Opinie

Trump nu uit zijn ambt zetten is geen goed idee

Door de dagelijkse spektakelshow in het Witte Huis zou bijna vergeten worden dat de Verenigde Staten een echt land zijn met echte burgers, echte ambities en problemen. En echte macht. Daarom is de rest van de wereld op zoek naar een manier om zich te verhouden tot een supermacht die sinds het aantreden van president Donald Trump tekenen van instabiliteit vertoont aan de top.

De verleiding is groot om Trump en diens kolderieke verhouding tot de werkelijkheid als een onderdeel van de Amerikaanse amusementsindustrie te beschouwen. Hij is met zijn toenmalige succesvolle tv-show The Apprentice tenslotte voor een belangrijk deel ook een product van die bedrijfstak. Maar het presidentschap van Trump is geen persiflage op een president. Hij is écht degene die wettelijk over aanzienlijke macht beschikt over het staatsapparaat. En dat maakt dat alles wat hij doet, serieus moet worden genomen.

Deze week leverden twee publicaties nader bewijs voor het vermoeden dat de president onder curatele staat van zijn directe politieke en ambtelijke omgeving. Zo claimde een anonieme zegsman vanuit de boezem van de regering-Trump in The New York Times dat een „verzetsbeweging” binnen het Witte Huis actief is om het land in bescherming te nemen tegen deze president. Het essay sloot inhoudelijk aan bij de voorpublicaties uit het nieuwste boek van journalistiek icoon Bob Woodward. In Fear. Trump in the White House maakt hij aannemelijk dat ministers en adviseurs met enige regelmaat de opdrachten van POTUS, de codenaam van de president, hebben genegeerd of actief hebben tegengewerkt.

Die obstructie leidt tot een dilemma. Want veel mensen zullen er bijvoorbeeld mee instemmen dat de VS na een gifgasaanval in Syrië niet hebben ingegrepen door Assad en zijn hele regering uit te moorden. Dat was wel het bevel van Trump, volgens Woodward. Maar tegelijkertijd rijst de vraag met welk recht ambtenaren en bewindspersonen de door het volk gekozen president saboteren. Woodward schrijft in dat verband over een „bestuurlijke coup” die in het Witte Huis zou zijn gepleegd.

Het is niet uitzonderlijk dat een Amerikaanse president door zijn omgeving in een ambtelijke houdgreep wordt genomen. Ook is het eerder voorgekomen dat uit de boezem van het Witte Huis anonieme stukken naar de media worden gestuurd. Maar de vraag is of dit eerder op zo’n schaal gebeurde als nu het geval lijkt. Volgens de anonymus deze week in The New York Times wordt binnen het kabinet overlegd over de mogelijkheden om de president ongeschikt te laten verklaren en hem uit zijn ambt te verwijderen. Wettelijk bestaat die mogelijkheid maar die is erg klein.

Meer kans zou dan een ‘normale’ impeachment maken. Dat zo’n afzettingsprocedure niet meer puur theoretisch is, bleek twee weken geleden in het kader van het voortgaande onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de betrokkenheid van Rusland bij de presidentsverkiezingen. Trumps persoonlijke fixer, advocaat Michael Cohen, maakt zich op om in dat verband belastende verklaringen af te leggen over zijn ex-baas. Hij zou vrouwen met wie Trump voor zijn presidentschap seksuele relaties had, afgekocht hebben „om de campagne te beïnvloeden”.

De buitenwereld kan voorlopig alleen toezien hoe het Trump-drama zich in slow motion voltrekt. Met elke week een paar nieuwe afleveringen. Analisten achten het zo goed als uitgesloten dat Trump langs de ene of andere route uit zijn ambt wordt verwijderd.

Tegelijkertijd is zijn hele presidentschap een bewijs van het feit dat in Washington het politiek onmogelijke soms ineens toch mogelijk blijkt. De vraag is wel of de Amerikaanse burgers, de VS en de wereld er veel mee zouden opschieten als de president nu uit zijn ambt wordt gezet. Trump is een bestuurlijk worstcasescenario. Maar er zit voorlopig niets anders op dan de schade die hij aanricht zo veel mogelijk binnen de perken te houden.
In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.