NCTV: jihadistische dreiging is veranderd, maar blijft substantieel

Het dreigingsniveau wordt niet verlaagd. De aanslag op het Centraal Station van Amsterdam illustreert volgens de NCTV de dreiging in Nederland.

Een politieagent surveilleert op station Rotterdam Centraal. Foto Robin Utrecht

De terroristische dreiging in Nederland is van aard veranderd, maar blijft substantieel. Dat schrijft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in het nieuwste rapport Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) dat maandag is gepubliceerd. Volgens de NCTV is er “een verminderde dreiging” van terreurgroep Islamitische Staat (IS), maar houden aanhangers zich nog steeds bezig met het voorbereiden van aanslagen.

“Het dreigingsbeeld ontwikkelt zich ten dele in positieve richting”, schrijft de NCTV. De instantie trekt deze conclusie omdat er een sterke afname is in het aantal aanslagen in Europa en omdat IS bijna al zijn grondgebied heeft verloren in Irak en Syrië.

Lees ook: Keren de jihadisten nu echt terug?

Toch kan het dreigingsniveau (nu 4 van de 5: substantieel) nog niet naar beneden worden geschroefd. Dit heeft met verschillende dingen te maken. Ten eerste opereren er nog steeds internationale netwerken in Nederland die de intentie hebben om aanslagen te plegen in Europa. Ook is de Nederlandse jihadistische beweging onverminderd actief. Aanhangers focussen zich minder op afreizen naar strijdgebied en meer op het verspreiden van jihadistisch gedachtegoed in Nederland zelf.

Voedingsbodem jihadistisch gedachtegoed

De NCTV noemt in zijn rapport de steekpartij op Amsterdam Centraal. Op 31 augustus stak een jonge Afghaan hier twee Amerikaanse toeristen neer, naar eigen zeggen omdat “de profeet, de Koran en Allah veelvuldig worden beledigd in Nederland”. Het incident illustreert volgens de NCTV de dreiging die nog altijd heerst in ons land.

Het is aannemelijk dat jihadisten het Westen aansprakelijk houden voor de val van hun zelfverklaarde kalifaat. Dit zouden zij als rechtvaardiging kunnen gebruiken voor toekomstige aanslagen, denkt de NCTV. Ook zijn factoren die hebben bijgedragen aan de opkomst van IS, zoals de marginalisering van soennieten in Irak en Syrië, niet verdwenen.

Tot slot komen er in de komende twee jaar tientallen veroordeelde jihadisten vrij, zowel in Nederland als in andere Europese landen. Zij zijn mogelijk niet gederadicaliseerd en kunnen hun jihadistische gedachtegoed verder verspreiden als ze vrij zijn.

De NCTV waarschuwt in het rapport ook voor de salafistische beweging die actief is in Nederland. Salafisten “propageren en legitimeren actieve onverdraagzaamheid en anti-democratische activiteiten”, aldus de terrorismecoördinator. Ook vergoelijken zij soms jihadistisch geweld, wat de nationale veiligheid op termijn in gevaar zou kunnen brengen.

    • Floor Bouma