Middelbare scholieren voelen steeds meer druk

Jongeren Nederlandse kinderen tussen de 11 en 16 jaar ervaren hun schoolwerk als zwaarder, blijkt uit nieuw onderzoek.

Leerlingen van het Sint-Maartenscollege in Maastricht komen aan op school. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Steeds meer middelbare scholieren voelen zich door hun schoolwerk onder druk staan. Vorig jaar gold dat voor 35 procent van de leerlingen, een ruime verdubbeling ten opzichte van 2001 en een stijging van bijna 8 procentpunt ten opzichte van 2013.

Dat blijkt uit Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, een vierjaarlijks onderzoek van de Universiteit Utrecht, het Trimbos Instituut en het Sociaal en Cultureel Planbureau, dat woensdag verschijnt. 8.200 jongeren tussen de 11 en 16 jaar vulden hiervoor een vragenlijst in.

De onderzoekers opperen verschillende verklaringen. Zo zouden ouders hun kinderen pushen zo goed mogelijk te presteren en is de maatschappij competitiever geworden. Scholen stellen mogelijk ook strengere eisen, al is het curriculum sinds 2006 nauwelijks veranderd. Wel bieden steeds meer scholen tweetalig onderwijs aan. Tussen 1995 en 2016 zijn de uitgaven aan huiswerkbegeleiding, bijles en examentraining volgens het CBS bijna verachtvoudigd.

Lees ook: Ruim helft ouders verwijt school gebrek aan aandacht

Ondanks de toegenomen druk rapporteren jongeren niet meer psychische problemen dan vier jaar geleden. Volgens onderzoeker Gonneke Stevens is dat mogelijk te danken aan andere, positieve veranderingen die uit het onderzoek naar voren komen. Zo is de relatie met ouders – vooral met vaders – nog beter geworden. Van de basisschoolleerlingen zegt 89 procent goed met vader te kunnen praten, een stijging van 5 procentpunt in vier jaar tijd (met moeders is het 94 procent).

Ook wordt er steeds minder gepest. Het percentage basisschoolleerlingen dat zegt in de afgelopen maand twee keer gepest te zijn, halveerde naar 5,7 procent. Dat is mogelijk het gevolg van een wet uit 2015 die scholen verplicht pesten tegen te gaan.

Zorgelijk vinden de onderzoekers dat het condoomgebruik fors is afgenomen. Van de seksueel actieve jongeren – zo’n 10 procent, een halvering ten opzichte van 2001 – gebruikte 55 procent een condoom. In 2009 was dit nog 80 procent. „De daling valt samen met het einde van de Vrij Veilig-campagne in 2011”, zegt Stevens.

Stevig drinken, minder roken

Ook wordt er nog altijd stevig gedronken. De groep jongeren die ooit of de afgelopen maand alcohol dronk, halveerde tussen 2001 en 2013, tot respectievelijk 45 en 25 procent. Maar binnen die groep slinkt het percentage ‘binge-drinkers’ niet. In 2017 dronk ruim 70 procent van de drinkende jongeren meer dan vijf glazen alcohol per gelegenheid, van de 16-jarigen zelfs 85 procent. „Dit betekent dat meer dan 40 procent van de 16-jarigen bovenmatig drinkt”, aldus de onderzoekers. „Een verontrustend percentage.” Roken komt steeds minder voor. 2 procent van de middelbare scholieren rookt dagelijks, 17 procent rookte ooit.

Lees ook een interview met kinderarts Nico van der Lely: ‘Elk jaar sterven er zes kinderen door alcohol’

De onderzoekers waarschuwen verder voor ‘risicogroepen’. Jongeren met een migratieachtergrond zijn minder positief over hun gezondheid. Op het vmbo rapporteren jongeren aanzienlijk meer problemen dan op het vwo, behalve op het gebied van sociale steun.

    • Mirjam Remie