‘Het wildwesttijdperk op sociale media loopt ten einde’

Opnieuw moesten techbedrijven zich verantwoorden voor het Amerikaanse Congres. Twittertopman Jack Dorsey gaf toe dat zijn bedrijf achterloopt in „de beveiligingswedloop”.

Op de gang van de Senaat was de discussie over sociale media woensdag in Washington bepaald vuriger dan in de vergaderzaal waar Twitter-topman Jack Dorsey en Facebooks tweede vrouw, Sheryl Sandberg onder ede werden verhoord over buitenlandse inmenging tijdens de presidentsverkiezingen van 2016.

Op de gang stond namelijk Amerika’s bekendste complotdenker Alex Jones te razen, geheel in de stijl van zijn Infowars shows, waarin hij samenzwering na samenzwering voor zijn kijkers oproept.

Ditmaal ging het hem om de samenzwering van de grote tech-bedrijven die hem vorige maand goeddeels van hun platforms hadden verbannen. Hij trok veel aandacht, meer met zijn volume dan met wat hij zei. Uiteindelijk klampte hij de Republikeinse senator en oud-presidentskandidaat Marco Rubio aan, noemde hem een „bandiet”, en werd hardhandig door hem afgeschud.

Hoe excentriek het circus van Jones ook was, in de zalen van zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden werd de kwestie van mogelijke censuur door monopolisten van sociale media wel degelijk ook aan de orde gesteld. Republikeinse afgevaardigden borduurden voort op beschuldigingen van president Trump, die onlangs opriep tot een onderzoek naar (linkse) vooringenomenheid bij Google en andere dominante tech-bedrijven.

Zo vroeg senator Steve Scalise (Louisiana) aan Dorsey waarom in oktober vorig jaar een campagneboodschap van de Republikeinse kandidaat-senator Marsha Blackburn door Twitter was geblokkeerd. Het bedrijf zelf had als verklaring gegeven dat de zin waarin zij zich beloofde in te zetten tegen de verkoop van „delen van het lichaam van baby’s”, werd gekwalificeerd als „opruiend” en dat daarom de boodschap was geblokkeerd. Scalise wees erop dat Justitie onderzoek doet naar de beschuldigingen tegen de vrouwengezondheidsorganisatie Planned Parenthood, die weefsel van geaborteerde foetussen zou verkopen voor medisch onderzoek.

Dorsey antwoordde dat het blokkeren van deze campagne een vergissing was geweest van Twitter en snel was hersteld. Scalise voerde aan dat onderzoek van de journalistieke website Vice had uitgewezen dat van alle 535 afgevaardigden in het Congres, maar drie last hadden van beperkingen die hun door het platform waren opgelegd: alle drie conservatieve Republikeinen. Zijn vraag: wie bepaalt hoe wanneer een tweet of een account wordt verwijderd? Dorsey onderstreepte dat hier geen politieke voorkeur aan ten grondslag ligt, dat de inhoud niet wordt bekeken, laat staan dat medewerkers naar eigen goeddunken ingrijpen, maar dat de accounts worden gemonitord op rond van „hoe zij zich gedragen”.

Hoe Facebook van de hemel in de hel belandde

Valse afzenders

In de Senaat zaten Twitter en Facebook gebroederlijk naast elkaar – Google had het laten afweten, en werd daarvoor door veel senatoren gekritiseerd. In het Huis zat alleen Jack Dorsey namens Twitter. Maar de kwesties die aan de orde werden gesteld, kwamen overeen: hoe kwetsbaar zijn gebruikers van sociale media voor valse informatie, valse afzenders en andere vormen van massabeïnvloeding? En op welke wijze worden nepaccounts en valse of schadelijke informatie geïdentificeerd?

Over de gevaren van beïnvloeding was Facebooks Chief Operating Officer Sandberg optimistischer over haar bedrijf dan Dorsey over het zijne. Zij wees op de maatregelen die Facebook had genomen: een verdubbeling van het beveiligingspersoneel tot 20.000. En op de resultaten, zoals het uit de lucht halen van 650 accounts uit Iran en Rusland die volgens Facebook waren aangemaakt om het Amerikaanse publiek te verwarren.

Als het gaat om het vinden van nepaccounts, dat is lastig volgens Sandberg, maar als ze eenmaal zijn ontmaskerd, dan is er verder ook geen discussie over: afsluiten. „Als het gaat om mogelijk hatelijke inhoud, dan hebben wij daar veel meer discussie over.” Zij wees erop dat de regels voor wat niet mag, op Facebook voor iedere gebruiker te lezen is: geen getreiter, geen haat, geen oproepen tot geweld.

„Daar komen we op terug”, zei Facebook-topman Mark Zuckerberg steeds toen hij zich in april voor het Amerikaanse Congres moest verantwoorden

Hoe beleefd de ondervraging, onder ede, ook gebeurde, de senatoren konden geen fundamentele toezeggingen van Facebook lospeuteren. De vicevoorzitter van de senaatscommissie, Mark Warner (Democraat, Virginia) had een streng uitgangspunt: „Het wildwesttijdperk op sociale media loopt ten einde”, maar de ondervraagden gaven geen krimp. Transparantie over welke gegevens het platform deelt met Chinese fabrikanten van smartphones en tablets? „Ik kan niet zomaar toezeggen dat wij dit publiek maken”, aldus Sandberg. De gebruikers meedelen hoeveel geld Facebook aan hun gegevens verdient? „Wij werken hierover graag met de Senaat samen”, zei Sandberg. Sluit Twitter accounts af als de regering in autocratische landen dat vraagt? „Wij hebben hierover gevochten met bijvoorbeeld de Turkse regering en soms gewonnen”, zei Dorsey.

Wilde Westen

Twitter kijkt intensief naar zijn gebruikers, zei Dorsey. „Wij houden wekelijks 8 à 10 miljoen accounts tegen het licht.” Maar hij gaf toe dat zijn bedrijf achterloopt in de beveiligingswedloop. Hij had tevoren een stuk laten rondgaan met een aantal uitgangspunten om de „collectieve gezondheid” op sociale media te verbeteren. Daarin gaat het zowel om getreiter als om het bewust verspreiden van valse informatie.

Hij formuleerde vier principes voor „een gezonde openbare ruimte” op sociale media. Gedeelde aandacht: praten we over hetzelfde? Gedeelde werkelijkheid: gaan we uit van dezelfde feiten? Verscheidenheid: krijgen wij verschillende meningen te zien, op grond van die gedeelde werkelijkheid? Ontvankelijkheid: zijn we open en beleefd, en luisteren we naar verschillende meningen?

Dorsey zei dat bij Twitter intern een fundamentele discussie wordt gevoerd over het platform en zijn gebruikers. „Door in onze vormgeving de nadruk te leggen op hoeveel volgers een gebruiker heeft, geven we misschien wel de verkeerde prikkel. Wij denken erover om de mate waarin berichten van iemand worden gedeeld en geliket prominenter in beeld te brengen.”

    • Bas Blokker