Voorspelde explosie van dubbelster onderuit gehaald

Astronomie

De dubbelster KIC 9832227 zou in 2022 exploderen. Maar één van de gebruikte meetwaarden bevat een tikfout. Weg voorspelling.

Illustratie van de twee sterren van dubbelster KIC 9832227, gebaseerd op hun helderheid. Illustratie Calvin College

De voorspelde explosie van een dubbelster die vanaf 2022 tijdelijk zichtbaar zou zijn in sterrenbeeld Zwaan, is van de baan. De berekeningen blijken niet te kloppen. Een van de gebruikte meetwaarden, afkomstig uit een oudere publicatie, bevat namelijk een tikfout. Dat schreven onderzoekers van San Diego State University vrijdag in The Astrophysical Journal Letters.

Ze weerleggen hiermee de voorspelling die begin 2017 is gedaan door een team onder leiding van de Amerikaanse astronoom Larry Molnar van Calvin College in Grand Rapids (Michigan). Ze rekenden aan de dubbelster ‘KIC 9832227’ die zich op een afstand van 1800 lichtjaar bevindt. Hij bestaat uit twee sterren die, gezien vanaf de aarde, afwisselend voor elkaar langs schuiven. Met een omlooptijd van slechts 11 uur.

Die omlooptijd leek steeds sneller terug te lopen, zo schreven Molnar en zijn collega’s vorig jaar in The Astrophysical Journal. En dus werd de afstand tussen de twee sterren kleiner. Als dat zo doorging, zouden ze binnen vijf jaar ‘samensmelten’ en exploderen.

Helderheidsvariaties

De voorspelling baseerde zich op metingen van de momenten waarop de sterren voor elkaar langs schoven – waar te nemen als periodiek optredende helderheidsvariaties. De meetwaarden kwamen van diverse bronnen en bestreken de periode 1999-2016.

Lees ook: De voorspelling van een nieuwe ster rond 2022

De publicatie haalde menig wetenschapskatern – ook in deze krant. Maar veel vakgenoten reageerden kritisch. Daarop besloot promovendus Quentin Socia van San Diego State University de archieven in te duiken. Vanaf het jaar 2007 waren er voldoende meetwaarden beschikbaar, maar oudere waarden bleken schaars. Toch vonden Socia en zijn team niet eerder gepubliceerde gegevens voor het jaar 2003. En ze ontdekten dat de meetwaarde uit 1999 een fout bevat. De omlooptijd week daardoor een uur af. Correctie van het meetpunt voor het jaar 1999, en de toevoeging van het meetpunt voor 2003, haalt een streep door de voorspelling. Een nieuwe voorspelling doen ze niet.

Molnar heeft op de website van Calvin College al uitleg gegeven over de kwestie. Het is goed wetenschappelijk gebruik om de voorspellingen van collega’s nauwgezet te toetsen, benadrukt hij. Hij schrijft dat hij in de resultaten van Socia berust. Tegelijkertijd verwacht hij dat het slechts een kwestie van tijd is voordat er een dubbelster wordt ontdekt die écht op een onvermijdelijke explosie afstevent.

    • Eddy Echternach