Recordaantal legionellabesmettingen in Nederland

Ook het aantal dodelijke slachtoffers nam toe. Volgens het RIVM hangt het hoge aantal besmettingen samen met het warme en natte weer in 2017.

Petrischaaltjes met de legionella-bacterie in een onderzoeksinstituut in Düsseldorf. Foto Federico Gambarini/EPA

Het aantal legionellabesmettingen in Nederland is de afgelopen vijf jaar fors toegenomen. In 2012 raakten nog geen driehonderd Nederlanders besmet, in 2017 zijn 561 besmettingen vastgesteld. Ook het aantal doden nam toe. In 2012 stierven zestien mensen aan legionella, vorig jaar waren dit er 31.

Volgens het Rijksinstituut voor Veiligheid en Milieu (RIVM) hangt de toename van het aantal besmettingen samen met het warme en natte weer van de afgelopen jaren. Volgens epidemioloog Petra Brandsema gedijt de legionellabacterie om twee redenen goed bij dit weer:

“Legionella wordt verspreid door kleine waterdruppeltjes, aerosolen genoemd. Als de lucht vochtiger is, kan de bacterie dus makkelijker in de lucht overleven en verspreid worden. Ook groeit de bacterie sneller als het warm is. Uit modellen blijkt dat er een verband is met warm weer en regen. Ik kan aan de hand van de weersvoorspellingen vaak inschatten hoeveel meldingen we gaan krijgen.”

De meeste patiënten raakten in 2017 besmet in de warme zomermaanden juni, juli en augustus. De afgelopen zomer, toen het warm maar erg droog was, ontving het RIVM veel minder meldingen, vertelt Brandsema.

Wat kun je er zelf tegen doen? Lees: Alert zijn op legionella voorkomt besmetting

Boxtel en buitenland

In het hele land raakten de afgelopen jaren mensen besmet, maar het RIVM merkte twee “opvallende clusters” op Noord-Brabant. In 2016 en 2017 werden in Boxtel in totaal veertien patiënten met legionella besmet. Ook in de buurt van Son is al jaren een verhoogd aantal besmettingen. Dit staat in verband met zogenoemde biologische afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWZI’s) die bij twee bedrijven gebruikt worden; in het water van de AWZI’s werd legionella in hoge concentraties aangetroffen. De bedrijven hebben maatregelen genomen om verdere verspreiding tegen te gaan.

Ook werd een groot deel van de besmettingen, ruim 25 procent, opgelopen in het buitenland. Dit gebeurde vooral in Spanje, Italië en Frankrijk. De ziekte werd bovendien vastgesteld bij een aantal Nederlanders dat Dubai had bezocht.

Veteranenziekte

Legionella is een bacterie die via kleine waterdruppeltjes of stofdeeltjes verspreid wordt. Mensen kunnen deze inademen, waarna de bacterie zich kan vestigen in de longen. Dit kan zorgen voor een heftige longontsteking die zelfs dodelijk kan zijn. De ziekte begint vaak met koorts, rilling, hoofd- en spierpijn en hoest.

Legionella staat ook wel bekend als de veteranenziekte. De naam vindt zijn oorsprong in een bijeenkomst van Amerikaanse oorlogsveteranen in een hotel in het Amerikaanse Philadelphia in 1976. Na de reünie kregen meer dan 180 aanwezigen een longontsteking, van wie er 29 overleden. Na maanden onderzoek bleek de ziekte veroorzaakt door een tot dan toe onontdekte bacterie: legionella.

In 1999 kreeg de ziekte grote bekendheid in Nederland na de zogenoemde legionellaramp. Bij een van de grootste uitbraken van de veteranenziekte kwamen 32 mensen om het leven. Meer dan tweehonderd raakten gewond.

    • Floor Bouma