Arrestatiebevel na gifgasaanval in VK

Brits politieonderzoek De relatie Londen-Moskou lijkt verder te verslechteren nu twee Russen officieel zijn beschuldigd van gifaanval op ex-spion Skripal en zijn dochter.

Het Britse parlement verlangde woensdag actie. May beloofde „het volle arsenaal” aan veiligheidsmiddelen in te zetten. Foto AFP

De zenuwgas-aanslag op oud-spion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia afgelopen maart was brutaal, roekeloos en strak gepland.

Dat blijkt uit de onderzoeksresultaten die de Britse Metropolitan Police woensdag bekend maakte.

Volgens de Britse premier Theresa May was de aanval het werk van de Russische inlichtingendienst GROe – in opdracht van het Kremlin. „Dit was geen ongeautoriseerde actie. Het staat zo goed als vast dat dit goedgekeurd is buiten de GROe, op een hoog niveau van de Russische staat”, zo zei May in het Britse Lagerhuis. De gespannen betrekkingen tussen Rusland en het Verenigd Koninkrijk zullen als gevolg van het politie-onderzoek waarschijnlijk verder verslechteren.

Lees ook: May: aanval Skripals door officieren Russische inlichtingendienst

De Britse justitie heeft twee Russische burgers in staat van beschuldiging gesteld. De zaak tegen ‘Aleksandr Petrov’ en ‘Roeslan Bosjirov’ (volgens de Britse politie gaat het waarschijnlijk om schuilnamen) lijkt hard. De politie bekeek elfduizend uur aan beelden van bewakingscamera’s en wist het verblijf van de mannen gedetailleerd te reconstrueren. Er is ook een smoking gun: sporen van novitsjok in de Londense hotelkamer waar de twee verbleven.

Petrov en Bosjirov voelden geen dreiging ontmaskerd te worden door de Britse inlichtingendiensten. Er werd zelfs geen poging gedaan om de mannen een dekmantel te geven voor hun reis, zoals een zakentrip of een toeristisch uitje.

Petrov en Bosjirov kwamen vrijdagmiddag aan op de Londense luchthaven Gatwick. Op zaterdag reisden de mannen af naar Salisbury voor een verkenningstocht. Op zondag herhaalden ze hun reis, ditmaal met novitsjok, vermoedelijk verstopt in een namaakflesje parfum van het merk Premier Jour van Nina Ricci.

De politie gaat er vanuit dat de twee mannen het zenuwgif op de deur van Skripals huis hebben gespoten. Dezelfde dag vlogen ze via luchthaven Heathrow terug naar Moskou.

De missie van de twee agenten faalde, want Sergej Skripal leeft nog. Maar twaalf jaar na de dodelijke vergiftiging van ex-spion Aleksandr Litvinenko in Londen lijkt de boodschap duidelijk: ook op Brits grondgebied zijn Russische overlopers niet veilig.

Moskou ontkent bij hoog en bij laag iets met de zaak te maken te hebben. Maar geconfronteerd met de reconstructie en beelden van de verdachten hadden de Russische autoriteiten moeite met een verweer te komen. „Zowel de namen als de foto’s die in de media zijn gepubliceerd, zeggen ons niets”, zei Maria Zacharova, de woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Joeri Oesjakov, buitenlandadviseur van president Poetin, benadrukte dat Scotland Yard zelf zegt dat de gepubliceerde namen waarschijnlijk vals zijn. „Ik begrijp niet waarom dit is gebeurd en welk signaal de Britten hiermee afgeven”, zei Oesjakov. „Dit zijn geen gegevens, maar god weet wat.”

Brits parlement eist nu meer actie

Het Britse parlement verlangde woensdag actie. De Londense financiële belangen van de oligarchen rond Poetin moesten aangepakt worden, zei Vince Cable, leider van de LibDems. Britse bondgenoten moeten specifiek officieren van GROe uitzetten, opperde een Conservatief Lagerhuislid. May beloofde „het volle arsenaal” aan veiligheidsmiddelen in te zetten.

De premier wil al langer dat de EU strengere sancties aanneemt tegen Rusland, specifiek gericht op het aanpakken van betrokkenen bij mensenrechtenschendingen, het gebruik van chemische wapens en cybercrime. Het probleem voor May is dat iedere oproep aan Europese bondgenoten om solidariteit te tonen, aangegrepen zal worden door tegenstanders van de Brexit als voorbeeld waarom uittreden de positie van het Verenigd Koninkrijk op het wereldtoneel kwetsbaarder maakt.

Het openbaar ministerie heeft Petrov en Bosjirov in staat van verdenking gesteld voor poging tot moord. Vermoedelijk zal die aanklacht uitgebreid worden met verantwoordelijkheid voor de dood van Dawn Sturgess, die in juli overleed nadat ze met haar partner het flesje novitsjok vond en het gif op haar polsen spoot, in de veronderstelling dat het parfum was.

De Britten hebben een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd, een opsporingsmiddel dat ze na de Brexit waarschijnlijk verliezen. Als de twee verdachten voet op EU-bodem zetten dienen zij opgepakt te worden. Blijven ze in Rusland dan genieten ze bescherming van het grondwettelijke verbod op uitlevering van staatsburgers en is de kans dat zij voor een Engelse rechter zich moeten verantwoorden nihil.

    • Melle Garschagen
    • Steven Derix