President Guatemala weert corruptie-aanklager VN

Guatemala

Een door de VN gesteunde commissie die de grote straffeloosheid in Guatemala aanpakt, wordt door de regering het werk almaar lastiger gemaakt.

Iván Velásquez leidt de Commissie tegen Corrupte en Straffeloosheid in Guatemala. De regering-Morales laat hem sinds dinsdag niet meer toe in het land. Foto US Embassy in Guatemala

Een langlopend conflict tussen de Guatemalteekse regering en de door Verenigde Naties opgezette Commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid in het Midden-Amerikaanse land is deze week geëscaleerd. President Jimmy Morales gaf dinsdag opdracht om de hoofdaanklager van de internationaal veelgeprezen VN-commissie de toegang tot het land te ontzeggen. Deze Iván Velásquez bevond zich op dat moment in New York, voor overleg op het VN-hoofdkantoor.

CICIG, zoals de commissie in het Spaans wordt afgekort, draagt strafzaken aan bij het landelijke Openbaar Ministerie. Ze speelde de afgelopen jaren een belangrijke rol in het versterken van de zwakke rechtsstaat en wist de zogenoemde ‘parallelle structuren’ tussen politiek, leger en onderwereld bloot te leggen. Daarbij maakte ze vijanden tot in de hoogste machtskringen.

Lees ook dit interview met Velásquez

Lobby in Washington

De regering-Morales tracht CICIG het werk al langer onmogelijk te maken. Vorig jaar probeerde ze Velásquez, een Colombiaanse advocaat, vergeefs tot persona non grata te verklaren. Meer succes had Morales recentelijk met zijn lobby in Washington om de Amerikaanse steun aan CICIG te bevriezen.

Lees ook dit artikel over CICIG en een Russische zakenruzie

Het conflict liep verder op, nadat een vooronderzoek werd geopend tegen Morales wegens mogelijke verboden campagnefinanciering. Half augustus vroeg Velásquez in dit verband om de immuniteit van de president op te heffen.

Lees ook dit profiel van president Morales (2015)

Morales sloeg terug door het mandaat van CICIG niet te verlengen, waardoor dit nu in september 2019 zou aflopen. Hij kondigde dit eind augustus aan op een persconferentie waarbij hij zich liet omringen door tientallen hoge officieren. Mensenrechtenorganisaties stelden woensdag in een verklaring dat dit herinneringen opriep aan „de staatsgreep en donkerste dagen van de militaire dictatuur”.

Druk uit Europa

Europese regeringen – waaronder de Nederlandse, die CICIG al jaren mede-financiert – oefenen diplomatieke druk uit op Guatemala het besluit te herzien. VN-secretaris-generaal António Guterres heeft Velásquez gevraagd zijn werk voorlopig van buiten het land voort te zetten.

    • Merijn de Waal