Recensie

‘Maria by Callas’ toont vrouw die liever geen operaster wilde zijn

Documentaire Wie de persmuskieten ziet die Maria Callas steevast opwachten bij haar aankomst op vliegvelden begrijpt waarom ze liever geen operaster wilde zijn. Ook de nieuwe documentaire ‘Maria by Callas’ focust erg op het privéleven van de stersopraan.

‘Maria by Callas’ focust vooral op het privéleven van de sopraan. Naast haar scheepsmagnaat Aristoteles Onassis.

Een jonge Maria Callas-fan die in de rij staat om een kaartje te bemachtigen voor een concert van de diva in de New Yorkse Metropolitan Opera vat haar talent kundig samen: Callas is gezegend met een prachtige stem, kan goed acteren en heeft een magnetiserende uitstraling.

Het fragment is een van de vele archiefbeelden waaruit Maria by Callas is samengesteld, een documentaire over de jong gestorven sopraan die even beroemd was om haar stem als haar privéleven.

Door mezzosopraan Joyce DiDonato voorgelezen passages uit brieven van Callas (1923-1977) aan vrienden completeren de archiefbeelden, waaronder veel interviewfragmenten met ‘La Divina’, ‘de goddelijke’. Regisseur Tom Volf laat naast deze interviews en fraaie foto’s haar uit duizenden herkenbare stem uitgebreid horen. We horen aria’s uit het bel canto-repertoire waarin Callas excelleerde helemaal, wat prijzenswaardig is. Vaak zijn dit professionele opnames, heel soms komen door amateurs gedraaide super-8-filmbeelden voorbij. Zo is goed te zien en te horen waarom Callas, ruim veertig jaar na haar dood, nog steeds tot de verbeelding spreekt. Niet voor niets zijn al haar opnames onlangs opnieuw uitgebracht in luxe boxsets.

Lees ook een interview met Tom Volf, regisseur van ‘Maria by Callas’

Volf koos ervoor om een deel van het archiefmateriaal in te kleuren, wat qua kleurenpracht niet altijd even gelukkig uitpakt. Het is daarnaast een beetje vreemde keuze, vooral omdat zijn film ook zwart-witmateriaal bevat: waarom dit dan niet ingekleurd? Dat was consequenter geweest.

Maria by Callas toont een vrouw die misschien wel liever geen operaster was geworden, een carrière die haar moeder, en later haar eerste echtgenoot, haar opdrong. In een van de tv-interviews zegt ze een rol als moeder/echtgenote te verkiezen boven die van stersopraan. Wie de vele beelden ziet van de persmuskieten die Callas steevast opwachten bij haar aankomst op allerlei vliegvelden begrijpt waarom. Ze krijgt impertinente vragen over haar privéleven en haar vele afzeggingen – meestal om gezondheidsredenen.

De film zelf focust ook te veel op dat privéleven, met zijn nadruk op haar relatie – Callas noemt het „vriendschap” – met scheepsmagnaat Aristoteles Onassis. Ook presenteert Maria by Callas haar als uniek talent zonder aandacht te besteden aan hoe dat talent gevoed werd en tot bloei kon komen. Op een paar foto’s zien we (opera)regisseur Luchino Visconti en dirigent Carlo Maria Giulini, maar hun namen horen we nooit. En dankzij platenmaatschappij EMI kon Callas veel prachtige opera’s en platen met aria’s opnemen die wereldwijd werden uitgebracht. Nu wordt haar talent geïsoleerd gepresenteerd, volledig losgezongen van de artistieke omgeving waarin zij verkeerde. Het resulteert in een boeiende maar ook te beperkte documentaire.

    • André Waardenburg