Gejoel als na een popconcert bij opera exclusief voor jongeren

Jong publiek Maar vijftien procent van de bezoekers van De Nationale Opera is jonger dan 40. Het organiseerde daarom een opera voor 35-minners.

Vijfendertig-min publiek bij de voorpremière van Die Zauberflöte van De Nationale Opera, tevens de opening van het operaseizoen. Foto Robert Buizer

Steeds vaker werd er geapplaudisseerd door de honderden jonge bezoekers van Die Zauberflöte. Bij iedere visuele vondst of grapje – van ritselende A4’tjes om vogels uit te beelden tot personage Papageno die met de hashtag ‘#Pap zkt vrouw’ zijn missie onderstreepte – brokkelde wat af van de initiële schroom. Want past het om in een operazaal te giechelen na een grap of te reageren op een beeldschone aria? Hoe lang klap je dan? In het tweede deel van Simon McBurneys enscenering van Mozarts sprookjesachtige opera over prins Tamino en prinses Tamina leken die twijfels verdwenen; je hoorde openlijk zuchten bij seksistische opmerkingen van tovenaar Sarastro en luid applaus bij ieder muzikaal hoogtepunt.

De Nationale Opera trapte dinsdag het operaseizoen af met een herneming van het succesnummer uit 2012, eenmalig alleen toegankelijk voor jongeren tussen de 16 en 35 jaar. Al werden door de drukte aan de deur alleen tickets gecontroleerd, geen identiteitskaarten. Het was een XL-versie van de populaire Operaflirts die sinds 2009 bestaan, waarbij groepjes jongeren met korting een voorstelling bezoeken en een kijkje krijgen achter de schermen.

De 1.600 beschikbare kaartjes waren binnen twee weken uitverkocht. Resultaat: een slotapplaus waarbij werd gejoeld zoals na een popconcert in plaats van het traditionele gestamp op de grond. Tot tevredenheid van sommige zangers en musici die glunderend naar hun jonge publiek keken.

Doel van de Operaflirt XL: „Duidelijk maken dat we blij zijn als jongeren komen en ze er echt bijhoren”, zegt Els van der Plas, directeur van De Nationale Opera & Ballet. Slechts 15 procent van de bezoekers van De Nationale Opera is jonger dan 40. „We willen graag verjongen en verbreden. Daarom willen we die eerste drempel wegnemen die mensen soms voelen om een kaartje te kopen.” Volgens Van der Plas blijkt uit metingen dat een deel van de jongere bezoekers later terugkomt.

Tickets voor deze ‘avant-première’ van Die Zauberflöte kostten tussen de 17,50 en 25 euro. Dat is weinig voor een productie met onder meer spectaculaire projecties en een beweegbaar podium, normaal kosten kaartjes tussen 22 en 165 euro. Het verschil wordt bijgelegd door een sponsor en komt uit eigen investeringen, vertelt Van der Plas: „Maar het succes van de Operaflirts komt niet alleen door de lage prijs, ook door het sociale aspect. Je ziet dat jongeren gemakkelijker een bezoek plannen als er leeftijdsgenoten aanwezig zijn, veel van onze jonge bezoekers kopen kaartjes in een groep.”

Bij seksistische opmerkingen van tovenaar Sarastro zucht het publiek openlijk

‘Operamaagden’

De toeschouwers afgelopen dinsdag variëren van liefhebbers die iedere productie van De Nationale Opera bezoeken tot ‘operamaagden’. Verschillen zijn ook merkbaar in de outfits van aanwezigen, die variëren van tweedelig pak tot studentikoos. Tijdens de pauze staat een groepje casual maar netjes geklede bezoekers op het terras, voor hen is het de eerste maal dat ze een opera bezoeken. „Als een kaartje 80 euro had gekost, had ik hier niet gestaan”, lacht de 25-jarige Sietse van de Riet. Hij hoorde via een nieuwsbrief over het evenement en nodigde enkele vrienden uit. Het viertal is onder de indruk van wat ze tot nu toe hebben gezien. Niet alleen de muziek en enscenering verrassen, maar ook de interactie met het publiek. Of ze nogmaals terugkomen voor een opera weet Van de Riet nog niet. „Eerst de tweede helft bekijken.”

Een van de jongeren in pak, de 28-jarige Hugo Spanjaard – „Als je geleerd hebt van je ouders dat je een pak draagt naar een première, dan doe je dat” – laat weten dat hij ook was komen kijken als hij geen korting had gekregen. Hij is lid van de Young Patrons Circle, een ander initiatief van De Nationale Opera met ook internationale deelnemers. Jonge professionals met een voorliefde voor opera, zoals Spanjaard, doneren een jaarlijks bedrag en krijgen in ruil bezoekjes achter de schermen en uitnodigingen voor speciale gala’s.

Ook leden van My Muse & Me, een derde initiatief om een jonger publiek bij opera te betrekken, zijn dinsdagavond aanwezig. Zij organiseren onder meer randprogramma’s bij geselecteerde voorstellingen. Bij Die Zauberflöte is er een introductie waarin het racisme en seksisme in de originele teksten aan bod komen en wat McBurney heeft aangepast.

Zo’n bespreking zal een welkome waarschuwing zijn geweest voor kijkers die het libretto niet kenden, want er zitten een aantal controversiële momenten in de tekst. Zo verkondigt Sarastro dat vrouwen ‘de leiding’ van een man nodig hebben. „Het klonk alsof je op dat moment 1.600 mensen tegelijk ongemakkelijk hoorde slikken”, vertelt de 31-jarige Braziliaanse Juliana Paiva na afloop. Denkt ze dat een ouder publiek ook zo reageert? „Dit was mijn eerste opera in Nederland, maar ik hoop van wel.”

Opmerkelijk voor een evenement dat mikt op jongeren: om kwart over elf ’s avonds is het gehele gebouw al leeg. Wie met een biertje erbij wil nabespreken moet de stad in. „Wij hebben bewust geen borrel in het gebouw vandaag”, vertellen enkele leden van de Young Patrons Circle in een nabijgelegen kroeg. „Het moet om de cultuur gaan, niet alleen om het borrelen met leeftijdsgenoten.”

    • Sabeth Snijders