‘Nederland steunde Syrische terreurbeweging met materieel’

Onder meer uniforms en pick-up trucks kwamen terecht bij de strijdgroep Jabhat al-Shamiya, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur en Trouw. Volgens het OM is dat een terroristische organisatie.

Strijders van de groepering Jabhat al-Shamiya in het noorden van Aleppo, in 2015. Foto Huseyin Nasir/Anadolu Agency

Nederland heeft een Syrische rebellengroep die door het Openbaar Ministerie als terroristisch wordt bestempeld, gesteund met materieel. De strijdgroep Jabhat al-Shamiya, een islamistische beweging die actief is in de buurt van de stad Aleppo, kreeg van de regering in 2017 onder meer uniformen en pick-uptrucks. Dat melden Nieuwsuur en Trouw maandag op basis van gesprekken met ongeveer honderd Syrische rebellen en betrokkenen. De steun zou in het geheim verstrekt zijn in het kader van het zogeheten NLA-programma (Non-Lethal Assistance).

Een Nederlandse Syriëganger staat volgende maand terecht voor deelname aan Jabhat al-Shamiya, ook wel bekend als het Levantfront. Het OM omschrijft de groep als “salafistisch en jihadistisch”. Ze streeft naar een oprichting van een kalifaat, net als terreurgroep Islamitische Staat, en valt “niet anders te kwalificeren dan een criminele organisatie met terroristisch oogmerk”. Deskundigen zeggen tegen Trouw en Nieuwsuur dat de Nederlandse steun aan de groepering het OM juridische complicaties zal opleveren.

Satelliettelefoons en rugzakken

In juli kwam naar buiten dat Nederland de afgelopen jaren 22 rebellengroepen ondersteunde. De minister wilde echter toen niet zeggen om welke strijdgroepen het ging, ondanks verzoeken van de Tweede Kamer om meer informatie te krijgen over het NLA-programma.

Nieuwsuur en Trouw identificeerden zes groepen die Nederlandse steun hebben gekregen, waaronder Jabhat al-Shamiya. Andere groeperingen zouden zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen. Ook zouden zij met extremistische groepen hebben samengewerkt.

Nederland leverde voor 25 miljoen euro aan steun. Het is niet meteen duidelijk hoeveel daarvan bij Jabhat al-Shamiya terecht is gekomen. De rebellengroepen kregen onder meer pick-up trucks, uniformen, satelliettelefoons, laptops, matrassen, rugzakken en camera’s.

De onthullingen volgen enkele dagen na de aankondiging van het ministerie van Buitenlandse Zaken dat Nederland stopt met steun aan de Syrische oppositie. Volgens minister Stef Blok (VVD) had deze hulp geen zin meer, aangezien een militaire overwinning van president Assad inmiddels onvermijdelijk lijkt, zo schreef hij vrijdag aan de Tweede Kamer. Ook concludeerde Blok dat er onvoldoende toezicht is geweest op het NLA-programma.

Schrikbarend

Tweede Kamerleden reageerden maandag ontsteld op het onderzoek. Martijn van Helvert (CDA), die eerder met partijgenoot Pieter Omtzigt vragen stelde over de Nederlandse steun aan groepen in Syrië, zegt dinsdag een debat over de kwestie aan te zullen vragen. Sjoerd Sjoerdsma (D66) noemt de onthullingen op Twitter “schrikbarend”.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt in een reactie de kwestie “heel serieus” te nemen. De steun aan “gematigde gewapende Syrische oppositie” is in het voorjaar van 2018 stopgezet, staat in een reactie, omdat de risico’s te groot werden. En: “De berichten van Nieuwsuur en Trouw sterken ons in de overtuiging dat het stopzetten van de steun de juiste beslissing was.” Het OM wil tegenover beide media niet reageren op het beleid van Buitenlandse Zaken, en zegt de vervolging van de Syriëganger door te zetten.

    • Christiaan Paauwe