Recensie

Strengere selectie komt Amsterdam Fringe ten goede

Theater Festival Amsterdam Fringe biedt „alles waar je niet op zit te wachten”, aldus festivaldirecteur Aukje Verhoog. Ze schroefde het aantal voorstellingen omlaag, waardoor de kwaliteit verbeterde.

Een van de uitschieters dit jaar is 'Die Welt in der wir leben' van Kajetan Uranitsch en Katelijne Beukema. Foto Annelies Verhelst

In de openingsspeech voor de nieuwe editie van Amsterdam Fringe duidde directeur Aukje Verhoog het festival met de frase „alles waar je niet op zit te wachten”. Het is een provocatieve, poëtische omschrijving van een programma dat jaar na jaar de rafelranden van de podiumkunsten opzoekt door een keur aan aanstormend talent te showcasen. Als slogan is het sowieso beter dan het ‘elf dagen kut’ dat nu de advertentiecampagne ontsiert, maar goed, puberaal gedrag past misschien wel bij een festival dat net dertien jaar is geworden.

Tussen de voorstellingen zelf vallen weer veel parels te ontdekken. Sinds Verhoog eind 2016 aantrad schroefde ze het aantal voorstellingen omlaag en paste ze een strengere selectie toe, wat de democratische grondbeginselen van het festival wellicht ietwat ondermijnt maar de kwaliteit zeer ten goede is gekomen. Een van de uitschieters dit jaar is Die Welt in der wir leben van Kajetan Uranitsch en Katelijne Beukema. In een lege ruimte met alleen een videoscherm en een stuk klei op de grond beelden de twee performers steeds nieuwe historische gebeurtenissen (bijvoorbeeld ‘de uitvinding van de stoel’) of concepten (‘rookpauze’) uit, terwijl op het scherm op een leeg blad steeds de betekenis wordt getypt. Langzamerhand neemt het scherm het initiatief over en volgt het spel de woorden in plaats van andersom, tot de performers uitgeput in opstand komen door de persoon die de laptop bedient het podium op te sleuren en onder een berg spullen te bedelven. Het is een geestige performance die op vindingrijke wijze onderzoekt waarom we de neiging hebben steeds overal betekenis aan te geven.

Een ander hoogtepunt is Körper van NEON. Dans en performanceduo Nanna Hanfgarn Jensen en Leon Emil Franzke gooide vorig jaar op het ITS Festival al hoge ogen met Körper Körper, waarin de verhouding tussen lichaam en gender centraal stond. De opvolger behandelt vergelijkbare thema’s, maar benadrukt vooral de manier waarop individuen in de pasvorm van de samenleving worden gedwongen.

In eerste instantie geeft de voorstelling een wat conventionele invulling aan haar maatschappijkritiek, maar Körper ontpopt zich later tot een veel schrijnender werk, als het laat zien hoe degenen die door de patriarchale wereldorde worden vermalen, uit pure wanhoop elkaar in de haren vliegen. De performance ontwikkelt zich tot een gevoelig pleidooi voor onderlinge solidariteit als de enige wijze om weerstand te kunnen bieden aan het systeem.

    • Marijn Lems