Recensie

Urland toont oud werk dat nog niet helemaal rijp was

In hun Ur-triënnale laat collectief Urland twee oude stukken opvoeren door vijf stagiairs.

Stagiairs spelen ondermeer de sciencefictionpastiche ‘House on Mars’ van performance collectief Urland. Foto Urland

Vijf stagiairs spelen de vijf acteurs van het Rotterdamse collectief Urland in de Ur-triënnale. aan hen de taak om twee korte stukken van Urland uit 2011 uit te voeren: House on Mars en De Oktobertragödie. Maar eerst praten de vijf stagiairs over de aard van theater en hoe het is om in een collectief te werken. Op plechtige toon worden stijfjes geformuleerde algemeenheden verkondigd, deels voorgelezen van papier. Zoals: „De acteur is een spreekbuis, om het werk en de daarbij behorende ideeën te kanaliseren naar de toeschouwer.”

De ironie druipt er vanaf, zonder dat het erg komisch wordt, en het effect van deze maskerade (acteurs die acteurs spelen) ebt snel weg. Toch houden ze het een kwartier vol. En bij het ombouwen tussen de twee stukken die ze uitvoeren, herhalen ze dit geintje. Maar dan gaat het vooral over de motieven om theater te maken: een even ironisch bedoelde, maar droge opsomming van holle frases.

Geen spanningsboog

Dan de twee stukken: House on Mars is een in het Engels gespeelde sciencefictionpastiche op een bekend gegeven: de reis door de ruimte van twee astronauten en een alwetende boordcomputer. De vervreemding en eenzaamheid die de reis veroorzaakt levert geen spanningsboog van drie kwartier op.

Hetzelfde geldt voor De Oktobertragödie. De opzet is geestig: gekleed in lederhosen spelen de vijf in het Duits een amoreel gezin van drie zonen met vader en moeder, waarin de moeder steeds het slachtoffer wordt van de mannen. De grap is dat de tekst van band komt, waarbij de acteurs playbacken, vaak expres verkeerd, en daarbij aangezet dramatisch acteren.

Een cabaretduo als Van der Laan en Woe zou van dit speelse idee een ijzersterker sketch van vijf minuten weten te smeden. Bij Urland ben je, als de amorele handelingen na drie kwartier definitief uit de bocht gieren, blij dat het erop zit.

In hun vorig seizoen gespeelde UR leidde dit soort invallen tot vrolijke, compacte scènes. Wat Urland met deze terugblik op het eigen oeuvre vooral laat zien is dat ze ideetjes eindeloos konden uitwalsen.

    • Ron Rijghard