Oranje buigt naar Koemans wil

Oranje Bondscoach Ronald Koeman heeft nog niets concreets bereikt, maar hij geniet gezag. En zijn spelers beginnen weer te geloven.

Onder Ronald Koeman (vooraan, tweede van links) speelt Nederland voor het eerst sinds het WK van 2014 weer vertrouwenwekkend. Foto Franck Fife/AFP

Verdedigend, gaf Ronald Koeman al eens aan, vindt hij Matthijs de Ligt nu al beter dan hij zelf ooit was. Daar ging het ook niet om, toen de bondscoach de jonge centrale verdediger een half jaar geleden apart nam. Wel over „het opbouwende gedeelte”, vertelde De Ligt zondagavond in de perszone diep in het Stade de France. „Hij probeerde me te stimuleren.” Koemans bondscoachschap was net aangevangen met een 1-0 nederlaag tegen Engeland. En warempel, aldus De Ligt: „Daarna gaf ik twee assists tegen Portugal.”

Het is een sterk verhaal – of op zijn minst een simplificatie van het effect van coaching op uitvoering in de praktijk. Maar toch: als een serieuze international als De Ligt zijn coach dergelijke krachten toedicht, weet je dat het vertrouwen in de bondscoach grenzeloos is. Spelers moeten idolaat van je zijn, zei Johan Cruijff ooit. Arjen Robben vermoedde een ‘gouden pik’ bij Louis van Gaal op het WK 2014. Spelers die denken dat hun trainer visionair is, dat maakt teams lastig te verslaan.

Vooropgesteld: Koeman (55) heeft nog niets tastbaars bereikt met Oranje. Maar het grillige verloop van interlandvoetbal met het Nederlands elftal buigt zich steeds meer naar zijn wil. „Naast dat hij het team veel beter laat voetballen met vastigheden, is hij ook bezig met de spelers individueel”, zei Georginio Wijnaldum zondag. „Iedereen dacht dat we met vijf man zouden spelen achterin, hij durft dan weer 3-4-3 te gaan spelen. Omdat hij gelooft dat we dat kunnen.”

De tragiek van Danny Blind

Onder Guus Hiddink en Danny Blind erodeerde het geloof in Oranje. Blind vooral leed aan de tragiek van de verliezende trainer: waagde hij eens wat, kreeg hij het deksel op de neus. De Ligt ging als 17-jarige debutant in de fout en tekende zo Blinds ontslagpapieren. Dick Advocaats termijn, daarna, kende een positieve balans maar de 4-0 nederlaag in Parijs is onuitwisbaar in het geheugen.

Nu is Koeman ruim een half jaar bezig en heeft Oranje voor het eerst sinds het WK 2014 vertrouwenwekkend gespeeld tegen een land van aanzien in een duel dat meer dan een oefenpot was. Weer Frankrijk, nu een 2-1 nederlaag in de eerste groepswedstrijd van de nieuwe Nations League, met een opgeleefd Oranje na rust.

Koeman werkte gestaag toe naar deze krachtmeting tegen de wereldkampioen. „Ik denk dat we allemaal, toen we begonnen, het beeld hadden dat het niks was”, zei hij zondag terugblikkend op zijn start bij Oranje. Hij weidde uit over het systeem waarbij een driemansdefensie naadloos overloopt in een formatie met vier verdedigers. Bedoeling: overtal creëren op het middenveld. „Uiteindelijk, zoals je gezien hebt, gaan de besten spelen.” Zo logisch is het, als het systeem gevonden is. Spelers selecteren, keuzes goed laten uitpakken – dat is tot de kern teruggebracht zijn taakomschrijving. En hij overtuigt.

Koeman brak bij zijn aantreden met ingesleten patronen. Journalisten morden over de inperking van toegang tot trainingen, waarin Oranje onder Koeman de internationale trend volgt van in zichzelf gekeerde topteams. Hoor je nu niemand meer over. Het plan om op het KNVB-complex ook Oranje te huisvesten was al ver voor zijn komst ingezet, maar Koeman kon de verhuizing van Huis ter Duin in Noordwijk naar Zeist handig benutten als breuk met wat was.

Sterke man, nieuw elan

Zo zit de branding van de bondscoach goed in elkaar. Sterke man, nieuw elan. Maar dat de manifestatie van Frenkie de Jong bij Ajax samenvalt met de zoektocht naar het ontbrekende puzzelstuk op het middenveld is natuurlijk ook fortuin. „Soms duurt het even tot je de juiste formule hebt gevonden”, zei Koeman. En zo’n talent „hou je niet tegen”. Kevin Strootman (28), ooit beoogd pilaar van Oranje, betaalt de rekening voor de opwindende debuutweek van de durfal De Jong. „Als je voor Kevin in de plaats een jongen van 21 neerzet, dat zijn geen makkelijke beslissingen”, zei Koeman. „Maar ik mag daar niet voor weglopen.”

De bondscoach geniet groot gezag, journalisten stellen zijn beslissingen amper ter discussie – wat bij Blind wel voortdurend gedaan werd. Koeman koos afgelopen week voor een eerste doelman: Jasper Cillessen, ook al speelt die sporadisch voor Barcelona, en Jeroen Zoet bij PSV altijd. Cillessen is „in het totaalplaatje net iets beter”, zei Koeman. „Dat is teleurstellend voor Jeroen.” Klaar.

De bondscoach eist veel

Hij spreekt doelmatige zinnen, geen woord te veel. Zuiver in de analyse. Hij is er niet de man naar om in weerwil van de werkelijkheid mooi weer te spelen en zijn spelers te beschermen tegen de tuchtiging van de buitenwereld. „Ik vond ook dat Gini slordig was”, sprak hij voor Frankrijk nog over Wijnaldum tegen Peru. „Dan zie je een beeld wat je niet bij zijn club [Liverpool] ziet. Dat is soms gek.”

De bondscoach eist veel, ook incasseringsvermogen. Cruijff was als coach bikkelhard, maar ook Koemans buurman en vriend. Dat kan parallel lopen. Erwin Koeman over zijn broer, een half jaar geleden in de Volkskrant: „Hij was altijd extreem eerzuchtig. Dat is hij nog, maar hij ziet sneller de zon schijnen. Al snap ik dat mensen nog steeds denken: wat komt dáár aanlopen. Hij heeft die loop, die bouw, die blik van: hier ben ik.”

Koeman stapte in toen Oranje, na twee gemiste toernooien, de bodem van zijn bestaan had geraakt. En dus niet, dat is bekend, op de toppen van de euforie na het WK 2014. De KNVB omzeilde toen de meest voor de hand liggende bondscoach: Koeman. Hij is er nu. Bijna vijf jaar, drie bondscoaches en een nationale voetbalcrisis verder – en er is rust.

    • Bart Hinke