Dit park moet 400.000 bezoekers trekken

Attractie

Met een educatief park wil Almere, waar in 2022 ook de Floriade plaatsvindt, zich op de kaart zetten. In Cornwall oogst een soortgelijk project succes.

Artist impression van Eden Holland, schuin onder het Floriadeterrein. Het opent in 2022. Beeld Eden Holland

Je ziet het nog niet helemaal voor je, als je er een fietstocht maakt. Oké, je fietst door natuurgebied. Door een wat slordig ogend bos met een paar breed uitgevallen, geasfalteerde fietspaden. Veel andere fietsers kom je niet tegen, wel hoor je continu het geluid van auto’s op de snelweg die er vlak langs loopt. En ja, er staat ook een kasteeltje: kasteel Almere.

Toch is hier, pal onder de A6 bij Almere, in het bos aan beide kanten van het kasteel, de plek waar over een paar jaar een park met de naam Eden Holland de deuren zal openen. Tot vorig jaar was die naam nog Eden Soestdijk, naar een van de drie partijen die een bod deden op het paleis Soestdijk en het park eromheen. Maar dat paleis kwam voor 1,7 miljoen in handen van Made By Holland, een consortium dat het rendabel wil maken en vervolgens mogelijk verkopen.

Eden Holland is het project van een stichting met een goededoelenstatus. Deelnemende partijen zijn onder meer architectenbureau Mecanoo, tentoonstellingsarchitecten Kossmann.dejong, ingenieursbureau Royal HaskoningDHV en Staatsbosbeheer. In juni 2017, toen het Soestdijk-besluit viel, had die stichting al twee jaar tijd en geld gestopt in het maken van een plan naar analogie van het Eden Project in het Britse Cornwall (1,1 miljoen bezoekers per jaar, 20 miljoen sinds de opening in 2000): een park waarin duurzaamheid en educatie centraal staan. Opvallendst aan het plan was de biodome: een enorme door de paleistuinen slingerende kas, waarin bijvoorbeeld een poolklimaat en tropisch klimaat zouden worden nagebootst.

Het park moet in 2022 openen. Dat is ook het jaar waarin bij Almere de Floriade plaatsvindt, de wereldtuinbouwtentoonstelling die eens in de tien jaar wordt gehouden. Almere heeft er hoge verwachtingen van, het is een van de eerste onderwerpen uit het nieuwe coalitieakkoord van de gemeente, Liefde voor Almere. „De Floriade is een geweldig evenement om de stad op de kaart te zetten”, staat daarin.

Icoon tijdens de tentoonstelling

Nog geen maand nadat zijn plan het niet had gehaald, juli 2017, werd initiatiefnemer Anton Valk van Eden Soestdijk gebeld door de directie van de Floriade. Valk: „Ons concept paste helemaal binnen dat van hen. En ze vonden de grote kas interessant, die een icoon zou kunnen worden tijdens de tentoonstelling.” Er kwam een haalbaarheidsonderzoek in opdracht van gemeente en provincie, dat vorige maand is afgerond.

Belangrijkste conclusie: Eden Holland biedt Almere kansen op het gebied van cultuur en recreatie, alleen moet het park met zijn productietuinen en ontdekkingsbossen niet op het Floriadeterrein komen, maar schuin eronder: in het natuurgebied van Staatsbosbeheer, aan weerszijden van Kasteel Almere. En als Eden Holland en de Floriade in april 2022 gelijktijdig opengaan, kan het park met zijn iconische kas de tentoonstelling zowel „versterken” als meehelpen aan „een positieve nalatenschap”.

Lees ook: Waarom wil Almere per se de Floriade organiseren?

Want aan een Floriade kleven risico’s. Zes jaar geleden leed de Floriade in Venlo 9 miljoen euro verlies en viel de verwachte werkgelegenheid tegen. „Het organiseren van een dergelijk evenement is niet zonder (financiële) risico’s”, staat in het coalitieakkoord van Almere. Niet voor niks is voor na afloop een woonwijk gepland op het 60 hectare grote Floriadeterrein.

Ook zou het jammer zijn een half jaar lang publiek binnen te halen, zonder dat dit een vervolg heeft, vindt de gemeente. „ Almere wil in 2030 een cultureel profiel hebben dat past bij de vijfde stad van Nederland”. Voor dit ‘Almere 2.0’ „ligt de focus op de ontwikkeling van een cluster natuur en kunst, dat inspeelt op het zeer groene en ruime karakter van Almere, waarbij de stad wordt gezien als één groot parklandschap”.

Soestdijk overnemen niet het doel

Eden Holland-voorzitter Anton Valk ontvangt in het provisorische kantoor van de Floriadedirectie, een voormalige duikschool die nog moet worden omgebouwd tot Floriadepaviljoen. Aan de muren hangen kaarten, plannen en artist-impressions, in de verte wordt gewerkt aan de A6. Waar de snelweg nu nog het aanstaande Floriadeterrein doorsnijdt, ligt die straks enkele kilometers lang in een tunnelbak.

Valk (68) is voormalig topman van Abellio, de Britse dochteronderneming van de NS. Zodoende kende hij het Eden Project in Cornwall. Het was, zegt hij, „niet mijn primaire doel om Paleis Soestdijk over te nemen”. Wat hij wél wilde: „Een inspirerende plek creëren, waar bezoekers zich bewust worden van de gevolgen van een duurzaam beheer van de aarde – en de belangrijke rol die individuele mensen daarin kunnen spelen.” Dat staat ook in het haalbaarheidsonderzoek dat op zijn tafel ligt, Eden Holland, een culturele publieksattractie op wereldniveau voor Flevoland als legacy voor de Floriade 2022. „Meer dan 400.000 jaarlijkse bezoekers”, worden er straks verwacht.

Voor Eden Soestdijk waren meer bezoekers voorzien, vanwaar het verschil? Valk: „Daar had je al de bekendheid van de plaats, waar een bestemming voor moest worden gezocht. Hier moet alles nog worden opgebouwd: het park zelf, maar ook de naam en de uitstraling.” Ook om die reden is het belangrijk klaar te zijn wanneer de Floriade opent, of desnoods meteen erna. Mogelijk verandert de naam nog van Eden Holland in Eden Floriade.

Vooralsnog is er onder voorwaarden 10 miljoen beschikbaar gesteld door Almere en Flevoland. De totale kosten worden geraamd op 55 miljoen, waarbij Eden Holland uitgaat van subsidie, donaties, sponsoring en financiering door banken. Het park krijgt 75 arbeidsplaatsen, 200 stageplekken voor het middelbaar beroepsonderwijs en 50 leerplekken voor mensen die moeilijk aan werk komen, zoals gehandicapten.

Kasteel Almere (en het omliggende terrein) is niet bij de plannen betrokken. Ton Theunis, thrillerschrijver en Almeerder-van-het-eerste-uur, wil er een fantasypark met de naam Witchworld van maken. Huis-aan-huisblad Almere Deze Week tekende op dat hij het „jammer” vindt dat er wel geld gaat naar de Floriade en Eden Holland, maar niet naar Witchworld. Ook Ton Theunis hoopt op opening tijdens de Floriade in 2022, liet hij vorige week nog weten in NRC. Al is er onlangs een belangrijke Chinese financier afgehaakt.

Vooralsnog lijkt Almere niet erg happig op een fantasypark en een duurzaamheidspark naast elkaar, maar synergie wordt niet uitgesloten. Er zijn „aanvullende mogelijkheden voor de bestemming van het kasteel en de bijbehorende gronden”, staat in het haalbaarheidsonderzoek van Eden Holland.

Correctie (12 september 2018): In een eerdere versie van de intro bij dit artikel stond dat de Floriade plaatsvindt in 2020. Dit moet zijn 2022, zoals in de tekst zelf correct was vermeld. Dit is hierboven aangepast.

    • Gretha Pama