Recensie

Wil je een heks zijn of een geit?

Drama In ‘I Am Not A Witch’ moet de negenjarige Shula toegeven dat ze een heks is, of in een geit veranderen. Het verhaal neemt het bijgeloof van de Zambianen verfrissend serieus, terwijl de satirische stijl laat zien waar Rungano Nyoni echt staat.

Maggie Mulubwa als de negenjarige Shula, die ervan wordt beschuldigd een heks te zijn.

I Am Not A Witch zit vol met surrealistische beelden: een kolonie Zambiaanse heksen die met ellenlange witte linten zitten vastgebonden aan enorme klossen zodat ze niet wegvliegen; een negenjarig meisje dat als heks van talkshow naar rechtszaak wordt gesleept, zodat ze kan bepalen wie er schuldig is als de rechter faalt. Het debuut van de in Zambia geboren en deels in Wales opgegroeide Rungano Nyoni (1982) maakt sinds z’n première vorig jaar op het Filmfestival Cannes een kleine zegetocht, en werd al onderscheiden met een BAFTA en een hele reeks andere prijzen.

Het is dan ook een opmerkelijke film die spettert van het talent. Nyoni deed uitvoerig research, werkte met amateuracteurs, maar bleef weg van het docudrama. Het verhaal van de negenjarige Shula, die de keuze krijgt toe te geven dat ze een heks is of in een geit te veranderen, neemt het alledaagse bijgeloof van de Zambianen verfrissend serieus, terwijl de satirische stijl laat zien waar Nyoni echt staat. En als de beelden al te etnografisch worden, dan zet ze er wel jazz of Vivaldi onder.

Lees ook een interview met Rungano Nyoni over haar film ‘I Am Not a Witch’

Daardoor gaat de film ook over grotere vragen rondom vrouwelijkheid, gedrag en maatschappelijke rolpatronen die deze specifieke situatie ver overstijgen. Het is ook een film over kijken. Niet alleen omdat hij een lust voor het oog is. Maar ook omdat hij gaat over vooroordelen. Hartverscheurend zijn kleine scènes die verbeelden hoe eenzaam de kleine Shula is, in haar heksenjurk en hoofdtooi – want ze wordt behalve gevangengehouden ook geëxploiteerd. Zelfs onze westerse blik, vaak zo dol op exotisme, wordt met veel bittere humor aan de kaak gesteld via een groep toeristen die het heksenkamp bezoekt.

    • Dana Linssen