‘Rij-assistenten leiden tot meer ongelukken’

Dat schreef het FD naar aanleiding van een onderzoek naar schades van ‘slimme auto’s’.

De aanleiding

Moderne auto’s zitten vol systemen en sensoren die het de bestuurder makkelijker moeten maken. Rij-assistenten die helpen inparkeren, remmen of binnen de rijstrook te blijven, zorgen echter voor meer schade. Dat bericht verscheen eind augustus in verschillende media. Aanleiding is een onderzoek: autobestuurders met rij-assistentie zouden jaarlijks een kans van 23 procent op schade hebben. Bij auto’s zonder veiligheidsvoorzieningen is dat 14 procent.

Het Financieele Dagblad schreef op 29 augustus dat „technologie in personenauto’s die de veiligheid moet vergroten, juist tot meer ongelukken leidt”. In het artikel noemt onderzoeker Leo Oude Essink de veiligheidssystemen „niet goed genoeg”. De systemen zijn complex en worden amper uitgelegd aan de bestuurder. Ook de NOS schrijft dat dat volgens de onderzoekers de oorzaken zijn van „onnodige schade”. NRC voert onderzoeker Ric van Vugt op. Hij wijt de schadelast aan systemen die „niet uit-ontwikkeld” zijn. Mensen zouden zich te veilig wanen en zo aanrijdingen veroorzaken – het winterbandeneffect.

De schade valt hoog uit door dure sensoren en systemen op kwetsbare plekken. „Zo kost een slimme koplamp voor sommige merken 2.000 euro terwijl dat voorheen nog geen 400 was”, zegt Van Vugt.

Zorgen de rij-assistenten echt voor meer ongelukken (en zijn ‘slimme’ onderdelen echt soms vijf keer zo duur)? We checken het.

Waar is het op gebaseerd?

De cijfers komen uit de Branchemonitor Schadesector 2018-2030, door Automotive Insiders en Oude Essink Business-Advies. Het rapport is niet openbaar; autoverzekeraars gebruiken de prognose voor hun premiebeleid. Het onderzoek analyseerde tienduizend schadeclaims van een Nederlandse verzekeraar. De auto’s (bouwjaar 2008-2017, 12.000 km per jaar, categorie A-D) waren eigendom van particulieren. Er werd naar ruim vijftien variabelen gekeken, waaronder de aanwezigheid van rij-assistentiesystemen.

En, klopt het?

In een telefonische toelichting zegt onderzoeker Ric van Vugt dat niet is gekeken naar de oorzaak of de locatie van de ongelukken. Die gegevens waren niet beschikbaar, zegt hij, en het was niet de bedoeling van het onderzoek. Voor de Branchemonitor is de schuldvraag niet relevant, wel de claims die verzekeraars kunnen verwachten.

Het is dus niet zeker of de rij- assistenten schade veroorzaken. Een voorbeeld: een auto die op een kruising wordt aangereden door iemand anders, kan een rij-assistent aan boord hebben. Die techniek is niet de oorzaak, maar de claim telt in het onderzoek wel mee als ‘een auto met rij-assistent die schade claimt’.

En zijn ‘slimme’ auto-onderdelen vol sensoren vijf keer zo duur als simpele versies? We doen een steekproef en vragen prijzen op van spiegels en koplampen bij zes autofabrikanten, voor negen populaire modellen. De full options-versie is gemiddeld 2,2 keer zo duur als de basisversie. Slimme koplampen van BMW en Mercedes zijn respectievelijk 3,3 en 3,9 keer zo duur, bij een Volkswagen Golf zelfs 5,1. De geavanceerde auto-onderdelen zijn dus inderdaad soms vijf keer zo duur als de reguliere versies. Ook reparatie kan complexer zijn en daarom duurder uitvallen.

Conclusie

Wellicht is er een causaal verband tussen de aanwezigheid van rij- assistentiesystemen en het aantal botsingen of gemelde schades, maar dat blijkt niet uit dit onderzoek. De onderzoekers vinden het een ‘redelijke aanname’. Er spelen meer factoren mee. Hogere schadekosten zullen sneller geclaimd worden, bijvoorbeeld. De interpretatie dat hulpsystemen meer ongelukken veroorzaken, beoordelen we daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Marc Hijink