Opinie

asielprocedure

Lili’s en Howicks zullen altijd blijven bestaan in Nederland

Op werkelijk het allerlaatste moment heeft staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD) zaterdag besloten dat de Armeense kinderen Lili (12) en Howick (13) toch niet uit Nederland weg hoeven en een verblijfsvergunning krijgen. Het was de verrassende ontknoping van een weinig verheffend politiek-juridisch steekspel dat helaas niet voor de eerste keer en waarschijnlijk ook niet voor de laatste keer werd uitgevochten.

Terecht heeft de staatssecretaris alsnog van zijn discretionaire bevoegdheid gebruikgemaakt. Maar de barmhartigheid werd wel op het laatste moment getoond, waarbij het trouwens de vraag is of er wel sprake was van barmhartigheid. In verband met de privacy van de kinderen wil Harbers de achtergrond van zijn besluit niet toelichten. Begrijpelijk, maar daardoor blijft het gissen wat de doorslag heeft gegeven. Al vaker is bij dit soort kwesties opgemerkt dat dé oplossing niet bestaat. Er zijn weinig terreinen waar wet en praktijk zo hardhandig met elkaar in botsing komen. In de procedure rond de uitzetting van de twee Armeense kinderen Lili en Howick die tien jaar geleden begon is tot en met de laatste rechterlijke uitspraak vrijdagavond laat het gehele wettelijke traject inclusief talloze zijpaden afgelopen.

De rechter bleek onverbiddelijk: geen juridische basis voor verblijf in Nederland. Hier tegenover stond de consequentie van het naleven van dat oordeel: volledig in Nederland gewortelde kinderen dienden terug te keren naar hun niet tot adequate zorg in staande zijnde moeder in Armenië.

Juist voor deze ‘onmogelijke’ keuzes bestaat de discretionaire bevoegdheid. Een bevoegdheid die alleen kan functioneren als de politiek zich er niet openlijk mee bemoeit. Dat levert wellicht het beeld op van hardvochtige dan wel kille politici, maar het is de ijzeren logica van een systeem dat uitzonderingen op de regel toelaat.

Jammer dan ook dat Tweede Kamerleden van D66 en ChristenUnie die stilte niet tot op het laatste moment hebben weten te respecteren en na de voor beide kinderen goede afloop alsnog hun rol opeisten. Politieke scoringsdrift kent zijn grenzen, zeker in een zo emotioneel beladen vraagstuk. Dat geldt ook premier Mark Rutte die vrijdagmiddag vlak voor de laatste uitspraak van de rechter zei dat de regering soms hard moet zijn om „draagvlak” voor het asielbeleid te houden. Ook sussen behoort tot het instrumentarium van een minister-president.

Voor Lili en Howick is het probleem nu opgelost maar dit geldt allerminst voor de naar schatting vierhonderd kinderen die in min of meer soortgelijke omstandigheden verkeren. Het verleden heeft bewezen dat een generaal pardon slechts eenmalig ruimte biedt. Er komen altijd weer nieuwe gevallen eenvoudigweg omdat zich altijd nieuwe mensen blijven aanmelden.

De Nederlandse asielgeschiedenis leert dat de beoordelingsprocedures of mensen al dan niet recht hebben op verblijf door de jaren heen al aanzienlijk zijn bekort. Maar dat zegt nog weinig over de feitelijke uitzetting waarover nog jaren kan worden geprocedeerd. Staatssecretaris Harbers kondigt nu een onderzoekscommissie aan. In het regeerakkoord staan de nodige voornemens om de terugkeer van uitgeprocedeerden te bespoedigen. Maar tussen coalitieafspraken en daden staan bijvoorbeeld internationale verdragen.

Er zullen dan ook nieuwe Lili’s en Howicks blijven komen. Het is een even onbevredigende als realistische constatering.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.