Wachttijden voor besluit asielaanvraag toegenomen

Asielaanvragen Asielzoekers moeten steeds langer wachten voordat hun asielaanvraag wordt beoordeeld. De wachttijd bedraagt nu vijf maanden.

Afgelopen juli was er een piek in de instroom: 2.280 mensen, tegenover ongeveer 1.500 per maand in de anderhalf jaar daarvoor. Foto Vincent Jannink/ANP

Het duurt steeds langer voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een besluit neemt over asielaanvragen. Dat blijkt uit cijfers die het ministerie van Justitie en Veiligheid aan NRC heeft verstrekt. Asielzoekers over wie in augustus een besluit werd genomen, hadden gemiddeld 19 weken moeten wachten op duidelijkheid. Begin vorig jaar was dat nog 8 weken.

Vluchtelingenwerk Nederland maakt zich „ernstige zorgen” over de langere wachttijden, schrijft het in een brief aan Tweede Kamerleden. Asielzoekers moeten nu soms maandenlang „nummertjes trekken”. Dat kan leiden tot „onzekerheid, frustratie en onrust in de vluchtelingenopvang”.

Complexe zaken

Wettelijk moet de IND binnen zes maanden een besluit nemen over een asielaanvraag – in complexe zaken kan dat tot achttien maanden worden opgerekt. Maar in de praktijk gaat de dienst ook in ‘gewone’ asielzaken soms al over die termijn, zeggen Vluchtelingenwerk en asieladvocaten. Advocaat Wil Eikelboom: „De oorspronkelijke bedoeling was dat asielaanvragen een week nadat ze zijn ingediend inhoudelijk worden behandeld”, zegt hij. „Maar in de praktijk zie ik de laatste maanden dat die termijn flink wordt opgerekt, tot drie, vier of zelfs zes maanden.”

Volgens de IND komt de vertraging in de aanvraagprocedure door een hogere instroom van asielzoekers. In juli was er een piek in de instroom: 2.280 mensen, tegenover ongeveer 1.500 per maand in de anderhalf jaar daarvoor. Volgens Vluchtelingenwerk is er „geen sprake van overmacht”, omdat de in augustus genomen besluiten gaan om mensen die in een rustigere periode een asielaanvraag deden. Het aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt was namelijk stabiel in 2016 en 2017, ruim 32.000.

Piek voorbij

Alleen in 2015 was er een hogere instroom, van zo’n 57.000 mensen. Daardoor namen de wachttijden destijds wel toe, maar begin vorig jaar waren ze teruggebracht naar acht weken, zei toenmalig staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD) in de Tweede Kamer.

Toen de piek in de asielinstroom eind 2015 voorbij was, kromp de IND haar personeelsbestand in. In de twee jaar daarna lukte het de dienst wél om de wachttijden laag te houden. Van een personeelstekort lijkt daarom geen sprake.

Eikelboom vermoedt dat de huidige staatssecretaris, Mark Harbers (VVD), door de wachttijden op te rekken Nederland mogelijk minder aantrekkelijk wil maken voor asielzoekers: „Dan denken ze een zogeheten aanzuigende werking te voorkomen. Ook Vluchtelingenwerk ziet dat als een plausibele verklaring: „Je ziet in heel Europa dat landen niet aantrekkelijker willen zijn voor asielzoekers dan hun buren.” Maar er zijn nog meer verklaringen mogelijk voor de vertraging in de asielprocedure. Het kan ook dat de IND slecht plant, of dat aanvragen onvoldoende prioriteit krijgen door de dienst, denkt een woordvoerder van Vluchtelingenwerk. Een woordvoerder van IND ontkent dat: „De IND doet haar best om de aanvragen op een zo’n efficiënt mogelijke wijze af te doen.”

Beter voor integratie

Politici en vluchtelingenorganisaties pleiten al jaren voor snellere asielprocedures. Dat is beter voor de integratie, concludeerde onder meer de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) in 2015. Migranten kunnen dan eerder beginnen met het leren van de taal en met werk, wat allebei niet mag zolang een aanvraag niet in behandeling was. Nu zitten asielzoekers maanden „duimen te draaien” in een asielzoekerscentrum (AZC), zegt advocaat Eikelboom. „Als de wachttijden kort zijn is er ook eerder duidelijkheid over mensen die weg moeten omdat ze geen asiel krijgen. Die zitten nu soms alsnog maanden in een azc terwijl er eigenlijk geen perspectief is dat ze kunnen blijven.”

    • Mark Lievisse Adriaanse