Opinie

    • Michel Kerres

In de Brexit-finale hebben de Britten nog veel humor nodig

Het Brexit-seizoen is weer geopend, zag Michel Kerres. Er moet binnenkort een deal liggen, maar de Britten liggen nog hopeloos met elkaar overhoop.

Met het najaar komt de Brexit. Als je in maart 2019 wilt scheiden, moet je in oktober 2018 een deal hebben. Althans, dat is het plan van premier Theresa May. Naarmate de deadline dichterbij komt, zwelt in het Verenigd Koninkrijk de kakofonie weer aan.

May is vastberaden, maar haar politieke speelruimte is minimaal. EU-onderhandelaar Michel Barnier wijst haar ideeën af. De Brexiteers in haar partij vinden dat ze Brexit verwatert en zich door Brussel laat ringeloren.

Ik vond de Brexit altijd een eenduidige kwestie: het is een tragische vergissing. Kiezers, ontdaan over immigratie, hebben zich laten opjutten met onwaarachtige beloftes en zich laten bedwelmen door herinneringen aan het VK als wereldmacht. Onder het banier van een vaag nieuw Global Britain wordt politieke macht ‘gerenationaliseerd’. Van internationale samenwerking terug naar concurrentie tussen naties. Ik zag de vooruitgang niet.

De Britten die ik in de zomer van 2017 ontmoette op een Grieks eiland zagen dat ook zo. ‘Nee, nee, wij waren het niet’, zeiden ze op het terras in koor. De gepensioneerde City-man, het architecten-echtpaar, de hovenier, de freelance journalist – deze Britten schaamden zich een beetje voor de Brexit. Op eentje na.

In de lobby van het kleine familiehotel hing een grote man dag en nacht boven zijn laptop. Hij schrijft een Brexit-boek, fluisterden hotelgasten. Hij schrijft een pro-Brexit-boek, verbeterde zijn vrouw, die moest toezien hoe de gezinsvakantie net iets anders liep dan gepland, en die zelf tégen de Brexit was.

Dit jaar was Liam Halligan weer in Griekenland. Van Clean Brexit was intussen een tweede druk verschenen en bij een glas Mythos bezong hij nog eens de voordelen van de scheiding. Halligan, economisch columnist van The Sunday Telegraph, argumenteert vooral financieel. Het VK is een handelsnatie en gedijt op de wereldmarkt alléén beter dan vastgeketend aan de EU, stelt hij. De economische groei in andere delen van de wereld is groter dan in Europa. Bovendien is de EU zonder VK slechts 15 procent van de wereldmarkt. De Brexit, kortom, is het Britse antwoord op de langzame verschuiving van het economisch zwaartepunt in de wereld naar Azië.

Veel Britten vragen zich inmiddels af: kunnen we het na twee jaar eens over iets ánders hebben?

Zijn enthousiasme was aanstekelijk, ook al begreep ik nog steeds niet hoe je alleen sterker kunt staan dan met z’n allen. Er was ook bitterheid in het verhaal geslopen. De Brexit is nog steeds goed, zei hij, maar de politieke uitvoering is een ramp.

Hij had meegewerkt aan May’s Lancaster House-speech van januari 2017, waarin ze koerste op een harde, cleane Brexit. Nu zegt ze nog maar een halve Brexit te ambiëren – wel voor diensten, niet voor goederen, kort gezegd. Ze presenteert het als de enige haalbare optie. Halligan: „Het is technisch onuitvoerbaar, in Brussel niet acceptabel en slecht voor het VK.” Uiteindelijk, voorspelt hij, moet ze terugkeren naar een heldere scheiding van de EU om vervolgens te koersen op een vrijhandelsverdrag, zoals de EU heeft met Canada.

Het is een slopend politiek proces, verzuchtte Halligan. Veel Britten vragen zich inmiddels af: kunnen we het na twee jaar eens over iets ánders hebben? Zelf wordt hij vaak uitgescholden voor zijn Brexit-pleidooien.

Wat doen Britten als ze het even echt niet meer weten? Dan houden ze zich met spot op de been. Zo ook Halligan. Verkleed als ‘Austin Liam Powers’ nam hij in het satirische BBC-programma This Week May, Labour, de Conservatieven én zichzelf op de hak. De Britten zullen de komende maanden nog heel wat humor nodig hebben.

Bekijk hier de video met Halligan als ‘Austin Liam Powers’:

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.
    • Michel Kerres