Ieder lustrum eren rugbyers de beren

Foto Walter Herfst

Beelden in de stad hebben het vaak niet makkelijk. Ze worden met graffiti besmeurd, als openbare plasplek gebruikt, voor de grap van hun sokkel gehaald of – in het beste geval – volledig genegeerd door het langslopend publiek. Van eerbetoon is maar zelden sprake, ook niet als het gaat om schrijvers of politici die in hun tijd veel voor Rotterdam hebben betekend.

Uitzonderingen zijn er natuurlijk ook, soms verrassend. Het bronzen beeld Spelende Beertjes, op de kruising van de Lijnbaan en het Stadhuisplein, wordt iedere vijf jaar uitbundig geëerd door leden van de studentenrugbyclub RSRC, als start van hun lustrum. Ook dit jaar stonden de rugbyers er, op zaterdag 12 mei, om de beren toe te zingen en van rugbydassen en champagne te voorzien. Niemand weet precies wanneer de traditie geboren is, zegt Wout Konings, tot deze zomer president van de club. Maar de eerste vermelding dateert van 1983. „Het derde lustrum werd uiteraard gestart met het eren der beren, onder grote belangstelling van de plaatselijke bevolking en werd besloten met een luid Swing Low”, zo staat in het lustrumboek.

Dat zal de Vereniging Winkelpromenade Lijnbaan niet voor ogen hebben gestaan toen zij in 1956 het beeld Spelende Beertjes cadeau kregen van de ambassadeur van Noorwegen. In dat jaar had het gloednieuwe winkelgebied een tentoonstelling georganiseerd over de Noorse hoofdstad Oslo. Na afloop van de tentoonstelling bood de burgemeester van Oslo het beeld aan van de Noorse kunstenares Anne Grimdalen. Grimdalen, die leefde van 1899 tot 1961, maakte naast bustes en mensfiguren, vooral veel diersculpturen, meestal in graniet en brons. De Spelende Beertjes staan op een hele lage sokkel, zodat kinderen ze goed kunnen zien. De spelende, bronzen beertjes nodigen ook echt uit tot aaien.

De Beertjes pasten, in hun vrolijke onschuld goed in de nieuwe Lijnbaan, die eind 1953 was geopend en als eerste verkeersvrije winkelpromenade ter wereld bezoek vanuit de hele wereld aantrok. Het architectenbureau Van den Broek en Bakema had van de gemeente Rotterdam de opdracht gekregen om een nieuwe invulling te geven aan het winkeldeel van de verwoeste binnenstad. Hun ideeën waren revolutionair. Winkelen, wonen en werken werd voor het eerst helemaal uit elkaar getrokken. Auto’s mochten het promenadegebied niet in (alleen via speciale expeditiestraten) en winkeliers werd verboden om de ruimte boven de winkels voor eigen woonruimte te gebruiken. De winkels kregen (verplicht) grote, verlichte etalages en er kwamen terrasjes – in het Nederland van de jaren ’50 nog nauwelijks ergens te vinden. Volières met vogeltjes en papegaaien, los op een stok, versterkten het idee dat winkelen een vrijetijdsbesteding kon zijn in plaats van een nuttige gang naar de kruidenier.

Zoals bekend brak dertig jaar later, in de jaren ’80, de scheiding tussen wonen, werken en winkelen de Lijnbaan juist op. Als de winkels aan het einde van de middag dicht gingen, was er geen mens meer te zien – met uitzondering van groepen rondhangende jongeren. Door vandalisme en winkeldiefstal trokken winkeliers weg, of dekten hun etalages ’s avonds af met rolschermen, waardoor de Lijnbaan nog onaantrekkelijk werd.

De gemeente heeft geworsteld met de aanpak van de Lijnbaan, die overigens genoemd is naar de touwslagerij die hier tussen 1667 en 1845 was gevestigd. In 2010 heeft de Lijnbaan de status van rijksmonument gekregen en in mei van dit jaar is de renovatie van start gegaan. De luifels en de gevels worden ontdaan van alle ‘opknapbeurten’ in eerdere decennia en krijgen opnieuw het uiterlijk dat ze in de jaren ’50 hadden. Stadsbestuur en architecten hopen dat daarmee ook de uitstraling van die periode terugkeert.

De Spelende Beertjes zijn inmiddels nog het enige zichtbare bewijs van de banden die sinds 1951 bestaan tussen Rotterdam en Oslo. Ook de grote kerstboom die jaarlijks voor het Rotterdamse stadhuis wordt opgezet, was vanaf dat jaar een cadeau uit Oslo, bedoeld om de Rotterdammers enige vrolijkheid te geven in een stadscentrum dat na de Tweede Wereldoorlog uit puin opnieuw moest worden opgebouwd. In 2014 besloot het stadsbestuur van Oslo de gratis kerstboom te schrappen, wegens de hoge transportkosten en de noodzakelijke maatregelen om te zorgen dat de bomen geen infecties zouden meebrengen. De kerstboom wordt nu door Rotterdam zelf betaald.

    • Marcella Breedeveld