Opinie

    • Marike Stellinga

Verandert er nu echt wat bij ING?

Wat mij opvalt aan de grote misstanden bij Nederlandse banken is dat ze zo op elkaar lijken. Je niet aan de regels houden omdat je geen echte interesse hebt in de regels. Ik heb het over de Liborfraude bij de Rabobank vijf jaar geleden, en over de „jarenlange en structurele overtreding van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme” door ING nu.

Twee zaken die plaatsvonden in de kern van de bedrijfsvoering, die de integriteit van het financiële stelsel schaden en waarvan de risico’s op wangedrag bekend waren. Bij de Rabobank manipuleerden bankiers de Liborrente, een belangrijke referentierente die de Rabo als een van de weinige banken ter wereld mocht afgeven. ING controleerde zijn klanten en transacties nauwelijks en gaf zo criminelen vrij spel om ten minste honderden miljoenen euro’s wit te wassen.

Wat beide zaken zo schokkend maakt, is dat de twee banken nauwelijks interesse bleken te hebben voor een nette en legale bedrijfsvoering. Die interesse was er nauwelijks na waarschuwingen, of na afgedwongen verbeterplannen, de interesse kwam pas toen er strafzaken en boetes dreigden. In het geval van de Rabo een boete van 774 miljoen euro, voornamelijk betaald aan Amerikaanse en Britse toezichthouders. In het geval van ING van 775 miljoen euro, betaald aan het Nederlandse Openbaar Ministerie. Wie zegt dat er geen vooruitgang is?

De opvallendste overeenkomst tussen het feitenrelaas van het OM over ING en de bevindingen van De Nederlandsche Bank over de Rabobank in 2013: een onderbezette afdeling ‘compliance’. Die afdeling controleert of de bankiers zich aan de regels houden. Daar geld in steken is niet leuk: je krijgt er geen hogere kwartaalwinst van als bank. Je moet het dus doen uit principe, en die strategische keuze maakten de top van ING en de Rabobank niet. Dus zagen de banken de misstanden niet.

Het OM verwijt dat ook de top van de bank. Ik citeer: „ING heeft over een lange periode structureel te weinig geïnvesteerd in het voldoen aan haar wettelijke verplichtingen.” „Compliance werd dikwijls minder belangrijk gevonden dan de business.” „Bij het hogere management ontbrak de juiste ‘tone at the top’ […] het belang werd onvoldoende ingezien of uitgestraald.” Inmiddels zegt de bank te zijn bekeerd. De afdeling compliance is uitgebreid van 150 naar 450 mensen.

Prachtig, maar echt ontzettend laat. En of ze wat voor elkaar krijgen in de bank moet nog blijken: ah, daar heb je die compliance-zeikerds weer die onze business verpesten. Want hoe kan het dat een systeembank als ING kennelijk jarenlang driehonderd mensen te weinig in dienst heeft voor zijn wettelijke taak als poortwachter tegen criminaliteit? Hoe kan het dat de it-systemen waren afgesteld op een maximaal aantal witwassignalen omdat anders de controleafdeling het te druk zou krijgen? Hoe kan het dat in een van de witwaszaken die het OM onderzocht, ING 49 witwassignalen vrijwel zonder onderzoek afdeed als niet verdacht? Terwijl ING in 2012 ook al beloofde vanaf nu superinteger te gaan bankieren.

Je hoort banken tegenwoordig steeds harder klagen over al die regels, en dat het allemaal zo overdreven is, en of het niet wat minder kan. Maar kennelijk moet je er als overheid bovenop zitten, met toorn en furie, pas dan gebeurt er wat.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.
    • Marike Stellinga