Opinie

Gebrekkige moraal bij ING kan niet zonder gevolgen blijven

Een internationale telecomprovider die tientallen miljoenen dollars aan steekpenningen overboekt zonder dat er wordt ingegrepen. Een handelaar in damesondergoed die 150 miljoen euro zou hebben witgewassen via rekeningen van ING. Banken hebben een wettelijke plicht om dit soort zaken te voorkomen, en daarin heeft ING verzaakt. Het Openbaar Ministerie schikte dinsdag met ING in deze zaak voor maar liefst 775 miljoen euro. Dat is een record voor Nederland.

ING heeft waarschuwingssignalen structureel genegeerd, ook na terechtwijzingen door toezichthouders DNB en ECB. ING is een belangrijke poortwachter van de integriteit van het financiële stelsel, en het heeft volledig gefaald in die taak. Er zijn volgens ING geen aanwijzingen dat medewerkers direct hebben geprofiteerd van het doorlaten van de fraude. Niettemin toont deze zaak dat de grootste bank van Nederland ernstig tekortschoot in het onderzoeken van verdachte klanten en geldstromen. Dat kan niet zonder gevolgen blijven.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) heeft gelijk met zijn vaststelling dat dit opnieuw raakt aan het vertrouwen in de financiële sector. En het is niet het enige signaal over tekortschietende moraal bij ING. De rel eerder dit jaar rondom de salarisverhoging met 50 procent van ING-topman Ralph Hamers was er ook al één. De bankencrisis, waarbij ING gered moest worden met belastinggeld, begon deze maand op de kop af tien jaar geleden. De lessen mogen niet nu alweer vervagen.

Uit het feitenrelaas van het OM blijkt dat ING bewust risico’s negeerde dat de bank misbruikt kon worden voor witwassen of financiering van terrorisme. ING hanteerde in Nederland een methode die de bank benoemde als het ‘aftoppen’ van het aantal alarmsignalen dat het waarschuwingssysteem voor financiële transacties afgaf. Bij meer dan drie alarmsignalen per dag in een bepaalde transactiecategorie, werden de volgende signalen automatisch genegeerd. ING maakte zichzelf opzettelijk blind. De commerciële doelstellingen prevaleerden boven naleving van de wet.

Het bereiken van de schikking betekent dat deze zaak nooit voor een strafrechter zal komen. Door het ontwijken van de openbare rechtsgang zullen politici, publiek en pers waarschijnlijk nooit exact weten wat er is gebeurd. Al zijn de schikking en het feitenrelaas duidelijk transparanter dan eerder bekritiseerde schikkingen zoals die met Rabobank rondom de Libor-fraude in 2013. Het schikkingsbedrag is bovendien amper de helft van één kwartaalwinst van ING. Dat werpt de vraag op of de sanctie voor deze doelbewuste en systematische nalatigheid niet veel te mild is.

Intern zijn bij ING naar aanleiding van de zaak wat personele wisselingen geweest. Het bestuur ziet af van de financiële bonus over 2018. Dat riekt naar een afkoopsom voor het eigen aanblijven.

Hoekstra wil op korte termijn in gesprek met de raad van commissarissen van ING. De commissarissen zullen de minister moeten overtuigen dat dit wangedrag intern voldoende is aangepakt.

Ook moet aan bod komen of een schikking als deze voldoende afschrikwekkend is. En of Ralph Hamers nog geloofwaardig kan aanblijven als bestuursvoorzitter. Deze zaak is buitengewoon ernstig en dit onaanvaardbare gedrag moet met grote urgentie worden aangepakt, te beginnen door de raad van commissarissen.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.