‘De werkloosheid onder Afro-Amerikanen was in de VS nog nooit zo laag’

Dat twitterde de Amerikaanse president Donald Trump op 2 september.

De aanleiding

Apetrots is president Trump op de soepel draaiende Amerikaanse economie. Door zijn toedoen, zegt Trump, licht het rijzend tij alle bootjes op, ook die van Afro-Amerikanen en andere etnische minderheden in de VS. „Dat geldt ook voor Aziaten, Hispanics en bijna elke andere groep”, vervolgde Trump zijn tweet van 2 september dan ook. „De Democraten hadden het hier alleen maar over maar ze deden niks. Mijn regering heeft al geleverd zoals geen enkele andere, en iedereen ziet het!” Er gaat bijna geen maand voorbij of Trump, die onder vuur ligt voor racistisch getinte uitspraken, twittert dat doorgaans Democratische stemmende Afro-Amerikanen hem juist dankbaar zouden moeten zijn.

Waar is het op gebaseerd?

Trump had op 2 september een ontmoeting met Afro-Amerikanen in Philadelphia. Een moment voor de president om wat hij ziet als zijn grootste prestatie weer eens rond te twitteren. Waarop de president zich bij deze tweets baseerde is niet duidelijk, maar het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics publiceert aan het begin van elke maand de werkloosheidscijfers van de maand ervoor, onder meer uitgesplitst naar verschillende bevolkingsgroepen.

En, klopt het?

Ja, maar alleen als je niet verder kijkt dan het getal alleen. Vorige maand lag de werkloosheid onder Afro-Amerikanen op 6,3 procent. Dat is nog lager dan de 6,8 procent van januari, toen het voor het eerst sinds het Bureau of Labor Statistics het werkloosheidscijfer begon uit te splitsen naar ras (1972) beneden de zeven kwam.

Zoals presidenten nu eenmaal graag doen claimt Trump de verdienste hiervoor, maar presidenten zijn van minder invloed op de economie dan conjunctuur. De daling van de Amerikaanse werkloosheidscijfers, waaronder dus die van Afro-Amerikanen, zette al aan het begin van dit decennium in, onder Obama’s ambtstermijn, doordat de crisis over zijn hoogtepunt heen was. Trump overdrijft dus. Maar dat is niet het grootste probleem van zijn bewering.

Het Amerikaanse werkloosheidscijfer is namelijk bedrieglijk. Geteld worden mensen die korte tijd werkloos zijn en actief naar werk zoeken. Een bredere definitie van werkloosheid zou een beter beeld geven. Wie zoals veel arme Amerikanen van zijn paar uur werk niet rond kan komen en meer wil, maar niet kan vinden, telt nu bijvoorbeeld als werkend.

Daarnaast lijkt het cijfer fraaier omdat de Amerikaanse beroepsbevolking afgelopen decennia kromp. Meer dan een derde van de Amerikanen in de arbeidzame leeftijd zoekt überhaupt niet langer naar werk omdat ze volledig van de arbeidsmarkt zijn afgedreven en wordt daarom niet meegeteld als werkloos. Het percentage Afro-Amerikanen in deze categorie ligt hoger dan dat van de bevolking als geheel. De prognose is dat het komende jaren verder zal stijgen. Ook wie in de gevangenis zit, zoals verhoudingsgewijs veel zwarte Amerikanen in de arbeidzame leeftijd, zoekt niet actief naar werk en telt dus evenmin als werkloos.

Het record dat Trump noemt verhult nog een aantal andere langjarige negatieve trends die de aantrekkende economie noch Trump heeft kunnen keren. De werkloosheid onder Afro-Amerikanen ligt traditioneel dubbel zo hoog als bij witte Amerikanen en deze kloof is sinds de jaren tachtig nauwelijks gekrompen. Zwarte Amerikanen blijven oververtegenwoordigd in slecht betaalde baantjes, en bij het combineren van meerdere van die baantjes om het hoofd boven water te kunnen houden.

Conclusie

Trump noemt een juist record, maar laat essentiële context achterwege. We beoordelen de bewering daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Maartje Somers