‘Curaçao handelt in strijd met het internationale recht op bescherming’

Volgens Amnesty International worden gevluchte Venezolanen standaard opgesloten in detentiecentra in afwachting van hun uitzetting.

Gevluchte Venezolanen wachten bij de ambassade in Peru op een bus die ze naar de luchthaven brengt. Foto Martin Mejia/AP

Curaçao ontneemt gevluchte Venezolanen het internationale recht op bescherming. Dat schrijft mensenrechtenorganisatie Amnesty International in een maandag gepubliceerd rapport. De organisatie noemt omstandigheden op het eiland “zeer zorgwekkend” en roept Curaçao en Nederland op de schendingen aan te pakken.

Gevluchte Venezolanen zonder verblijfstatus worden volgens Amnesty standaard opgesloten in detentiecentra in afwachting van hun uitzetting. Hierdoor is het in de praktijk onmogelijk om asiel aan te vragen. Dit is in strijd met het internationale recht op bescherming, aldus Amnesty. “In plaats van bescherming wacht hen detentie en gedwongen terugkeer.”

Lees meer: Hoe nu verder voor Venezuela?

De omstandigheden in de detentiecentra zijn “erbarmelijk”. De cellen zijn overvol, er zijn niet genoeg bedden en de hygiëne is slecht. Volgens Amnesty is er ook sprake van uitbuiting en mishandeling maar kunnen Venezolanen hier bij de autoriteiten niet over klagen omdat ze zich in een kwetsbare positie bevinden. Zo schrijft Amnesty dat bewakers seksuele handelingen vragen in ruil voor maandverband en zeep. Ook worden kinderen van hun ouders gescheiden en in pleegzorg geplaatst. “Sommige bewakers behandelen ons als dieren”, zegt een man die werd vastgehouden in een politiecel op het eiland. Ook citeert het rapport een Venezolaanse medewerker van een humanitaire organisatie:

“Ik belde het politiebureau om te vragen waar ik bescherming kon vragen. De politieagent lachte en zei dat zo’n procedure niet bestond.”

Asielprocedure

Tot juli vorig jaar handelde de VN-vluchtelingenorganisatie‎ UNHCR de asielprocedure informeel af omdat Curaçao geen officiële asielprocedure had. In juli nam de regering dit proces over. Sindsdien heeft het land geen asielwetgeving of beleid openbaar gemaakt, schrijft Amnesty. Ook blijkt het in de praktijk erg moeilijk om een verzoek in te dienen voor bescherming.

Curaçao heeft het VN-vluchtelingenverdrag niet geratificeerd. Volgens Amnesty is het eiland desalniettemin wel gehouden aan “internationale rechtsnormen die verbieden mensen terug te sturen naar plekken waar zij te vrezen hebben voor vervolging”. Ook stelt de organisatie dat Curaçao is gebonden aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden.

Aruba worstelt met toestroom gevluchte Venezolanen: ‘Dit is een tweede Syrië aan het worden’

Amnesty roept Curaçao op ervoor te zorgen dat gevluchte Venezolanen toegang krijgen tot een eerlijke asielprocedure. Ook moeten de beschuldigingen van misbruik en uitbuiting onderzocht worden. De mensenrechtenorganisatie roept ook Nederland op hier tegen op te treden. Omdat Curaçao deel uitmaakt van het Koninkrijk der Nederlanden “is de naleving van mensenrechten een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, aldus Amnesty.

Venezuela bevindt zich in crisis. Er heerst onder meer een enorme economische crisis met een verwachte inflatie van een miljoen procent aan het einde van het jaar. Al 2,3 miljoen mensen hebben sinds 2014 het land ontvlucht. Curaçao ligt zo’n 70 kilometer van Venezuela vandaan. Op het eiland verblijven volgens de mensenrechtenorganisatie tussen de 5.000 en 15.000 Venezolanen zonder verblijfsstatus. Het eiland voert een actief uitzetbeleid. In de eerste vier maanden van dit jaar was ruim 80 procent van de uitgezette vreemdelingen Venezolaan.

Aruba

De premier van Aruba, Evelyn Wever-Croes, liet in mei al weten bezorgd te zijn over de vluchtelingenstroom van Venezolanen. Het Arubaanse beleid is minder hard dan het beleid op Curaçao. Er komen in Aruba minder vluchtelingen aan dan op Curaçao. Tegen NRC zei ze in mei: “Dit is een tweede Syrië aan het worden.[...] Veel meer mensen zullen ook via de zee met bootjes onze richting op komen.”

“We doen wat we kunnen, maar wat moet je als klein eiland? Het Rode Kruis van Aruba heeft maar tientallen plekken.”

    • Belia Heilbron