Opinie

    • Arjen Fortuin

De schoonmakers van Facebook zitten aan de knoppen van de wereld

Zap De onheilspellende documentaire The Cleaners, uitgezonden door de VPRO, gaat over de mensen die voor bedrijven als Facebook ongewenste content verwijderen.

Een internetmoderator aan het werk in The Cleaners (VPRO)

De Filipijnse vrouw had ze in alle soorten en maten gezien: „Lange, korte, blanke, zwarte, dikke, dunne, jonge, stokoude, gevlekte”. Nee, ze had het niet over de slome naaktloperij van de RTL-show Adam zkt. Eva Vips. (Daar is het woensdag trouwens voor het eerst Adam zkt. Adam, wat maar weer aantoont dat inhoudsloosheid geen beletsel voor vooruitgang hoeft te zijn.)

De piemelparade die de Filipijnse beschreef, had geen betrekking op tv, maar op haar werk. Belangrijk werk. Ze was dinsdagavond te zien in de onheilspellende documentaire The Cleaners (VPRO) over de duizenden mensen die voor bedrijven als Facebook ongewenste content verwijderen. Verstopt in een kantoor in Manila klikken zij onophoudelijk plaatjes weg of door: delete, delete, ignore, delete, delete.

Lees ook: ‘Facebook verdient aan haat en woede’

Zolang het over Facebooks borstenangst en penisvrees gaat, hebben de censuurverhalen nog iets ontspannends. De vrouw was op cursus geweest, want ze moest een buttplug leren onderscheiden van een wasbakstop. Ook zagen we hoe de voors en tegens werden besproken van een schilderij met een uitgesproken klein geschapen Donald Trump. (Delete, wegens vernedering van de betrokkene.)

Verder was er weinig giechelbaars aan de documentaire van Hans Block en Moritz Riesewick. De arbeidsomstandigheden zijn abominabel: per dag moet iemand er 25.000 foto’s doorheen jassen. Bovendien dient alles te gebeuren onder de grootste geheimhouding.

Het ergste is wat de moderatoren allemaal onder ogen krijgen. Want alles wat mensen elkaar aandoen, zetten ze ook online. Van kinderporno tot onthoofdingsvideo’s. Een vrouw legt uit dat de ene beheading de andere niet is. Als ze het met een goed mes doen, is het zo gebeurd, zegt ze terwijl ze in de richting van een scherm wijst. Gelukkig wordt er niet op scherpgesteld. „Hier hebben ze een keukenmes gebruikt. Dan ben je wel een minuut bezig.”

Ook is er het verhaal van de man die naar een livestream zat te kijken waarop iemand bezig was zichzelf op te hangen. Het leek echt, maar het beeld mag van de bazen pas op zwart als je zeker weet dat het echt is. Dit keer was het echt, maar toen ze het zeker wisten was het al te laat.

Loodzwaar en soms levensgevaarlijk werk. Er zijn psychologisch begeleiders in dienst, maar in The Cleaners kregen we die pas in beeld toen het ging over een werknemer die een einde aan zijn leven had gemaakt. Zijn specialisme was het modereren van automutilatievideo’s.

De documentaire, die soms wat breed uitwaaiert, gaat niet alleen over wat de moderatoren doormaken, maar ook over de macht die wordt uitgeoefend door hun ignore of delete. Wie bepaalt wat er op Facebook te zien is, zit aan de knoppen van de wereld.

Bij geweld of kinderporno zijn die keuzes niet erg omstreden, maar veel keuzes zijn politiek. Van de oorlog in Syrië worden talloze beelden verwijderd, maar mensenrechtenorganisaties proberen die te redden omdat ze als bewijs voor oorlogsmisdaden kunnen gelden. Kan een moderator ergens ver weg in Azië de beelden van een Amerikaanse demonstratie goed beoordelen?

Intussen past Facebook zijn regels per land aan om de lokale wetten te volgen – wetten die in bepaalde landen voortkomen uit de nukken van ondemocratische regimes. In Myanmar wemelt het van de haatvideo’s tegen de Rohingya.

Zo toont The Cleaners veel meer problemen dan oplossingen. Ignore helpt niet, voor delete is het te laat.

    • Arjen Fortuin