Wat doet onzekerheid om verblijfsvergunning met een kind?

Kinderpardon Lili en Howick mogen toch blijven. Maar er zijn meer kinderen die jaren in onzekerheid zitten. Wat doet dat met een kind? En wat gebeurt er met hen?

Angelo Nathani (27) denkt dat het vele reizen hem zo aanspreekt omdat hij pas op zijn zestiende, na elf zenuwslopende jaren, een verblijfsvergunning kreeg. Foto Merlin Daleman

Angelo Nathani is een internationale yup. Hij zegt het lachend aan de telefoon. Angelo Nathani is 27. Na zijn studie international business and languages in Utrecht en Madrid werkt hij nu als market manager voor FrieslandCampina en reist de halve wereld over. Hij woont in Harderwijk.

Maar hij wás als Howick en Lili.

Twaalf jaar geleden woonde hij met zijn ouders en zus in een krappe caravan in het asielzoekerscentrum van Wapenveld. Hij zat in 4 gymnasium en tenniste graag en goed. Maar hij leed diep onder de knagende onzekerheid die maar duurde en duurde. Hij was vanaf zijn vijfde in Nederland, zijn ouders waren gevlucht uit Liberia. En het gezin mocht niet blijven.

Nu Howick en Lili afgelopen zaterdag op wonderbaarlijke wijze toch nog een verblijfsvergunning kregen, is de discussie over de ‘gewortelde’ kinderen niet afgelopen, maar juist (weer) begonnen. Want er zijn nu nóg zo’n vierhonderd kinderen die Nederlands spreken, Carry Slee-boeken lezen, van pindakaas en hagelslag houden, op voetbal zitten en vinden dat Nederland ook hún land is. Wat doet de onzekerheid met hen?

Lees ook: De harde lijn over Lili en Howick werd pas héél laat vloeibaar

Deze woensdag debatteert de Tweede Kamer over kwestie van de ‘gewortelde’ kinderen, die niet mogen blijven. Premier Mark Rutte (VVD) wil niet over verruiming van het kinderpardon praten. Hij vindt een verblijfsvergunning voor Howick en Lili een unieke beslissing in een unieke zaak. Mina Emad Walliam (19), die in Leiden werd geboren, herinnert zich vooral de dag van die unieke beslissing in zijn zaak. Hij was vijftien. Hij liep samen met zijn zusje door de straten om taart en frisdrank te halen. Er zou veel bezoek komen om het gezin te feliciteren. „Voor het eerst in lange tijd voelde ik me licht. Ik liep rechtop, ik mocht gezien worden. En ik hoefde niet bang te zijn voor de politie.”

Verblijfsvergunning

Angelo Nathani denkt dat het vele reizen hem zo aanspreekt omdat hij pas op zijn zestiende, na elf zenuwslopende jaren, een verblijfsvergunning kreeg. „Ik ben nu helemaal vrij. Ik kan overal heen. Ik heb veel vrienden in verschillende landen. Dat is zo’n goed gevoel. Al is het ook wel pittig; sommige maanden ben ik maar een paar dagen thuis.”

Hij reist nog altijd met een reisdocument en een verblijfspas. Het duurt eindeloos voor de IND alle documenten in orde heeft. „Ik hoop nu op een Nederlands paspoort als kerstcadeautje. Ik draag bij aan de maatschappij en aan de kenniseconomie. Ik ben volkomen geïntegreerd, maar dan pas ben ik een échte Nederlander.”

Op zowel Mina als Angelo drukten de onzekere jaren zwaar. Het hele gezin gaat in zo’n situatie gebukt onder gebrek aan perspectief en, niet te vergeten, geld. Want zonder verblijfsvergunning geen werk en geen uitkering. De machteloosheid en het verdriet van de ouders hebben groot effect op het welbevinden van de kinderen.

Lees ook: Je merkt helemaal niet dat Mina illegaal is

Angelo had destijds psychische en lichamelijke klachten, van hoofdpijn en buikpijn tot zich waardeloos voelen. „Ik voelde me gewoon depressief”, zegt hij nu. „Zelfs toen we eindelijk een verblijfsvergunning hadden, was dat niet over.”

Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer herkent dat. Zij onderzocht als orthopedagoge tientallen kinderen en zag dat er eigenlijk altijd schade is, al hangt de ernst af van de leeftijd van het kind, de kwetsbaarheid, de opvoedingsmogelijkheden van de ouders, het aantal verhuizingen en het gebrek aan toekomstperspectief.

Dóórprocederen

Kalverboer vindt als Kinderombudsvrouw dat er in het vreemdelingenrecht te weinig oog is voor de situatie van deze kinderen. „Vijf of tien jaar is voor een volwassene misschien te overzien, voor een kind is dat een heel leven.”

De pakweg vierhonderd gewortelde kinderen en hun ouders een verblijfsvergunning geven? Kalverboer: „Het zou mooi zijn, maar daarmee ben je er niet. Want dan komen er weer nieuwe kinderen bij.” Zij vindt dat de procedure korter moet. „Die duurt te lang. Waarbij je moet bedenken dat in sommige gevallen niet alleen de ouders maar ook de landsadvocaat maar blijft dóórprocederen.”

Terugkeer kan ook veel beter voorbereid en begeleid worden, zegt ze. „Niet meewerken betekent nu: geld en hulp verspeeld. Maar je kunt kinderen die naar Armenië terug moeten hier Armeens leren. En ga daar samen eens kijken. Steek het geld dáárin en niet in jarenlange opvang waar mensen ook nog eens niets anders mogen dan wachten.”

Langdurige asielprocedures zijn schadelijk voor kinderen. Lees ook dit artikel uit 2006: „Het ziet er uit als een vakantiepark, maar je bent geïsoleerd.”

Toen Angelo Nathani zijn verblijfsvergunning had, kon hij na een tijdje de knop omzetten en denken: de kans die ik nu krijg, moet ik grijpen. „Als ik iets wil, stop ik niet voor het is gelukt. Ik denk dat dat komt door de ervaringen in mijn jeugd.” Toen er in Harderwijk een azc zou komen, bood hij de burgemeester zijn diensten aan. „Ik weet hoe het voelt als je je geen raad weet in een land.” Wat hij de burgemeester zoal adviseerde? „Stuur de kinderen naar een gewone school in de stad, tussen de Nederlandse kinderen. Niet allemaal naar dezelfde school op het azc. Geef ze het gevoel dat ze er mogen zijn.”

Zo gebeurde het ook.

Correctie 12-09-2018: In een eerdere versie van dit artikel werd gesproken van Mina Williams. De correcte naam is: Mina Emad Walliam.

    • Sheila Kamerman