Druiven plukken: lijf vermoeid, hoofd lekker leeg

Wijnoogst Vooral veertigers en vijftigers doen het: een week lang helpen bij de druivenoogst. Niet voor het geld, maar voor de ontspanning.

Foto Reuters/Charles Platiau

Deze vrijdag mag-ie weer. Gabriël Cornelisse (50), docent maatschappijleer uit Rotterdam, kijkt al weken uit naar zijn vakantie bij wijnboerderij Domaine de Marotte in Zuid-Frankrijk. Met zo’n dertig andere vrijwilligers zal hij er een week lang de druivenoogst binnenhalen. „Het heeft iets avontuurlijks. Ik sta normaal gesproken voor de klas op een havo/vwo-school en thuis heb ik een gezin met drie kinderen. Dit is even iets héél anders dan mijn dagelijks routine. En het fysieke werk in de buitenlucht, dat is ontspannend voor mij.”

Ook Siemen Klaver (48) uit Doorn, directeur van IT-bedrijf Flusso (zestig man in dienst), zal deze maand met zijn schaartje in de wijngaarden te vinden zijn. Niet in Zuid-Frankrijk, maar in de Nederlandse wijngaard van het Betuws Wijndomein in Erichem. Hij doet dat nu al zo’n zeven jaar. „Enerzijds is het plukken voor mij een manier om even aan helemaal niets te denken. Anderzijds krijg ik tussen de wijnranken ook weer nieuwe ideeën voor mijn bedrijf. Dan bedenk ik een nieuwe strategie, of bedenk ik dat ik die werknemer eens moet bellen die al een tijdje bij een klant is gestationeerd.”

Op plukvakantie

Nergens wordt officieel geregistreerd hoeveel plukkers jaarlijks afreizen naar wijngaarden in binnen- en buitenland. Naar schatting van wijnboeren zijn het er een paar duizend. Nu de oogstmaand weer is aangebroken, assisteren zij de wijnboeren tijdens de pluk. Meestal gebeurt dat tegen kost en inwoning.

Een ‘plukreis’ kun je organiseren via lokale agrarische uitzendbureaus (vaak verwijzen toeristenbureaus van betrokken landen ernaar met een link op hun website), via het Nederlandse bemiddelingsbureau Apcon of bij de wijnboer zelf. De waarschijnlijk populairste pluklocatie onder Nederlanders is het chateau van wijnboer en televisiepersoonlijkheid Ilja Gort. Naar eigen zeggen zijn er voor de dertig plukplaatsen die hij aanbiedt ieder jaar zo’n 2.000 aanmeldingen.

Waar vroeger vooral schoolverlaters en studenten op plukvakantie gingen, willen nu ook veel veertigers en vijftigers er ‘even tussenuit’ en reizen ze af naar de wijngaarden. IT-directeur Siemen Klaver kwam per toeval in de wijngaard in de Betuwe terecht. Hij was geïnteresseerd in het bedrijf, trof in eigenaar Diederik Beker een gepassioneerd wijnmaker en binnen no time stond hij op de pluklijst voor vrijwilligers.

Op wandelvakantie door Nederland: Niet op de verharde paden blijven, s.v.p.

Nu werkt hij over het hele jaar verdeeld zo’n vijftien dagen als vrijwilliger op de wijngaard. „Mijn baan is vrij druk en stressvol. Ik zit veel in de auto, moet veel bellen met mensen. Plukken in de wijngaard is dan even totáál iets anders.”

Een plukdag in de Betuwe begint om half negen ’s ochtends met een kop koffie en instructie. ’s Middags zijn de vrijwilligers tot een uurtje of vijf bezig met plukken, tot de druiven binnen zijn. De plukkers in de Betuwe hoeven niet op hun knieën te zitten, legt Klaver uit. „Je moet wel even bukken om de tros los te knippen, maar daarna sta je al snel weer rechtop om de tros te beoordelen en de rotte stukjes eruit de punniken – zoals ik dat altijd noem. Het is geen dom klusje: het schaartje is vlijmscherp en je moet een zekere mate van concentratie hebben, om te voorkomen dat je allerlei rotte stukken druiventros in de bak gooit. Het snoeien, knippen en punniken werkt voor mij meditatief.”

De dag op de Zuid-Franse wijngaard begint nog iets vroeger, vertelt docent Gabriël Cornelisse. „Om acht uur ’s ochtends moet iedereen klaar staan. Om één uur is er een lunch in de wijngaard, met een grote pan soep of pasta. Daarna plukken we weer door tot in de middag.”

De ene keer zijn ze om drie uur ’s middags klaar, een enkele keer staan ze tot zes uur ’s avonds op het land. „Afhankelijk van hoelang het duurt totdat het perceel dat voor die dag gepland staat helemaal af is.”

Na de pluk gaat het vakantiegedeelte van de reis in. Alle plukkers verblijven in de kamers op het terrein van de Nederlandse wijnboeren Elvire en Daan van Dijkman van het Domaine de Marotte. ’s Middags is er tijd voor een duik in het zwembad, ’s avonds eten ze met zijn allen aan lange tafels in de tuin – met uiteraard een goed glas wijn.

„Het is echt een leuke groepsbeleving. Overdag pep je elkaar in de wijngaard op om nog even door te gaan, ’s avonds klets je wat over de dag of over het leven.” Al moet je wel in goede conditie zijn voor zo’n plukreis, voegt Cornelisse toe. „Je wordt er goed moe van.”

Verslavend

Toch kan zulk fysiek werk soms een beter idee zijn dan een week luieren aan het zwembad, zegt Juriena de Vries, arbeidspsycholoog aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Ze doet onderzoek naar het effect van bewegen op werkgeluk. „Hoe inspannender de activiteit, hoe ontspannener het is voor het hoofd. Inspanning leidt namelijk af.”

Tijdens het plukken van druiven ben je bijvoorbeeld bezig met hoe je rug voelt, legt De Vries uit. Tijdens het hardlopen let je op je ademhaling. „Dan verdwijnen al die deadlines vanzelf naar de achtergrond. Bovendien zorgt de aanmaak van onder andere endorfine er tijdens het bewegen voor dat je je blijer en minder gespannen voelt.”

Maar is dagenlang bukken en knippen in een wijngaard niet slecht voor een lichaam dat aan vakantie toe is? De Vries: „Voor een periode van één à twee weken is die fysieke belasting geen probleem. Onderzoek wijst zelfs uit dat je beter iets kunt gaan doen om los te komen van het werk, dan bijvoorbeeld voor de televisie hangen.”

Bovendien kan ‘iets doen’ al een uurtje hardlopen zijn, vertelt De Vries. Al krijg je er tijdens een plukvakantie ook nog de samenhorigheid en het toewerken naar een doel bij. „Dat biedt wel iets extra’s.”

Maar, waarschuwt De Vries, dit is vooral een geschikte vakantie voor mensen die in hun dagelijkse beroep niet al te veel hoeven te bewegen. Voor iemand met een fysiek zwaarder beroep is het misschien wel een goed idee aan dat zwembad te gaan liggen. „Het maken van repeterende bewegingen in een niet al te optimale houding, zoals een stratenmaker bijvoorbeeld doet, maakt op de lange termijn dat je fysiek en uiteindelijk ook mentaal een hogere kans maakt op gezondheidsklachten.”

Omdat plukkers op de Zuid-Franse wijngaard geacht worden een week te blijven, is het een behoorlijke fysieke beproeving. Siemen Klaver gaat ook vaak voor een dagje naar de wijngaard in de Betuwe. „Wijn is een natuurproduct, dus de oogst is nooit precies te plannen. Dan krijgen we maandagavond een berichtje of we woensdag willen komen plukken. Als het even kan, meld ik me af op het werk. Het is verslavend, hoor. Als je één keer hebt geplukt, blijf je plukken.”

En ook al is Klaver er maar een halve dag, het voelt voor hem meteen als vakantie. „In de wijngaard heerst een microklimaat. Door een hoge elzenhaag om het terrein heen is het er altijd één of twee graden warmer. Het is alsof je een andere wereld stapt, waarin alles rustig en gestructureerd is. Dat geeft ruimte in de geest.”

    • Jette Pellemans