Nepomniatsjtsji’s walging

Fokke Gerritsma

In het kleine Russische stadje Satka, gelegen op de westelijke helling van de zuidelijke Oeral, werd de afgelopen weken het 71ste kampioenschap van Rusland gespeeld. Sinds het bezoek van tsaar Alexander I in 1824 zijn er misschien niet meer zulke prominente bezoekers in Satka geweest als de twaalf deelnemers aan dit kampioenschap.

Er is daar mooie natuur, maar die was niet besteed aan Jan Nepomniatsjtsji, de favoriet met de hoogste rating. Halverwege het toernooi twitterde hij: „Deprimerende plaats. Deprimerend spel. Deprimerend resultaat. Just perfect.” Met de hashtag #disgusted. Na zijn klacht vermande hij zich en scoorde hij in de tweede helft 4 uit 5, goed voor een redelijk eindresultaat, maar niet meer dan dat.

Anders dan de Nederlanders zijn de Russen gewend hun traditionele toernooien te nummeren, en doordat ze pas bij 71 zijn, vraag je je af wanneer ze begonnen zijn met de nummering van het Russische kampioenschap – dat overigens in de sovjettijd niet elk jaar plaatsvond en toen veel minder belangrijk was dan het kampioenschap van de Sovjet-Unie.

De Russische kampioenschappen uit de tsarentijd tellen ze niet mee, hoewel die gewonnen werden door sterren als Tsjigorin, Rubinstein, Aljechin en Nimzowitsch. Rubinstein woonde in Polen en Nimzowitsch in Letland, waaraan je kunt zien dat het Russische rijk groot was.

Het eerste kampioenschap na de revolutie werd in 1920 gewonnen door de latere wereldkampioen Alexander Aljechin. Een jaar eerder was hij in Odessa gearresteerd en opgesloten in de kelders van de Tsjeka, de geheime dienst van de revolutionaire bolsjewieken. Door zijn adellijke afkomst en zijn veronderstelde banden met de troepen van de antirevolutionaire generaal Denikin, dreigde een executie, maar Aljechin werd gered door tussenkomst van een hooggeplaatste revolutionaire schaakliefhebber. Dit jaar publiceerde de Russische schaakhistoricus Sergei Tkachenko een interessant boek over die tijd: Alekhine’s Odessa Secrets. Chess, War and Revolution.

Het kampioenschap van 2018 werd gewonnen door Dmitry Andreikin na een play-off tegen Dmitry Jakovenko. Die twee zijn hier niet zo bekend doordat ze nog nooit in Wijk aan Zee hebben gespeeld, maar het zijn grote schakers.

Dmitry Jakovenko - Jan Nepomniatsjtsji, Russisch kampioenschap Satka 2018

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. Lb5+ Pd7 4. 0-0 a6 5. Ld3 Pgf6 6. Te1 g6 7. c3 Lg7 8. Lc2 0-0 9. d4 e5 10. a4 cxd4 11. cxd4 exd4 12. Pxd4 Pc5 13. Pc3 d5 14. e5 Pfe4 15. f4 Pxc3 Met 15...f6 kon zwart bevredigend spel krijgen. 16. bxc3 Te8 17. Le3 Dc7 18. Df3 Pe4 19. Lb3 Dd7 Een noodsignaal. Beter was 19...Le6, al is wit ook dan in het voordeel. 20. Tad1 Pxc3 21. Td3 Pe4 Na 21...Pxa4 zijn zowel het eenvoudige 22. Lxd5 als het ingewikkelde 22. e6 sterke zetten. 22. e6 Het simpele 22. Pc2 was ook goed, maar dit is mooier. 22...fxe6 23. Pxe6

Zie diagram

23...Pf6 Hij gooit de handdoek in de ring. Na 23...Txe6 24. Txd5 De8 heeft wit allerlei gunstige mogelijkheden, maar hij zou ze in de ingewikkelde stelling nog moeten vinden. 24. f5 gxf5 25. Pxg7 Dxg7 26. Df1 Een mooie zet. Hij dekt Te1 en bereidt 27. Ld4 voor. 26... Le6 27. Ld4 Kf7 28. Df4 Met alle witte stukken in de aanval is er geen goede verdediging voor zwart. 28...Ld7 29. Tf1 Le6 30. Tg3 Dh8 31. Dh4 Tad8 32. Lc2 h6 33. Lxf5 Zwart gaf op.

    • Hans Ree