‘Aanpak van personen met verward gedrag faalt’

Geestelijke gezondheidszorg Na de moord op Els Borst werden maatregelen genomen. Maar wettelijk is het volgens jurist Hoekstra slecht geregeld.

Politieonderzoek in 2014 bij het huis van Els Borst, nadat ze werd vermoord. Foto Remko de Waal/ANP

De uitwisseling van informatie over personen met gevaarlijk verward gedrag tussen politie en de geestelijke gezondheidszorg (ggz) is wettelijk nog altijd niet goed geregeld. De politie krijgt geen toegang tot gegevens van de ggz en dat beperkt de mogelijkheden voor een goede aanpak.

Het gevolg is dat er nog altijd geen landelijke lijst is van personen met verward gedrag die gevaarlijk zijn voor zichzelf en hun omgeving. Dat blijkt uit een evaluatie-onderzoek dat dinsdag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Het gaat om een evaluatie van maatregelen die werden genomen naar aanleiding van de moord op politicus Els Borst in 2014. Zij is vermoord door Bart van U., een verwarde man die ondanks vele waarschuwingen van zijn familie en een veroordeling aan de aandacht van justitie kon ontsnappen. Hij kwam begin 2015 als verdachte in beeld voor de moord nadat hij zijn zus Loïs had vermoord. Uit het onderzoek naar de moord op Borst blijkt dat verschillende partijen zeer gebrekkig samenwerkten.

Lees een verslag van de rechtszitting over de moord op Els Borst: Bart van U. had ‘goddelijke opdracht’

Moord op Pim Fortuyn

Het evaluatieonderzoek is uitgevoerd onder leiding van jurist Rein Jan Hoekstra, voormalig lid van de Raad van State en betrokken bij het onderzoek naar de moord op Pim Fortuyn. Hoekstra deed ook het eerste onderzoek naar de moord op Els Borst.

Hoekstra maakt zich grote zorgen over het gebrek aan urgentie bij de aanpak van personen met verward gedrag. „Het is van belang dat de ambtelijke leiding van de betrokken ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid de regie nemen om verdere vertraging te voorkomen.”

De toegang van de politie tot gegevens over personen met verward gedrag, die beschikbaar zijn bij de ggz, had geregeld kunnen worden in een nieuwe wet die in 2020 in werking treedt: de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. Daarin is wel geregeld dat de ggz inzage krijgt in dossiers die de politie heeft over personen met verward gedrag. Dat de politie die informatie niet krijgt, heeft te maken met het medisch beroepsgeheim en privacybescherming.

Principiële discussies

Hoekstra vindt het onbegrijpelijk dat concrete maatregelen worden opgehouden door principiële discussies. „Ga zo’n overzicht nou maken zonder de hele tijd te vragen: kan dit formeel wel? Nee, stel het belang van het beschermen van de samenleving voorop. Maak er een landelijk experiment van in afwachting van wetgeving.”

Lees ook het interview met Rein Jan Hoekstra: Verward, gevaarlijk. En nog steeds niet op een lijst

Volgens hem kan dat: in de horecasector circuleren lijsten van lastige hotelgasten en verzekeraars kennen een zwarte lijst van mensen die proberen verzekeraars op te lichten. Onlangs besloten politie, Openbaar Ministerie en detailhandel nog tot een waarschuwingsregister waarin informatie over mobiele bendes wordt uitgewisseld. Hoekstra: „Dit is geen juridisch probleem, maar een probleem van niet samen willen of kunnen werken. Erken dat er in dit land een aantal mensen rondlopen die gevaarlijk zijn en gevaarlijk zijn gebleken.”

    • Jan Meeus
    • Jeroen Wester