde Naties, de OVSE en de Raad van Europa een jaar onderzoek deed naar Hongarije, stelde in een eerder verschenen rapport dat de ontwikkelingen in het land een “systematische bedreiging” vormen voor de Europese waarden. Daarmee doelde Sargentini op de maatregelen die Orbán sinds 2010 heeft doorgevoerd en die volgens het onderzoek hebben geleid tot nepotisme bij benoemingen van rechters en misbruik van EU-subsidies. Sargentini noemde de stemming “een historisch resultaat” voor Hongaarse en Europese burgers, aldus persbureau AP:

“Het Europese Parlement heeft ervoor gekozen de waarden te verdedigen die voor Europa belangrijk zijn. De Hongaren verdienen beter - ze hebben recht op vrijheid van meningsuiting, tolerantie en gelijkheid en de afwezigheid van discriminatie - waarden die besloten liggen in onze Europese verdragen.”

Het parlement kan hooguit oproepen tot de artikel-7-procedure als een meerderheid vindt dat de beginselen van de rechtsstaat, zoals vrijheid en democratie, worden geschonden. Zo herschreef Orbán kieswetten en beperkte hij het recht op vrije organisatie. Voor steun aan het rapport was twee derde van de stemmende Europarlementariërs nodig. 448 leden stemden voor, 197 leden tegen. Nog eens 48 onthielden zich van stemming.

In de volgende fase van de procedure buigen de regeringsleiders zich over de zaak. Alleen zij kunnen in unanimiteit de artikel-7-procedure voortzetten om uiteindelijk tot maatregelen te komen. Polen heeft hierbij vetorecht en zal Hongarije vermoedelijk steunen.

Luid applaus voor Sargentini na de stemming:

Twitter avatar fonslambie Fons Lambie VIDEO: zo ging de stemming over #Hongarije en #Orban van rapporteur @judithineuropa. Kijk: https://t.co/uaFt8xl8tP

Uitholling van democratie

De EU is al langer bezorgd om de uitholling van de democratie in Hongarije, maar het is voor het eerst dat het parlement zo’n zwaar machtsmiddel tegen het land wil inzetten. Het EU-parlement volgt daarmee de aanbeveling van Sargentini’s rapport. Dat concludeerde dat “wegkijken” niet meer kan.

Amper een jaar geleden werd de artikel-7-procedure tegen Polen ingezet omdat de rechts-nationalistische regering daar juridische hervormingen doorvoert die de rechtsstaat ondermijnen. Dat was toen op initiatief van de Europese Commissie.
In het geval van Hongarije ligt dat politiek ingewikkelder; Orbáns partij Fidesz maakt deel uit van de Europese christen-democraten (Europese Volkspartij, EVP), de grootste fractie in het parlement. De EVP kreeg de afgelopen jaren meermaals het verwijt dat het Fidesz zou sparen. Maar EVP-fractievoorzitter Manfred Weber liet eerder op dinsdag weten voor te stemmen:

Twitter avatar ManfredWeber Manfred Weber Today I will vote in favour of triggering #Article7. I have always been in favour of building bridges and I want to continue to do so but yesterday I didn’t see any readiness from the Hungarian PM to make a move towards his EU partners and address our concerns. #Hungary

Hongarije: stemming juridisch aanvechten

De Hongaarse oppositie waarschuwde ervoor dat de strafprocedure door Orbán gebruikt kan worden als anti-EU-propaganda. Veel anti-EU-partijen in Europa waarderen Orbán om zijn harde verzet tegen Brussel, en met name tegen de opname van migranten door de lidstaten.

De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó noemde de maatregel woensdag “een kleinzielige vorm van wraak” jegens anti-immigratiepartijen. Hij stelde dat Hongarije naar mogelijkheden kijkt om de stemming juridisch aan te vechten; volgens hem geeft het aantal onthoudingen een vertekend beeld.

Correctie (12 september 2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Hongarije mogelijk zijn stemrecht in het parlement verliest, dit is aangepast. Ook zijn ten opzichte van de eerste versie enkele verduidelijkingen toegevoegd over de procedure.

    • Maartje Geels