Motie van wantrouwen Denk krijgt steun van linkse fracties

Motie van wantrouwen tegen Blok verworpen

De Tweede Kamer heeft zojuist gestemd over de door Denk ingediende motie van wantrouwen tegen minister Blok. De motie kreeg steun van GroenLinks, de SP, de PvdA en de Partij voor de Dieren, een totaal van 45 zetels. 50Plus stemde uiteindelijk niet voor de motie. Woordvoerder Martin van Rooijen zei dat zijn partij deze minister "zeer kritisch blijft volgen", maar vindt het "nu te vroeg om deze begrijpelijke motie te steunen".

Met de stemming is een lang en pittig debat voor Blok voorbij. Hij kan door, maar komt niet onbeschadigd uit het debat. Wij beëindigen nu dit liveblog.

VVD: Blok kan met volle geloofwaardigheid door

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff vindt dat Blok vandaag "duidelijk is geweest" in zijn spijtbetuiging en uitleg. "Hij deelt onze doelen voor een sterk Nederland waarin we vreedzaam kunnen samenleven", concludeert Dijkhoff. De VVD is ervan overtuigd dat Blok met "volle geloofwaardigheid" door kan gaan als minister.

Het CDA laat Blok ook niet vallen, hoewel Buma vindt dat de minister soms heel veel woorden nodig had om zijn uitspraken te nuanceren. Hij herhaalt zijn oproep aan Blok zijn woorden voortaan zorgvuldiger te kiezen.

Als laatste spreker uit Forum voor Democratie-Kamerlid Theo Hiddema zijn teleurstelling over de uitleg van Blok dat hij zijn uitspraken niet heeft gemeend. Blok is niet langer het "sieraad van standvastigheid" dat Hiddema in hem zag. Voor straf moet Blok zijn ledenpas van Forum voor Democratie weer teruggeven.

Het debat is op verzoek van 50Plus geschorst tot 16.45 uur. Dan volgt de stemming over de motie van wantrouwen.

Klaver steunt motie, Blok is nu 'vleugellam'

GroenLinks steunt de motie van wantrouwen ook. Fractievoorzitter Jesse Klaver zegt dat Blok vandaag wel antwoorden gaf, "maar niet ruiterlijk". Blok wist niet duidelijk te maken dat hij het echt niet vindt, aldus Klaver. GroenLinks vreest ook voor zijn politieke effectiviteit in het buitenland. "Deze minister is nu vleugellam", vindt Klaver.

De SGP vindt dat Blok genoeg door het stof is gegaan en steunt de motie van wantrouwen niet. De Partij voor de Dieren wel.

Foto Bart Maat / ANP.

Pechtold: Blok heeft woorden ruiterlijk teruggenomen

D66-leider Alexander Pechtold vindt dat Blok zijn woorden "ruiterlijk en herhaaldelijk" heeft teruggenomen en Pechtold heeft de minister vandaag "redelijke dingen horen zeggen". D66 zal de motie dus niet steunen. Pechtold vraagt Blok nog wel hoe hij de komende tijd het vertrouwen in binnen- en buitenland gaat herstellen. Hij hoopt dat de minister "deze valse start achter zich kan laten". Ook ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers neemt genoegen met de uitleg van Blok van vandaag.

50Plus weet nog niet of het de motie van wantrouwen wil steunen en vraagt alvast een korte schorsing aan na de tweede termijn.

Wilders teleurgesteld, maar steunt motie niet

PVV-leider Wilders is juist diep teleurgesteld dat Blok is teruggekrabbeld. Wilders vindt het "onvoorstelbaar" dat Blok zich "terug in het hok" heeft laten slaan door zijn coalitiegenoten van onder meer D66. Wilders herhaalt nog eens dat veel VVD-kiezers het volgens hem met de uitspraken van Blok eens zijn. De motie van wantrouwen steunt de PVV niet.

PvdA en SP steunen motie van wantrouwen

PvdA-leider Asscher zegt in zijn tweede termijn dat zijn partij de motie van wantrouwen van Denk zal stemmen. "Wat we hebben gemist is een minister die aangeeft dat hij echt spijt heeft, dat het niet zo had gemoeten, dat hij het niet vindt."

Lilian Marijnissen van de SP laat ook weten de motie van wantrouwen te steunen. Ze zegt dat de Kamer te vaak moest aandringen op het terugnemen van zijn uitspraken.

Denk dient motie van wantrouwen in

De tweede termijn is afgetrapt door Denk-leider Tunahan Kuzu. Hij hekelt nog een keer de "lichtzinnige" manier waarop Blok zijn uitspraken op de bijeenkomst deed. Hij vindt het ook "ongeloofwaardig" dat Blok pas na lang aandringen op bepaalde uitspraken wilde terugkomen. "Dit sterkt ons in het idee dat de minister de uitspraken die hij deed meende." Omdat Blok volgens Kuzu het internationale aanzien van Nederland heeft beschadigd, dient hij een motie van wantrouwen in waarmee hij het vertrouwen in Blok opzegt.

Schorsing verlengd tot 16.00 uur

Op verzoek van GroenLinks wordt de schorsing van het debat met een kwartier verlengd. Het gaat nu om 16.00 uur verder met de tweede termijn van de kant van de Kamer. De spreektijd in tweede termijn is een derde van de eerste termijn, zo'n twee minuten per fractie dus.

Debat drie kwartier geschorst

Nu Blok klaar is met zijn beantwoording in eerste termijn, is het debat voor ongeveer drie kwartier geschorst tot ongeveer 15.40 uur. Fracties kunnen nu intern en met elkaar overleggen over moties. De vraag is nu of veel oppositiepartijen, en ook coalitiepartij D66, genoegen nemen met Bloks antwoorden, of dat zij bijvoorbeeld nog met een motie van afkeuring willen komen.

Blok blijft onder vuur om uitspraken over genen

Pechtold komt nog even terug op Bloks uitspraak dat “diep in onze genen zit dat we een overzichtelijke groep willen hebben en zijn we niet goed in staat een binding aan te gaan met ons onbekende mensen”. De D66-leider vindt het "te makkelijk" dat Blok nu zegt dat hij deze discussie aan wetenschappers had moeten laten. De minister vindt toch hopelijk wel dat mensen vreedzaam met elkaar kunnen samenleven als ze hun best doen?

Blok zegt dat hij "niet kan beoordelen wat er wel of niet precies in de genen zit", maar "ziet geen automatisch verband" tussen genen en de mogelijkheid om samen te leven, "en dat verband had ik ook niet moeten leggen". Blok constateert dat er onder mensen groepsvorming is, maar vindt dat dit er niet toe mag leiden dat mensen niet kunnen samenwerken. "Met alle uitdagingen, spanningen en risico's van dien kunnen mensen daar heel goed in slagen", vindt Blok. "Dat vraagt om een voortdurende inspanning".

Blok: relatie met Parijs en Berlijn niet verstoord

D66-leider Pechtold vraagt Blok expliciet naar zijn contacten met Oost-Europese landen, die belangrijk zijn voor Europese afspraken over de verdeling van vluchtelingen. Blok zei op de bijeenkomst dat de Oost-Europese landen "er nooit meer akkoord gaan" en dat gekleurde mensen in Oost-Europa "geen leven hebben". Blok erkent dat dit niet handig was voor het bereiken van deals met deze landen, maar "het vormen van coalities blijft mijn volle inzet", zegt de minister.

Op de vraag van Klaver hoe er in Europese hoofdsteden als Parijs en Berlijn is gereageerd op zijn uitspraken zegt Blok dat er in zijn gesprekken met zijn Franse en Duitse collega "met geen woord over is gesproken". Ook van de ambassades heeft hij "niet het signaal gekregen dat de relatie met deze landen verstoord is".

Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP.

Blok: ik kan mijn gewone werk nog prima doen

Blok gaat na het toelichten van zijn uitspraken nu in op de vraag of zijn geloofwaardigheid als minister is geschaad. Hij zegt dat hij na de ophef direct contact heeft opgenomen met een aantal landen die door zijn uitspraken beledigd waren. De afgelopen weken heeft hij zijn "gewone werk gedaan" en weer tientallen collega's gesproken, en hij ziet geen verschil in hoe collega's op hem reageren. "Daar waar fouten worden gemaakt, herstel je die", zegt Blok. Hij zegt dat alleen Suriname zijn excuses niet heeft geaccepteerd. "Mijn beeld is dat de situatie met Suriname ingewikkeld is, maar dat ook al was". Zo merkt Blok op dat Nederland al een tijdje geen ambassadeur in de oud-kolonie heeft omdat die van de regering-Bouterse niet welkom is.

Blok betitelt de uitspraak van zijn voorganger Halbe Zijlstra dat een minister van Buitenlandse Zaken van boven elke twijfel verheven moet zijn "ware woorden", maar zegt ook dat hij vindt dat een minister een fout mag maken.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Blok lijkt nu een stuk minder zenuwachtig dan eerder. Hij blijft zelfs behoorlijk hooghartig, ondanks zijn excuses en het verweer dat hij zijn woorden ‘onzorgvuldig’ heeft gekozen #Blokdebat

Blok: over xenofobie niet juiste bewoordingen gebruikt

Blok kwam zojuist terug op zijn uitspraak op de bijeenkomst dat hij over xenofobie "vrees ik, zeer pragmatisch" ben. Blok zegt dat dit "niet de juiste bewoordingen" waren. Xenofobie is volgens Blok helaas "alomtegenwoordig" en "altijd verwerpelijk". De minister vindt het "onze opgave xenofobie helder te benoemen, en waar dat aan de orde is, die aan te pakken".

Blok: als ik uitspraken terugneem, meen ik ze ook niet

Buma had nog kritische vragen over Bloks uitspraak dat “diep in onze genen zit dat we een overzichtelijke groep willen hebben en zijn we niet goed in staat een binding aan te gaan met ons onbekende mensen”.

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Buma: de redenering van Blok was: Suriname is een failed state, dat komt door multi-etniciteit en dat komt weer door de genen. ,,Vindt de minister uiteindelijk dat er een onoplosbaar genetisch probleem is" in de wereld?

Blok vindt achteraf dat hij zich daar niet over had moeten uitspreken. "Het debat over genen moet ik overlaten aan mensen die braaf onderzoek doen, of het nu biologen of sociologen zijn". Klaver begrijpt nog niet of Blok het nou wel of niet vindt, waarop de minister zegt: "Als ik uitspraken terugneem, dan meen ik ze ook niet."

Asscher: u zei iets totaal anders dan wat u nu verkondigt

PvdA-leider Lodewijk Asscher kan de eerdere uitspraken van Blok en zijn woorden van vandaag niet goed rijmen. "U heeft iets totaal anders gezegd dan u hier nu verkondigt", zegt Asscher over de uitspraak van Blok op de bijeenkomst dat hij geen één multiculturele samenleving kent die “een vreedzaam samenlevingsverband” is.

Blok verdedigt zich door te zeggen dat hij zijn betoog op de bijeenkomst begonnen is met te zeggen dat Nederland "één van de beste landen is om in te leven". Vervolgens heeft hij "ongelukkige woorden gebruikt vanuit de grote zorg die ik heb over hoe we in Nederland omgaan met integratie".

Blok probeerde 'onderliggende bewegingen' te begrijpen

Blok vertelt nu dat hij op de bijeenkomst met zijn gewraakte uitspraken sprak over hoe de internationale samenwerking momenteel bedreigd wordt, en hoe dat schadelijk is voor Nederland. "Een onderwerp dat mij zeer aan het hart gaat", aldus Blok, die op de bijeenkomst ook de "onderliggende bewegingen" die deze samenwerking bedreigen probeerde te analyseren. Hij heeft daarbij "de randen opgezocht" en is daar soms overheen gegaan, zegt Blok, "om niet te blijven hangen in formele bewoordingen". Achteraf heeft hij zijn woorden daar niet goed gekozen, vindt de minister.

Over de multiculturele samenleving in Nederland zegt Blok nu "dat er veel dingen goed gaan, maar er gaan ook dingen mis". Hij noemt de multiculturele samenleving "een voortdurende opgave" en signaleert dat er veel mensen in Nederland zijn die "worstelen met spanningen". Op een vraag van ChristenUnie-fractievoorzitter Segers zegt hij dat hij zeker niet "hopeloos" is over dat die spanningen kunnen worden opgelost.

Blok: ik herhaal mijn excuses hier

Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) is begonnen aan zijn beantwoording. Hij zegt deze zomer "veel bezig te zijn geweest met deze kwestie". Blok herhaalt dat zijn woorden bedoeld waren om te prikkelen, dat hij "de scherpte van de discussie heeft opgezocht". Maar hij heeft daarbij bewoordingen gebruikt die "ongelukkig en onzorgvuldig" waren. "Dat spijt mij, en ik herhaal mijn excuses hier."

PVV-leider Geert Wilders komt teleurgesteld naar de interruptiemicrofoon. Hij vindt dat Blok "in recordtijd door het stof is gegaan". Wilders vraagt Blok of hij zijn uitspraken ook echt niet meende, waarop de minister zegt dat hij inderdaad zaken heeft gezegd die te kort door de bocht waren en hij niet zo bedoeld heeft.

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Minister Blok zegt dat hij de onzorgvuldige woorden in het betoog dat hij in juli hield, terugneemt. ,,Die meende ik dus niet.” #Blokdebat

Hiddema als laatste, debat nu geschorst

Namens Forum voor Democratie voert Kamerlid Theo Hiddema het woord, als laatste van de dertien fracties. Hiddema vraagt zich af "waar deze heisa over gaat, dit gehengel naar problemen". Vervolgens houdt hij een gedetailleerd betoog over waarom de uitspraken van Blok kloppen, bijvoorbeeld in het geval van 'failed state' Suriname. Hiddema zegt nog dat de achterban van Forum voor Democratie het helemaal eens is met Blok en overhandigt hem een ledenpas van de partij.

Het debat is nu geschorst voor de lunch en gaat rond 13.30 uur verder.

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Hiddema (FvD) ziet geen problemen in de speech van Blok, behalve op het punt van Begië. ,,België steekt Nederland qua leefbaarheid naar de kroon."

Foto David van Dam.

Buma: onvermijdelijk dat Blok excuses maakte

Nadat VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff nog lang veel vragen kreeg over wat de VVD nu precies van de uitspraken van Blok vindt, is het de beurt aan de laatste fractievoorzitter van de coalitie: CDA-leider Sybrand Buma. Die concludeert dat "een minister die een zomer lang excuses moet aanbieden aan landen en groepen mensen iets fout heeft gedaan". Buma heeft het transcript van Bloks woorden er nog eens op nagelezen en vindt de uitspraken "dom". "Het was onvermijdelijk dat hier excuses op volgden", aldus de CDA-leider.

Buma vraagt Blok hoe hij het volgens hem "sombere" mensbeeld dat uit zijn uitspraken naar voren komt kan rijmen met het kabinetsbeleid dat hij elke dag uitvoert. Hij vindt net als Blok dat het niet alleen maar "rozengeur en manenschijn" is met de multiculturele samenleving. Maar juist de ongenuanceerde uitspraken van de minister vertroebelen volgens Buma het zicht op de problemen met de multiculturele samenleving. Buma vraagt Blok zijn uitspraken in de toekomst "zorgvuldiger te wegen en verstandiger te kiezen".

Dijkhoff: woordkeuze Blok ondiplomatiek, spijtbetuiging afdoende

Dan nu de partij van minister Blok, de VVD. Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff vindt de uitspraken van Blok "ondiplomatiek, we hebben ze ook eerder als lomp geduid". Tegelijkertijd vindt Dijkhoff de uitleg en spijtbetuiging die Blok heeft gegeven "afdoende". De VVD "zit er wat relaxter in" dan andere partijen, erkent Dijkhoff. Hij hoopt dat Blok in discussies wil blijven prikkelen, maar in het vervolg wat meer diplomatieke woorden kiest.

Dijkhoff komt snel onder vuur te liggen omdat hij kritiek uit op het verspreiden van de beelden door mensen op de bijeenkomst:

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Dijkhoff (VVD) erkent dat de uitspraken van Blok ondiplomatiek en lomp waren. ,,De vrijheid van meningsuiting geldt niet voor ministers.” Maar: hij weet zeker dat Blok ze niet had gedaan als hij had geweten dat hij ‘on camera’ was. #Blokdebat

 

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Dijkhoff vindt het jammer dat Blok indertijd 'stiekem' gefilmd is en dat de minister niet op de man af is gevraagd: wat bedoelt u nou met u uitspraken? Klaver: ,,Ik heb echt zelden zo’n verdedigingslinie gehoord" #Blokdebat

 

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Dijkhoff lijkt zich nauwelijks te hebben voorbereid. Heeft het transcript niet (goed) gelezen. En betreurt het nu dat de filmer de discussie niet is aangegaan. Uit transcript blijkt dat minister weg moest en de filmer stond niet eens in dezelfde zaal als Blok #Blokdebat

Over de inhoud van Bloks uitspraken zegt Dijkhoff dat er nog "veel problemen" met integratie zijn. Hij noemt "mensen die niet onze waarden omarmen, mensen die niet goed kunnen omgaan met vrije vrouwen en homo's". Dijkhoff hekelt de 'deugbrigade' in Nederland die vindt dat je dit soort dingen niet mag zeggen. Hij vindt ook dat de term 'multiculturele samenleving' voor veel mensen staat voor een beleid van 'Laat maar waaien'.

Door PvdA-leider Asscher gevraagd of Dijkhoff het nu oneens is met de uitspraken van Blok zegt de VVD-fractievoorzitter dat hij vindt dat Blok zijn redeneringen niet afmaakte en daarom verkeerd is begrepen.

Thieme: wat meent Blok wel en niet van zijn schofferende borrelpraat?

Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, vindt de uitspraken van Blok "onacceptabel, een minister onwaardig en kwetsend voor grote groepen burgers". Thieme vreest echter dat de uitkomst van dit debat alweer vaststaat. "Voorzitter, u en ik weten dat deze coalitie uit lijfsbehoud aan blokvorming doet", zegt Thieme.

Thieme wil van Blok vandaag horen of de minister zijn gedachtengoed heeft gewijzigd. "Wat meent hij wel en niet van zijn schofferende borrelpraat?" Volgens Thieme gaat dit debat niet "over het functioneren van een enkele minister, maar over het aanzien van de politiek".

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Thieme (Partij van de Dieren): Blok noemde Suriname een 'failed state' maar past die typering niet veel beter bij de VVD zelf? Ze verwijst na de lange en almaar groeiende reeks affaires bij de liberalen.

SGP: Blok deed al royaal boetekleed aan

SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij vindt dat minister Blok al "royaal het boetekleed heeft aangedaan". Hij vindt dat ministers van Buitenlandse Zaken op hun woorden moeten letten, maar heeft er ook waardering voor dat Blok geen "keurige, prikkelarme politiek-correcte speech" heeft gehouden. "Ik hoop niet dat alle ophef ertoe leidt dat ministers kopschuw worden in interne bijeenkomsten", aldus Van der Staaij.

Van der Staaij heeft er "alle vertrouwen in dat de minister zijn lesje heeft geleerd".

Klaver: hoe wordt er nu in de wereld over Nederland gedacht?

GroenLinks-leider Jesse Klaver constateert dat minister Blok zich in "een onmogelijke positie heeft weten te werken". Hij vindt het schokkend dat Blok in een eerdere Kamerbrief moest schrijven dat zijn uitspraken "niet als een vrijbrief voor racisme en uitsluiting" mogen worden gebruikt. Dat het zover heeft moeten komen is treurig, vindt Klaver.

Klaver wil van Blok horen hoe er in belangrijke Europese hoofdsteden als Parijs en Berlijn is gereageerd op de uitspraken van Blok. "Hoe wordt er in de wereld op dit moment over Nederland gedacht?"

GroenLinks vindt, net als de SP, dat de geloofwaardigheid van Blok "boven elke twijfel verheven moet zijn".

Foto Bart Maat/ANP

50Plus: hamvraag of Blok nog geloofwaardig is

Namens 50Plus voert Kamerlid Martin van Rooijen het woord. Hij noemt het betuigen van spijt door Blok voor zijn uitspraken "de juiste behoefte". 50Plus heeft niet de behoefte aan een uitgebreid debat over of de uitspraken van Blok kloppen, "daarover lopen de meningen sterk uiteen", aldus Van Rooijen.

Voor 50Plus is het vooral van belang in hoeverre de uitspraken van Blok "onze internationale positie hebben geschaad". Voor Van Rooijen is de hamvraag of Blok nog geloofwaardig zal kunnen opereren.

Segers: Blok suggereert dat het nooit wat wordt

Als tweede coalitiepartij komt de ChristenUnie aan het woord. Fractievoorzitter Gert-Jan Segers besteedt aandacht aan Bloks uitspraak dat gekleurde mensen in Oost-Europa "geen leven hebben". Segers vraagt zich af "hoe moeilijk het wordt" voor Blok om zich nu in te spannen voor een eerlijke verdeling van vluchtelingen over Europa, waar vooral Oost-Europese landen zich tegen hebben gekeerd.

Segers vraagt zich af of Blok zijn uitspraken echt heeft gemeend, want anders is alle inzet om de multiculturele samenleving in Nederland tot een succes te maken voor niets. De ChristenUnie-fractievoorzitter vindt Bloks uitspraken "pijnlijk". "Ze suggereren dat het niks is en nooit wat kan worden met de multiculturele samenleving". Segers bestrijdt dat, en noemt bijvoorbeeld de wereldwijde verbondenheid die hij voelt met groepen christenen uit verschillende culturen.

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Segers krijgt geen enkele interruptie, in tegenstelling tot Pechtold zojuist. Het is duidelijk dat de oppositie liever de pijlen op D66 richt

Rechts en links hebben vragen voor felle Pechtold

De rechtse én linkse oppositie vindt dat D66-leider Pechtold hard is richting Blok, een minister van zijn coalitie. PVV-leider Wilders hekelt de eis van Pechtold dat Blok zijn woorden volledig terugneemt, wat volgens Wilders zou neerkomen op "politieke castratie, een totale vernedering".

GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver en ook Denk-leider Kuzu vragen of Pechtold met het enkel terugnemen van zijn woorden genoegen zal nemen. Pechtold wil daar niet op vooruitlopen, hij wil Blok eerst de gelegenheid geven "zich nader te verklaren". Klaver neemt er geen genoegen mee. "Wordt er nu alleen heel hard geblaft door D66?", vraagt hij zich af.

Even daarvoor werd de sfeer tussen Pechtold en PvdA-leider Asscher wat ongezellig:

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Asscher verwijt Pechtold dat zijn partijgenoot, vicepremier Ollongren, de kwestie-Blok een “zomerdingetje” heeft genoemd. Dat heeft ze niet gezegd, en dat legt Pechtold dus ook uit. Asscher: “Ik constateer dat u aangebrand reageert.” #blokdebat

Pechtold eist excuses Blok voor woordkeuze én inhoud

D66-leider Alexander Pechtold, de eerste fractievoorzitter van de coalitie die het woord voert, begint zijn inbreng met een lofzang op de multiculturele samenleving. "Ons land en identiteit worden gekenmerkt door openheid en respect. Hier kan iedereen het maken, iedereen zichzelf zijn", aldus Pechtold. Hij vindt dat Nederland "juist in tijden van Trump, Le Pen en Poetin moet uitdragen dat tolerantie en diversiteit ons sterker maken".

Pechtold noemt de uitspraken van Blok "een bewindspersoon onwaardig, zeker voor een kabinet dat in het regeerakkoord heeft vast er voor alle Nederlanders te zijn". Een minister van Buitenlandse Zaken "is er niet om te prikkelen, maar om te verbinden", vindt Pechtold.

De D66-leider vraagt veel van Blok. Hij wil dat de minister al zijn gewraakte uitspraken terugneemt, "niet alleen de slechte woordkeuze, maar ook de inhoud van die woorden". Blok moet van Pechtold ook zijn excuses aanbieden en duidelijk maken "dat hij niet meent wat hij heeft gezegd".

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Pechtold: een minister is er om wereldwijd het ideaal van multi-etnische samenlevingen te bevorderen. ,,En als hij dat niet kan, of als hij dat niet wil, of als hij daar niet in gelooft, dan past hij niet in dit kabinet.”

Wilders over uitspraken Blok: wat een kanjer!

PVV-leider Geert Wilders begint zijn betoog ook met een sneer naar de VVD. Hij zegt dat veel VVD'ers de afgelopen jaren zijn weggekomen met leugens. "Het is nu voor het eerst dat een VVD'er onder vuur ligt, niet omdat hij niet eerlijk was, maar omdat hij de waarheid sprak."

Wilders dacht toen hij de uitspraken van Blok hoorde: "Wat een kanjer!". "Waarom zit die man eigenlijk niet bij de PVV? Waarom zijn die wijze woorden van hem geen kabinetsbeleid?"

De PVV-leider vindt het jammer dat Blok zijn woorden weer heeft ingeslikt. "Hij heeft geen ruggengraat, maar wel goede ideeën", concludeert Wilders.

Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Marijnissen: minister Buitenlandse Zaken moet boven twijfel verheven zijn

Volgens SP-leider Lilian Marijnissen gaat het debat van vandaag over de geloofwaardigheid van minister Blok. Ze citeert Bloks voorganger Halbe Zijlstra, die bij zijn aftreden om zijn datsja-leugen zei dat de geloofwaardigheid van een minister van Buitenlandse Zaken "boven elke twijfel verheven moet zijn". Marijnissen vraagt zich af of Blok dit ook vindt.

Net als Asscher zegt Marijnissen dat er in Nederland problemen zijn met integratie, maar vindt dat juist de VVD verantwoordelijk is geweest voor wat zij een "falend integratiebeleid" noemt. Marijnissen haalt net als Kuzu de integratiecommissie aan die Blok leidde, die in 2004 concludeerde dat de integratie van nieuwkomers aan henzelf te danken was en niet aan de overheid. Marijnissen constateert dat de uitspraken van Blok van deze zomer "helemaal niemand helpen".

Marijnissen richt haar pijlen in haar betoog uitdrukkelijk op de VVD. Ze constateert dat "het lijstje falende VVD'ers langer en langer wordt".

Asscher: kun je een land vertegenwoordigen als je het niet kent?

PvdA-leider Lodewijk Asscher noemt de uitspraken van Blok "verbijsterend" en zegt dat de minister "veel mensen boos en verdrietig heeft gemaakt". Blok heeft volgens Asscher schade gedaan aan de reputatie van Nederland, maar vindt de schade die hij in Nederland heeft veroorzaakt "even schadelijk". Asscher prijst Nederland als een land dat juist sterk is vanwege diversiteit. "Kan je een land vertegenwoordigen als je het niet kent?", vraagt de PvdA-leider zich af.

Asscher hekelt ook de volgens hem halfslachtige manier waarop Blok spijt heeft betuigd voor zijn uitspraken. Hij vraagt Blok hoe hij de schade gaat herstellen. Bloks uitspraken zijn een "klap in het gezicht van hardwerkende Nederlanders [...] die een vreedzame samenleving proberen te vormen."

Kuzu: wat is er in veertien jaar met Blok gebeurd?

Het debat is begonnen met de inbreng van Denk-fractievoorzitter Tunahan Kuzu, die als eerste mag spreken omdat hij het debat heeft aangevraagd. Kuzu haalt aan dat Blok in 2004 als voorzitter van een commissie die onderzoek deed naar integratie nog zei dat deze "geheel of gedeeltelijk is geslaagd". Daarom is hij extra verbaasd dat Blok deze zomer zei dat hij geen vreedzame multiculturele samenlevingen kent. Kuzu kent er wel één, zegt hij: Nederland. "Wat is er gebeurd met deze man gebeurd in veertien jaar? Hoe kan een man zo radicaliseren?"

Kuzu verbindt Bloks uitspraken vervolgens aan zijn functioneren als minister van Buitenlandse Zaken. "Hoe kun je de belangen behartigen van Nederland als je moeite hebt binding aan te gaan met mensen die niet op je lijken?", vraagt hij zich af. Een "polariserende" minister helpt Nederland niet, zegt Kuzu. De Denk-leider vindt dat Blok xenofoben in de hand speelt met zijn opmerkingen.

Kuzu verwijt Blok de reputatie van Nederland te hebben "verkwanseld" en verwijt hem "koloniaal dedain". Kuzu vraagt de minister of hij vindt dat hij zelf nog geloofwaardig kan opereren, en wil dat hij "onomwonden" gaat staan voor de multiculturele samenleving.

Meeste fractievoorzitters doen debat

Dat veel partijen Bloks uitspraken hoog opnemen blijkt wel uit het feit dat bijna alle partijen hun fractievoorzitter afvaardigen. Alleen 50Plus en Forum voor Democratie vaardigen niet hun fractievoorzitter af: Martin van Rooijen doet het debat in plaats van Henk Krol, Theo Hiddema treedt op in plaats van Thierry Baudet. Ook namens de coalitiepartijen spreken dus de fractievoorzitters. In het geval van D66 en de ChristenUnie, die de uitspraken van Blok hoog opnamen, is dat logisch. Bij de VVD was het deels uit nood geboren omdat buitenlandwoordvoerder Han ten Broeke vorige week terugtrad. De spreektijd voor de woordvoerders is in eerste termijn zes minuten.

D-Day voor minister Blok

Het is de dag van de waarheid voor minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD). Hij moet zich vanaf 10.15 uur in de Tweede Kamer verantwoorden voor uitspraken die hij in juli deed op een besloten bijeenkomst in Den Haag. Blok zei dat hij geen één multiculturele samenleving kent die “een vreedzaam samenlevingsverband” kent en dat “diep in onze genen zit dat we een overzichtelijke groep willen hebben en zijn we niet goed in staat een binding aan te gaan met ons onbekende mensen”. Hij beledigde ook Suriname door dit land een failed state te noemen en zei dat gekleurde mensen in Oost-Europa “geen leven hebben”.

Toen zijn uitspraken uitlekten, kreeg Blok direct veel kritiek in binnen- en buitenland. Zelfs zijn eigen VVD noemde Bloks teksten “lomp”. Blok zei dat hij had willen prikkelen, maar erkende snel dat hij zich in “te scherpe bewoordingen” had uitgelaten. “Ik betreur dat ik daarmee aanstoot heb gegegeven”, zei hij.

Blok dinsdag in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat / ANP.

Blok wacht ondanks zijn spijtbetuiging een zwaar debat. De linkse oppositie vindt zijn uitleg en excuses nog niet genoeg, rechtse partijen als de PVV en Forum voor Democratie betreuren juist dat hij terugkrabbelde. Binnen de coalitie waren vooral D66 en de ChristenUnie erg ongelukkig met Bloks uitspraken. Hoewel de coalitie hem naar verwachting overeind houdt, is een goede afloop van het debat voor Blok nog niet zeker, schreven onze verslaggevers Stéphane Alonso en Barbara Rijlaarsdam in hun voorbeschouwing:

“Voor Blok wordt het geenszins een comfortabel debat: hij kan het alsnog verprutsen. Blok, zo weet iedereen, is geen Rutte, die als premier al acht jaar lang ieder probleem met een mengelmoes van behendigheid en charme weet op te lossen. Blok kan bevriezen, zoals hem laatst overkwam bij de eerste ministerraad na de zomervakantie. Toen journalisten bij zijn aankomst op het Binnenhof kritische vragen stelden, verkrampte hij. Stoïcijns bleef hij herhalen dat zijn uitspraken „ongelukkig en onzorgvuldig” waren geweest.”