Over Trumps tweets praten ze bij Tata Steel allemaal

Tata Steel Het personeel van de hoogovens in IJmuiden let ook op de tweets van Trump. ‘Maar we openen de vergadering er niet mee.’

Staalrollen in een zinkbank bij Tata Steel in IJmuiden. Foto Jasper Juinen / Bloomberg

Brexit. Het klimaatakkoord van Parijs. Trump en z’n handelsoorlog. Chinese staaldumping. Een sector die hoognodig geconsolideerd en gereorganiseerd moet worden. Heel wat mondiale kwesties hebben hun weerslag op Tata Steel in IJmuiden. Maar wat merkt het bedrijf daar nou precies van?

Ter ere van de honderdste verjaardag van de hoogovens organiseerde Tata Steel een middag in het Dudok Huis waarop journalisten konden praten met werknemers uit alle lagen van het bedrijf. De werknemers waren vast geïnstrueerd om niet te veel meningen over gevoelige zaken te hebben („Niet!”, zegt de woordvoerder), maar journalisten mochten alles vragen en teksten hoefden niet vooraf langs afdeling persvoorlichting.

De vraag van NRC was welke van die grote ontwikkelingen het gewone werk het meeste raakt – en hoe.

Eerst: als president Donald Trump ’s nachts iets twittert over staalheffingen of importtarieven op auto’s, dan hebben ze het daar ’s ochtends allemaal over. „Ja tuurlijk”, zegt Mathias Mul, verantwoordelijk voor de nieuwbouw van ‘gietmachine 23’. Een tiende van het staal uit IJmuiden gaat immers naar de VS. „Maar we openen de vergadering er niet mee. Die openen we met technische dingen.” De koelkanalen, temperatuurbeheersing, en of de monsters op tijd zijn genomen.

Op de wandelgangen van de onderzoeksafdelingen gaat het ook over de tweets, zegt Ellen van der Aa, ‘principal scientist’ op het gebied van lassen. „Wat Trump zegt, kan consequenties hebben voor de richting van ons onderzoek. Misschien moeten we ons eerst op de vragen van andere klanten richten, bijvoorbeeld.”

Opmaken voor verandering

Govert Kockelkoren, baas van de walserijen en de verzinklijnen op het terrein: „Trump en Brexit bepalen de bedrijfsresultaten. Maar daar heb ik niet direct iets mee te maken. Wat mij wel aangaat is de fusie.”

Het samengaan met de staaltak van het Duitse Thyssenkrupp maakt op korte termijn het meeste verschil. Kockelkoren – een „warmwalser” – bereidt zich voor op heel wat verandering. Nu maakt Tata Steel elke dag op dezelfde walsen verschillende soorten staal. Constructiestaal, hoogsterkte staal, vervormbaar staal, verpakkingsstaal – IJmuiden is flexibel. „Maar is dat optimaal? Moeten we sommige lijnen niet dedicaten aan één soort? Met de Duitsers erbij kan dat beter. Nou goed, daar is niet iedereen enthousiast over. Het idee bij veel mensen in de fabriek is toch: IJmuiden kan alles.”

Van de fusie merkt hij het meest, zegt ook Derk Triezenberg, baas over de logistiek en verantwoordelijk voor de magazijnen, het spoorsysteem en de uitvoerhaven.

Na de fusie zal er ongetwijfeld uit efficiëntie met klussen en klanten worden geschoven tussen Tata en Thyssenkrupp, zegt Triezenberg. „In mijn hoofd ben ik al scenario’s aan het maken. Voorbeeld: als we met de Duitsers samenwerken, is het niet logisch dat wij onze spullen nog naar Duitsland vervoeren. En het is misschien ook niet logisch dat zij spullen naar de VS blijven verschepen, want die moeten zij eerst naar een Duitse haven brengen. Ik heb een eigen haven.” Maar wat betekent dat voor zijn vijfhonderd werknemers in ploegendienst? Moeten er meer bij in de haven, minder bij de treinen? Kunnen ze wel wisselen van plek?

Dat is allemaal binnenkort. Op de lange termijn tellen andere zaken. Hoe loopt het af met het dumpen van Chinees staal? Hoe pakt de Brexit uit voor de Britse tak van het Europese fusiebedrijf? Escaleert de handelsoorlog? Over die grote kwesties voelen mensen zich machteloos.

Grote energieverbruiker

Tastbaarder is het klimaatakkoord. Dat gaat IJmuiden grondig veranderen, denken werknemers. Tata is één van de grootste energieverbruikers van Nederland en bij staal maken komt onvermijdelijk gigantisch veel CO2 vrij. Tata Steel moet ook mee met het nieuwe doel dat in 2030 de CO2-uitstoot in Nederland met 49 procent moet zijn afgenomen.

Daar is Tata Steel hard mee bezig, zegt Arzu Feta, procestechnoloog bij de afdeling energie. „We moeten wel. CO2-uitstoot wordt steeds duurder in het emissiehandelsysteem. Dat helpt me wel in mijn werk. Maar industrie is zo conservatief. En trááág.”

En om echt een verschil te maken moet het oerproces van staal maken worden aangepast. „Dat is heel erg moeilijk, daar zoeken alle staalbedrijven naar.”

Feta houdt zich nu bezig met hergebruik van vrijgekomen gassen als brandstof. „De energietransitie interesseert me al lang. Ik ben dus maar gaan werken bij een bedrijf dat ontzettend veel energie verbruikt. Hier kan ik het meeste verschil maken.”

Lees ook: Hoe Nederland lobbyde voor het hoofdkantoor van Tata/ThyssenKrupp
    • Carola Houtekamer