Poolse nepsollicitatie vanaf vals adres

Uitkeringsfraude

Arbeidsmigranten uit Polen zouden „op grote schaal” met WW-uitkeringen frauderen. Tussenpersonen misleiden de instanties.

In Nederland zouden zo’n 150 Poolse tussenpersonen diensten aan bijna 10.000 Poolse arbeidsmigranten bieden. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Doen alsof je in Nederland bent, en intussen in thuisland Polen een werkloosheidsuitkering innen. Volgens onderzoek van tv-programma Nieuwsuur maken Poolse arbeidsmigranten zich „op grote schaal” schuldig aan deze praktijk. Deze arbeidsmigranten zetten daarvoor tussenpersonen in, die met nepsollicitaties en valse handtekeningen fingeren dat de migrant nog in Nederland verblijft – een voorwaarde om een uitkering te krijgen.

Nieuwsuur bemachtigde een onderzoek van het UWV, waarin de instantie 150 Poolse tussenpersonen telde die hun diensten aan bijna 10.000 Poolse arbeidsmigranten aanbieden. Een woordvoerder van het UWV bevestigt die cijfers en zegt dat de instantie een steekproef trok uit dat deel van de groep dat nog een lopende uitkering heeft. Van die groep bleek dat zo’n 30 procent niet in Nederland verblijft. Wat dat zegt over het totale aantal fraudeurs is onduidelijk, maar Nieuwsuur concludeert dat mogelijk duizenden arbeidsmigranten onterecht een uitkering ontvangen. Het UWV, de Inspectie SZW en het ministerie zouden al jaren bekend zijn met deze fraude, maar de Tweede Kamer hier nooit over hebben ingelicht.

Post onderscheppen

Wie uit Polen komt en na een half jaar werken zijn baan verliest, heeft recht op een werkloosheidsuitkering. Voorwaarde is dat de persoon beschikbaar is voor werk, solliciteert en in Nederland verblijft.

Poolse arbeidsmigranten blijken nu tussenpersonen te betalen om uitkeringsinstanties te misleiden over hun aanwezigheid, blijkt uit interviews, documenten en de inzet van undercoveropnames door het programma. De tussenpersoon onderschept post van instanties en stuurt deze terug met een valse handtekening, hij of zij verzorgt nepsollicitaties en levert aankoopbonnen om afwezigheid te verhullen. De praktijk zou nog steeds voortduren.

Volgens Nieuwsuur weet het UWV al sinds 2012 van deze manier van fraude, maar treedt de instantie er niet heel hard tegen op. Het is dan ook heel tijdrovend voor het UWV en belastend voor betrokken bedrijven om na te bellen of sollicitaties wel „echt en met oprechte intenties” zijn gedaan, schrijft de dienst in een reactie. Fraude vaststellen door migranten die hun DigiD en pinpas achterlaten bij een malafide tussenpersoon is „complex”.

Bij vermoedens van fraude doet UWV een melding bij de Inspectie SZW. Tot nu toe zijn slechts twee tussenpersonen veroordeeld voor hun diensten. Zij kregen allebei een taakstraf en voorwaardelijke celstraf.

310 miljoen euro

Het UWV worstelt altijd met mensen die onterecht een uitkering proberen te innen. In april dit jaar werd bekend dat de dienst de afgelopen vier jaar voor 310 miljoen euro aan onterecht betaalde uitkeringen had opgespoord. Onduidelijk is of in dat bedrag ook fraude door Poolse migranten zit. Het UWV kon dat maandag niet meer uitzoeken voor NRC.

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) zei in april dat het toezicht door UWV afgelopen jaren wel was geïntensiveerd. Maar dat heeft deze fraude blijkbaar niet kunnen tegenhouden. In reactie op het onderzoek laat het UWV nu weten dat het met het ministerie wil overleggen over strengere wet- en regelgeving.

    • Carola Houtekamer