In een volledig ontspoorde finale bleef er één rustig: Naomi Osaka

US Open De Japanse sensatie Naomi Osaka won van Serena Williams in een US Open-finale die voor altijd om de verkeerde redenen herinnerd zal worden.

Naomi Osaka (links) tijdens de prijsuitreiking van de US Open, met verliezend finaliste Serena Williams. Foto JULIAN FINNEY/AFP

Naomi Osaka staat in de catacomben van het Arthur Ashe-stadion. Het is kort voor de US Open-finale. Een interviewer van sportzender ESPN vraagt haar wat het betekent om op dit podium tegen Serena Williams te spelen. Osaka vertelt dat ze al grandslamfinales van Williams keek toen ze nog een kind was. Met zachte stem: „Ik ben vereerd dat ik deze kans krijg.”

En weg is ze, op naar de grootste wedstrijd in haar prille carrière.

Osaka (20) is zestien jaar jonger dan Williams (36). Ze is in oktober 1997 geboren in de Japanse miljoenenstad Osaka, twee jaar nadat Williams als veertienjarige haar profdebuut had gemaakt. Mede door Williams is ze gaan tennissen. De Williams-familie vormde een inspiratie voor haar vader, Leonard Francois. Hij begeleidde zijn dochters naar een profcarrière – ook de twee jaar oudere zus Mari speelt op de tour.

Haar vader komt uit Haïti, moeder Tamaki is Japanse. Toen Osaka drie was, verhuisde het gezin naar New York, om dicht bij de familie van de vader te wonen. Ze spreekt nauwelijks Japans. „Wanneer ik naar Japan ga, zijn mensen in de war. Bij mijn naam verwachten ze geen zwart meisje te zien”, zei ze in 2016.

In het verleden probeerde de Amerikaanse tennisbond haar over te halen om voor de VS uit te komen, maar de keuze stond op jonge leeftijd al vast: ze speelt onder de Japanse vlag.

Op de foto met haar idool

Lees ook Who’s afraid of Serena Williams?

Osaka staat bij de toss voor de finale met Williams en legende Billie Jean King. Williams kijkt Osaka kort en indringend aan. Andere tijden, andere verhoudingen: vier jaar terug mocht Osaka, toen zestien, op de foto met haar idool, bij een evenement in Californië. Dolblij was ze. Nu is de Amerikaanse haar tegenstander.

Williams oogt gespannen. Er staat veel op het spel voor haar. Ze kan het recordaantal grand slams van 24 van de Australische Margaret Court evenaren. Maar haar missie gaat verder dan tennis alleen. Ze wil een rolmodel zijn voor jonge, werkende moeders. Een jaar geleden beviel ze van een dochter, Alexis Olympia.

Deze zaterdagmiddag in New York moet het moment van Williams worden – de bekroning van haar comeback, de bevestiging dat ze ook als moeder grand slams kan winnen.

Maar het loopt compleet anders.

Osaka speelt een uitstekende openingsset. Met haar snelle, krachtige slagen heeft ze een enorm bereik en weet ze diepte te houden. Ze neutraliseert de klappen van Williams met haar loopvermogen en komt vaak met een beter antwoord. Williams piept en kraakt, en serveert voor haar doen bedroevend, met slechts 38 procent van haar eerste services in. Osaka wint de set: 6-2.

Dan, begin tweede set: het omstreden handgebaar. De coach van Williams, de Fransman Patrick Mouratoglou, geeft vanaf de tribune een tactische aanwijzing met beide handen. Coaching tijdens de partij is bij grand slams verboden. Williams krijgt een coaching violation op haar conto van de umpire, Carlos Ramos.

Serena Williams in discussie met umpire Carlos Ramos. Zondag werd bekend dat de organisatie van de US Open Williams een boete geeft van ruim 14.000 euro.

Foto DANIEL MURPHY/EPA

Maar Williams legt uit dat ze niks gezien heeft – wat Mouratoglou later ook bevestigt, hoewel hij erkent dat hij de aanwijzingen gaf. Williams zegt tegen Ramos dat ze nog nooit vals heeft gespeeld. „Ik verlies nog liever dan dat ik vals speel”, zegt ze. Fel: „You owe me an apology.” Osaka kijkt toe en laat het gaan.

De umpire staat in zijn recht: coach Mouratoglou heeft een tactische aanwijzing gegeven, of Williams het nu zag of niet. Het gebeurt regelmatig dat er vanaf de kant gecoacht wordt. Het verschilt per umpire hoe streng er op wordt toegezien. Ramos staat in het circuit bekend als zeer strikt.

Williams slaat racket kapot

De wedstrijd gaat verder. Het niveau van Osaka zakt iets – terwijl Williams beter gaat spelen. Williams komt met 3-1 voor. De wedstrijd lijkt te draaien. Maar Osaka breakt terug. Williams is woest, slaat haar racket kapot. Haar tweede overtreding, een zogeheten racket abuse. Gevolg: ze krijgt een strafpunt, waardoor Osaka de volgende game begint op 15-0.

Lees ook deze column van Frits Abrahams: De woede van Serena

Vanaf dat moment ontspoort de finale volledig. In het theater van drama, intrige en frustratie blijft er één rustig: Naomi Osaka. Ze lijkt in haar eerste grandslamfinale niet onder de indruk van de omstandigheden: de woede van Williams en de bijna 24.000 toeschouwers van wie velen op de hand zijn van de Amerikaanse. Osaka blijft stoïcijns, laat zich niet afleiden door randzaken, toont af en toe een vuistje.

Osaka na het winnende punt. Ze versloeg Williams met 6-2 en 6-4.

Foto Elsa/Getty Images/AFP

Ze wint twee games op rij: 4-3. Williams blijft foeteren tegen Ramos. De hoofdscheidsrechter komt op de baan, probeert de boel te kalmeren, zonder succes. Williams zegt onder meer tegen Ramos: „You are attacking my character.”

You are a liar.”

You are never going to be on my court ever again.”

Say you are sorry.”

How dare you insinuate I was cheating?”

You stole a point from me. You are a thief too.”

Op basis hiervan – zeer waarschijnlijk voor de woorden „leugenaar” en „dief” – geeft Ramos haar een volgende straf, wegens verbal abuse. Ze krijgt na het eerdere strafpunt reglementair een game penalty, waardoor Osaka van 4-3 op 5-3 komt. Williams wint nog wel haar eigen servicegame: 5-4.

Pretty Young Thing van Michael Jackson knalt door de boxen, als Serena Williams zit te snikken op het bankje, helemaal overstuur. Het is een ongekende vertoning, een zeldzame zelfdestructie van de succesvolste tennisster van dit tijdperk.

Williams zegt ook dat scheidsrechters gescheld van mannen eerder accepteren dan van vrouwen. Williams – die vaak opkomt voor vrouwenrechten en gelijke behandeling – zaterdag tegen de arbitrage: „Mannen zeggen veel ergere dingen.” Ze herhaalt meerdere keren, bijna smekend: „Dit is niet fair.”

Van kwaad tot erger

Ramos handelt strikt gezien correct, maar hij had Williams wellicht eerst onofficieel kunnen waarschuwen én meer uitleg kunnen geven. Zo had hij de emoties bij haar kunnen sussen. Nu werd het van kwaad tot erger.

Osaka maakt het even later af met een servicewinner. Vreugdetranen zijn zichtbaar, verwondering is voelbaar. Het is de meest absurde climax van een finale in jaren.

Bekijk hier de samenvatting van de finale (tekst loopt door onder de video):

Williams omhelst haar en geeft vervolgens geen hand aan de umpire. Osaka is de eerste Japanse tennisser – man of vrouw – die een grand slam wint. Op de nieuwe wereldranglijst staat ze maandag zevende.

Iets van plaatsvervangende schaamte is voelbaar bij de ceremonie. Het boegeroep als de speaker en notabelen aan het woord zijn, de tranen bij Osaka, die haar cap voor haar ogen trekt. Zo had ze het niet gewild. Williams die een arm om haar schouder slaat en vervolgens al huilend een krachtige speech houdt, met Osaka naast haar die tranen wegslikt. Williams: „No more booing!”

Ze is ontwapenend, Osaka. Als haar stemmetje klinkt, is het stil in het machtige stadion. „Het was altijd mijn droom om tegen Serena te spelen in de finale van de US Open. Ik was heel blij dat ik dat kon doen.”

Ze draait zich om en maakt een kleine buiging voor Williams. „Dank je wel.”

Naomi Osaka, ze was fenomenaal op alle vlakken, in een wedstrijd die voor altijd om de verkeerde redenen herinnerd zal worden.

Bekijk hier de beelden van de prijsuitreiking:

    • Steven Verseput