Opinie

    • Carolien Roelants

Goed dat Gaddafi weg is maar wat een hopeloze zooi is Libië

Hebben westerse leiders geen spijt dat ze Libië in 2011 aan de genade van de milities hebben overgelaten, vraagt Carolien Roelants zich af.

Ik vraag me wel eens af of Frankrijk, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten geen spijt hebben dat ze in 2011 geen nazorg verleenden nadat ze de Libische leider Gaddafi ten val hadden gebracht. De leiders die daarvoor verantwoordelijk zijn, zijn allang weg – Sarkozy, Cameron en Obama – en die hebben wel wat beters te doen dan spijt hebben, maar hun opvolgers? In elk geval de Europese; Trump maakt het vanzelf niet uit. Spijt omdat ze zo’n zooi van Libië hebben gemaakt, voor de Libische burgers en voor zichzelf?

U herinnert zich vast wel hoe die westerse leiders na de val van Gaddafi’s regime in hun onmetelijke naïveteit de overwinning van de democratische revolutie begroetten. Ze feliciteerden zichzelf met zichzelf, maar ze dachten er niet aan de wapenarsenalen van Gaddafi leeg te halen die ze zelf hadden volgepropt. En de talloze milities die in de tussentijd waren opgestaan te ontwapenen en een gewone baan te bezorgen. Dat bedoel ik met nazorg. Die milities piekerden er vervolgens niet over om vrijwillig hun wapens aan de kapstok te hangen. Want die wapens hadden ze nodig om baantjes en andere financiële en machtsgerichte voordelen op concurrerende milities binnen te halen. En vervolgens kwamen er een hoop buitenlanden die met wapensteun invloed kochten. Ziedaar de productie van een model-mislukte-staat – beter nog, een niet-staat.

Ik dacht daaraan toen ik de afgelopen week las over de zware gevechten in de hoofdstad Tripoli tussen rivaliserende strijdgroepen. Zo’n 60 doden, en duizenden ontheemden – maar ‘What’s new?’, zult u vragen na zeven jaar intermilitieoorlog en de verwoesting van het land. Maar de strijdende partijen zaten nota bene allemaal in een soort veiligheidsdienst van de ‘regering’ die door de internationale gemeenschap hoopvol wordt opgekweekt om Libië te normaliseren. Er ligt zelfs een plan om in december verkiezingen te houden, waarna dan alle andere machtspretendenten zich bij de feiten zullen neerleggen en samen aan het werk gaan. Jaja, nog steeds naïef; eerder zullen verkiezingen de verdeeldheid nog verder versterken. Als ze ooit worden gehouden.

Ik lees intussen wel eens dat Gaddafi nooit ten val had moeten worden gebracht. Wie dat denkt is zijn foltergevangenissen vergeten.

Ik lees intussen wel eens dat Gaddafi nooit ten val had moeten worden gebracht. Wie dat denkt is zijn foltergevangenissen vergeten. Of zijn waardeloze gezondheidszorg waar de resulterende hiv-besmetting van 400 kinderen in een ziekenhuis in Benghazi (1998) aan Bulgaarse verpleegsters en een Palestijnse arts werd toegeschreven. Die ter dood werden veroordeeld en pas na negen jaar westerse druk vrij kwamen. Of zijn inspiratie en financiële steun voor bomaanslagen (het Lockerbievliegtuig 1988, en vele andere). Zijn steun voor het Ierse Republikeinse Leger (IRA). Zijn steun voor rebellengroepen in het algemeen. De moorden op Libische dissidenten en pogingen daartoe op Arabische leiders.

Vergeet vooral niet dat het Gaddafi was die de Libische grenzen sinds de jaren negentig open zette voor Afrikaanse migranten. „Politieke grenzen en officiële papieren zijn kunstmatige dingen die niet van nature worden erkend”, zei hij in 2006. Het ging hem in eerste instantie om goedkope gastarbeiders, maar wie de Middellandse Zee over wilde werd voor hem een middel om Europa af te persen. In 2008 betaalde de EU hem 500 miljoen euro om migranten weg te houden. In 2010 eiste hij nog eens 5 miljard. Anders zou Europa „een tweede Afrika” worden, dreigde hij op bezoek in Rome.

Terug naar het begin: geen spijt dat Gaddafi weg is, maar spijt dat het land vervolgens niet netjes is achtergelaten. Als politici ooit spijt hebben.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

    • Carolien Roelants